"Het is voorbij": Zelensky trotseert Trump en hervat aanvallen op Russische olieraffinaderijen
Zelensky maakt een einde aan het moratorium op Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen, ondanks de druk van Trump. In een interview met de Financial Times beschuldigt hij Washington ervan te hebben gedreigd de inlichtingensteun stop te zetten.
Samenvatting van het artikel
Zelensky zet aanvallen op Russische raffinaderijen voort ondanks druk van Trump en verwijt Washington druk uit te oefenen via de inlichtingensteun en Starlink.
De crisis tussen Washington en Kiev krijgt een nieuwe dimensie. In een interview met de Financial Times kondigt Volodymyr Zelensky aan dat Oekraïne de opschorting van aanvallen op Russische olieraffinaderijen niet langer zal respecteren. Donald Trump had daarom gevraagd om de brandstofprijzen te drukken.
"Het is voorbij. De blokkade is opgeheven", verklaarde de Oekraïense president. Hij zegt dat hij op verzoek van de Verenigde Staten had ingestemd met een pauze van drie dagen.
Volgens Zelensky bleef Rusland ondertussen de Oekraïense energie-infrastructuur bombarderen en burgergebieden aanvallen. Daarbij zouden in één week tijd meer dan honderd doden zijn gevallen.
De beslissing zet de relaties tussen beide presidenten verder onder druk. Die waren al ernstig verslechterd door een akkoord tussen Washington en Moskou over de invoer van Russische diesel in de Verenigde Staten.
Russische raffinaderij donderdag al getroffen
De hervatting van de Oekraïense aanvallen op de Russische olie-infrastructuur lijkt vrijwel onmiddellijk te zijn gevolgd. Donderdag meldde Pavel Malkov, gouverneur van de Russische regio Rjazan, ten zuidoosten van Moskou, dat een droneaanval brand had veroorzaakt in een raffinaderij van het staatsbedrijf Rosneft.
Een Oekraïense functionaris bevestigde aan de Financial Times dat Kiev de installatie had aangevallen als vergelding voor de Russische aanvallen op het Oekraïense energienetwerk.
De aanvallen op Russische raffinaderijen vormen een van de belangrijkste economische drukmiddelen waarover Kiev beschikt. Volgens ramingen van analisten die de Wall Street Journal aanhaalt, zouden Oekraïense droneaanvallen tijdelijk 40 tot 50 procent van de Russische raffinagecapaciteit hebben uitgeschakeld.
De aanvallen doorkruisen inmiddels de plannen van het Witte Huis, dat wordt geconfronteerd met sterk stijgende energieprijzen in de context van de oorlog tegen Iran.
Trump wil onder meer de aanvoer van Russische diesel naar de Amerikaanse markt vergemakkelijken. Zelensky beschouwt die strategie als gevaarlijk, omdat ze Vladimir Poetin volgens hem extra financiële middelen kan opleveren.
Amerikaanse inlichtingen en Starlink: Kiev spreekt van druk
De crisis beperkt zich niet tot de olieraffinaderijen. Volgens Zelensky zouden Amerikaanse militaire functionarissen hun Oekraïense collega's hebben gewaarschuwd dat Washington de uitwisseling van inlichtingen mogelijk zou stopzetten als de aanvallen op Russische energie-installaties doorgaan.
De Oekraïense president beweert dat zijn strijdkrachten daadwerkelijk bepaalde Amerikaanse waarschuwingen hebben moeten missen waarmee ze Russische ballistische raketaanvallen konden voorzien.
De Amerikaanse autoriteiten betwisten echter dat de uitwisseling van inlichtingen is stopgezet en ontkennen dat ze dergelijke dreigementen hebben geuit.
Daarnaast stelde Oekraïne woensdag beperkingen vast bij Starshield, de militaire variant van de satellietdiensten die voortbouwen op de Starlink-technologie van Elon Musk.
Volgens de Wall Street Journal veroorzaakten die beperkingen grote ongerustheid bij Oekraïense functionarissen. Sommigen vermoedden dat de regering-Trump rechtstreeks had ingegrepen, maar daarvoor is geen bevestiging.
Elon Musk herinnerde er op X aan dat Starshield onder controle staat van de Amerikaanse overheid. Eventuele beperkingen op de snelheid of het gebruik van de systemen vallen volgens hem onder de bevoegdheid van het Amerikaanse leger en uiteindelijk de president.
