Enthoven, Muraille, Boekenbeurs, 21News en Vance: wie verdedigt nog de vrije meningsuiting in dit land?

Druk op een professor aan de ULB, de uitsluiting van een denktank van de Brusselse boekenbeurs, de berisping van een medium dat een politieke toespraak publiceerde en protesten tegen een filosoof: een reeks recente gebeurtenissen roept vragen op over de toestand van de vrije meningsuiting in België. Op zichzelf lijken deze incidenten misschien beperkt, maar samen wijzen ze op een groeiend spanningsveld rond het publieke debat.

Enthoven, Muraille, Foire du livre, 21News et Vance. Qui défend encore la liberté d’expression dans ce pays ? — Rostrum with microphone and computer in conference hall

Gepubliceerd door Harrison du Bus

9 maart 2026 à 04h50 • Bijgewerkt op 9 maart 2026 à 13h41

Volg ons op

Samenvatting van het artikel

Een reeks recente gebeurtenissen zet het debat over vrije meningsuiting in België opnieuw op scherp. De druk op professor Eric Muraille aan de ULB, de uitsluiting van het Centre Jean Gol van de Brusselse boekenbeurs, de berisping van 21News voor het publiceren van een toespraak van de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance en de verhindering van een boekensessie van filosoof Raphaël Enthoven wijzen volgens sommige waarnemers op een groeiend klimaat van intimidatie. Elk incident op zich lijkt beperkt, maar samen roepen ze vragen op over de openheid en het pluralisme van het democratische debat in België.

Volledige berichtgeving over

Vrijheid van meningsuiting

België presenteert zich graag als een voorbeeldige liberale democratie, een land waar pluralisme en open debat centraal staan. Toch doen een reeks recente gebeurtenissen een vraag rijzen die men eerder met andere landen associeerde: wat is vandaag de werkelijke toestand van de vrije meningsuiting in ons land? De feiten stapelen zich op en schetsen een verontrustend klimaat.

Aan de Université libre de Bruxelles (ULB) is professor Eric Muraille momenteel het doelwit van extreemlinkse activisten die eisen dat hij zijn cursus verliest. Niet vanwege een aangetoonde academische fout, maar vanwege standpunten die door bepaalde militanten als “onaanvaardbaar” worden beschouwd. De universiteit, traditioneel een plaats van intellectuele confrontatie, dreigt zo te veranderen in een ideologisch strijdtoneel waar men probeert te doen zwijgen in plaats van te weerleggen.

Tegelijkertijd werd het Centre Jean Gol, het studiecentrum van de grootste Franstalige partij, geweigerd op de Brusselse boekenbeurs “Foire du livre du Libre”. De organisatoren verwezen naar veiligheidsredenen, een argument dat steeds vaker wordt gebruikt wanneer een stem als storend wordt ervaren. In plaats van een politieke keuze tot uitsluiting te erkennen, wordt een hypothetisch risico ingeroepen om censuur te rechtvaardigen. Ironisch genoeg werd dit argument ontkracht door de socialistische burgemeester van Brussel, Philippe Close, die verklaarde dat er geen enkel specifiek veiligheidsrisico bestond.

Ook 21News maakte dit zelf mee. Omdat het medium simpelweg een toespraak van de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance had gepubliceerd waarin de kwestie van vrije meningsuiting werd besproken, werd het berispt door de Raad voor Journalistieke Deontologie. Niet vanwege onjuiste informatie, maar omdat het een bestaande politieke tekst had weergegeven. Sinds wanneer wordt het publiceren van een toespraak een laakbare daad?

Meer algemeen lijkt deze sfeer van intimidatie ook het intellectuele debat te raken. De filosoof Raphaël Enthoven, nochtans zelf links georiënteerd, werd onder druk van activisten verhinderd om een boekensessie te houden. Het principe is telkens hetzelfde: verhinderen dat iemand spreekt in plaats van het debat aan te gaan.

Op zichzelf genomen zou elk van deze incidenten marginaal kunnen lijken. Samen schetsen ze echter een verontrustend beeld. Een militante minderheid, vaak actief in bepaalde universitaire, culturele en mediakringen, lijkt steeds vaker te bepalen wat wel en niet gezegd mag worden.

Vrije meningsuiting betekent nooit dat men enkel aangename of consensuele ideeën hoort. Integendeel: ze veronderstelt dat ook ideeën die ons storen of tegenspreken mogen worden geuit. Zodra bepaalde stemmen uit het publieke debat worden geweerd vanwege hun opvattingen, opent zich een gevaarlijk hellend vlak.

België zou zich over deze evolutie moeten bezinnen. Want een democratie sterft niet alleen door de officiële censuur van een autoritaire staat. Ze kan ook langzaam eroderen wanneer militante groepen hun verboden opleggen in universiteiten, media of culturele instellingen.

De vraag verdient daarom helder gesteld te worden: willen we nog een land waar ideeën met argumenten worden bestreden, of glijden we af naar een samenleving waarin men liever verhindert dat andersdenkenden spreken?