"Je hebt een monster gecreëerd." Sam Altman zei: “Ja, en lossen jullie het maar op”

"Het doel is de democratie te ondermijnen"

Mette Frederiksen, ontslagnemend premier van Denemarken, liet vorige week een opvallende uitspraak optekenen. "Er is een volledig vastgesteld verband tussen politieke macht, kapitaal, techgiganten en artificiële intelligentie (AI). Het doel hiervan is de democratie te ondermijnen. Dat is het doel, omdat de mensen die dit ontwikkelen tegen democratie zijn."

Een premier die techbedrijven niet van naïviteit beschuldigt, maar van opzet, gaat een stap verder dan de gebruikelijke zorgen over privacy of jobverlies. Frederiksen onderbouwde die stelling met een persoonlijke anekdote. Ze ontmoette enkele jaren Sam Altman, de topman van OpenAI, de organisatie achter ChatGPT. Na uren discussie sprak ze hem rechtstreeks aan: "Je hebt een monster gecreëerd." Altman antwoordde zonder aarzelen: "Ja, en nu is het aan jullie om uit te zoeken hoe je ermee om moet gaan."

Altmans geloofwaardigheid

Dat antwoord vat de dominante Silicon Valley-logica samen: wij bouwen, jullie regelen. De verantwoordelijkheid wordt netjes doorgeschoven, zoals een aannemer die een gebouw neerzet zonder bouwvergunning en vervolgens het gemeentebestuur vraagt de nooduitgangen te voorzien.

De vraag of Frederiksen gelijk heeft over de bewuste intentie is legitiem. Maar wie Altman als iemand beschouwt die enkel het beste met de wereld voor heeft, negeert een behoorlijk dossier. Ilya Sutskever, medeoprichter van OpenAI, werkte meer dan een jaar aan een document van 52 pagina's dat Altman omschreef als een aaneenschakeling van leugens die zijn meerderen ondermijnde en mensen tegen elkaar opzette. De toenmalige technisch directeur, Mira Murati, getuigde onder ede dat Altman haar had verteld dat het juridische team toestemming had gegeven om een veiligheidsaudit voor een van zijn modellen over te slaan. Dat bleek simpelweg niet waar te zijn.

Dit zijn geen verwaarloosbare details. Wie over AI spreekt als een technologie die als een zwaard van Damocles boven de samenleving hangt om vervolgens veiligheidsaudits over te slaan en collega's te misleiden, heeft een geloofwaardigheidsprobleem dat verder gaat dan persoonlijke onhebbelijkheden. 

Altmans geloofwaardigheid staat ook op een ander vlak onder druk. Vorig jaar waarschuwde hij bij een conferentie van de Amerikaanse Federal Reserve dat "hele categorieën jobs" zouden verdwijnen. Enkele maanden later noemde hij klantenservicejobs "totaal, totaal verdwenen". Vorige week, in Sydney, vlak voor de beursintroductie van OpenAI, zei hij "verheugd te zijn ongelijk gehad te hebben". Het jobverlies valt mee. De timing is opmerkelijk.

België: "Niets nieuws onder de zon?"

Dichter bij huis is het stiller. Belgische politici spreken over kunstmatige intelligentie wanneer ze er niet onderuit kunnen. Het regeerakkoord van de federale regering-De Wever vermeldt AI als horizontale technologie. Het BIPT, het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie, is aangeduid als nationale toezichthouder voor de Europese AI-regelgeving. Dat zijn geen slechte beslissingen, maar het zijn ook geen beslissingen die getuigen van urgentie.

De discussie die in Europese parlementen woedt over baanverlies, aansprakelijkheid en democratische controle klinkt in de Wetstraat vooralsnog als achtergrondmuziek. Conner Rousseau wil gezichtsherkenningscamera's inzetten tegen sluikstorters. Dat is AI-beleid van het type handig gereedschap, niet van het type structurele keuze over de toekomst van werk en macht.

Frederiksen heeft iets gedaan wat politici zelden doen. Ze uitte een moeilijk te weerleggen vaststelling: de mensen die AI bouwen schuiven de gevolgen door naar overheden, en die overheden accepteren dat zonder veel verzet.