Gouverneur Pierre Wunsch: “2025 is het jaar waarin onze wereld is ingestort”

België heeft zich in 2025 opvallend veerkrachtig getoond, ondanks een opeenstapeling van crisissen. Toch klinkt er tegelijk scherpe kritiek op Europa en op de eigen economische werking. Dat bleek bij de toelichting van het jaarverslag van de Nationale Bank.

De gouverneur schetste 2025 als een kantelpunt en noemde het “het jaar waarin onze wereld is ingestort”. De internationale orde die jarenlang steunde op regels en overleg, brokkelt af. Europa, omschreven als een “juridische constructie”, heeft het moeilijk om zich aan te passen aan een wereld waar macht en directe deals centraal staan. Die “rule-based” wereld, waarin landen zich aan vaste internationale regels en afspraken houden, is “aan het verdwijnen”.

Die kwetsbaarheid wordt extra zichtbaar in de verhouding met de Verenigde Staten. Waar Washington tegelijk inzet op handel, militaire druk en persoonlijke belangen, blijft Europa vastzitten in een “verkokerd” politiek debat. Het gevolg is een “zwakke positie” in een steeds harder geopolitiek spel. Ook in de relatie met China klinkt zelfkritiek. Europa is “lange tijd vrij naïef” geweest en stelt zich nu de vraag: “Hebben we wel een goede deal met China?”

Achterstand in technologie

Op technologisch vlak oogt het beeld weinig rooskleurig. Wunsch spreekt van een “Eurosclerose 2.0”, gekenmerkt door een Europees ongemak tegenover disruptie. Europa loopt systematisch achter in IT en artificiële intelligentie en voelt zich niet op zijn gemak bij het Silicon Valley-mantra “move fast and break things”, dat nochtans succesvol blijkt.

De reactie bestaat vaak uit grootschalige plannen waarbij men “te veel belooft en te weinig levert”. Tegelijk ontbreekt het aan middelen. “Geen enkel Europees bedrijf beschikt over de financiële slagkracht” om te concurreren in de AI-race, die gedomineerd wordt door Amerikaanse bedrijven die “onze technologische toekomst beheersen”.

Harde woorden over Wallonië

Binnen België zelf richt de kritiek zich scherp op het overheidsbeleid, en vooral op Wallonië. De overheidsuitgaven liggen er rond 70 procent van het bbp. Dat niveau situeert zich “eerder dicht bij de grens van een communistische staat dan bij een neoliberale staat”. De regio verbruikt structureel meer dan ze produceert. Zonder jaarlijkse transfers van zo’n 7 miljard euro zou de situatie vergelijkbaar zijn met die van landen als Griekenland of Portugal tijdens de eurocrisis. Dat is “niet houdbaar” op eigen kracht.

Veerkracht met beperkingen

Voor België als geheel ontstaat een dubbel beeld. De economie heeft schokken goed opgevangen, maar mist dynamiek. Op budgettair vlak klinkt een duidelijke waarschuwing. Het federale tekort van 5,3 procent is “niet houdbaar” en “het geld is op”. De buffers die tijdens eerdere crisissen zijn opgebouwd, zijn opgebruikt.

Ook de arbeidsmarkt werkt remmend. De automatische indexering is “zeer handicapend” en maakt het moeilijk om jobs te verschuiven naar sectoren met meer groei. Daarbovenop komt een zware administratieve druk. Zelfs binnen de Nationale Bank wordt de impact van regelgeving “eerlijk gezegd zeer handicapend” genoemd.

"Voorspellingen zijn nooit objectief"

Wunsch erkent dat economische voorspellingen nooit volledig objectief zijn. Voorspellingen worden mee gekleurd door het wereldbeeld van wie ze maakt. Wanneer bepaalde beleidskeuzes op weerstand botsen, worden negatieve scenario’s soms scherper ingeschat dan gerechtvaardigd is. Dat kan de geloofwaardigheid van instellingen onder druk zetten.

Robuuster dan verwacht

Zijn conclusie is paradoxaal optimistisch. De Belgische economie is “veerkrachtig maar mist dynamiek”. Ze heeft een reeks crisissen doorstaan en de werkloosheid bleef laag, maar het vermogen om voelbare groei te creëren neemt af. Tegelijk bleek de economie robuuster dan verwacht, wat volgens Wunsch des te opmerkelijker is door de vele schokken in 2025 en begin 2026.