Zelensky verwerpt de verklaring dat het om een eenvoudig technisch probleem ging. "Het was geen technisch probleem, het was een bewuste keuze", verklaarde hij aan de Financial Times.
Donderdag bevestigde zijn kabinet evenwel dat de Starlink-functionaliteit was hersteld en dat de snelheidsbeperkingen waren opgeheven.
"Hoe kan Trump bevriend zijn met Poetin?"
In het interview uit Zelensky ook ongewoon scherpe persoonlijke kritiek op de Amerikaanse president.
Hij bekritiseert Trump om zijn nauwe band met Vladimir Poetin en zijn vermeende bewondering voor autoritaire leiders die jarenlang aan de macht blijven.
Volgens de Oekraïense president heeft Trump een zekere fascinatie voor machtige en rijke mannen, die hij spontaan met succes associeert. "Hoe kan Trump bevriend zijn met hem? Ik denk dat dat een vergissing is", verklaarde Zelensky over de Russische president, aldus The New York Times.
Ook de mogelijkheid van nieuwe economische akkoorden tussen Washington en Moskou terwijl de oorlog in Oekraïne voortduurt, stuit op zijn verzet. Hij vreest vooral dat de overeenkomst over Russische diesel de voorbode is van nieuwe afspraken, met name in de gassector.
Voor Kiev zijn de risico's tweeledig: de westerse sancties tegen Rusland kunnen geleidelijk aan kracht verliezen, terwijl Moskou meer middelen krijgt om zijn oorlog te financieren.
Dieselakkoord verdeelt ook Republikeinen
De toenadering tussen Washington en Moskou op energiegebied krijgt ook in de Verenigde Staten kritiek.
Volgens de Wall Street Journal hebben verschillende Republikeinse parlementsleden hun ongenoegen geuit over het akkoord rond diesel. Zij vinden dat Trump Poetin een economisch voordeel heeft gegeven zonder daar noemenswaardige toegevingen voor terug te krijgen.
De Republikeinse volksvertegenwoordiger Brian Fitzpatrick waarschuwde dat het Congres mogelijk zal ingrijpen als de beperkingen op de Oekraïense satellietsystemen het gevolg blijken van een bewuste beslissing van de Amerikaanse autoriteiten.
Ook andere Republikeinse politici, onder wie Ashley Hinson en Mike Rogers, hebben kritiek geuit op het energieakkoord.
Het Witte Huis verdedigt een andere aanpak. Volgens de Amerikaanse regering kunnen economische gesprekken met Moskou de energieprijzen helpen drukken en Poetin tegelijk aansporen om opnieuw aan de onderhandelingstafel plaats te nemen.
De regering-Trump benadrukt bovendien dat ze zich blijft inzetten voor een vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne.
Verdeelde Europeanen, maar brede steun voor Kiev
Zelensky's uitspraken kregen donderdag bijval van verschillende Europese leiders die in Brussel bijeen waren.
De Estse premier Kristen Michal verdedigde de voortzetting van de aanvallen op de Russische olie-industrie. Volgens hem dragen die installaties rechtstreeks bij aan de financiering van de oorlog.
De Nederlandse premier Rob Jetten uitte eveneens kritiek op het Amerikaanse akkoord over Russische diesel. Volgens hem zal de overeenkomst de wereldwijde energieprijzen nauwelijks doen dalen, terwijl ze Moskou wel extra financiële middelen oplevert.
De Europese steun is echter niet unaniem. De Bulgaarse premier Rumen Radev verklaarde dat hij de aanvallen op raffinaderijen afkeurt, ongeacht wie erachter zit.
Zelensky zal vrijdag de Europese leiders toespreken. Hij wil hen overtuigen om de sancties tegen Rusland aan te scherpen en de financiële steun aan Oekraïne te versnellen.
Ondanks zijn kritiek op Trump benadrukt de Oekraïense president dat de strategische relatie met de Verenigde Staten onmisbaar blijft. Hij erkent dat het bijzonder moeilijk zou zijn om de oorlog voort te zetten zonder Amerikaanse steun.
Toch weigert hij de verantwoordelijkheid voor de huidige crisis op zich te nemen. "Wij zijn niet degenen die deze relatie hebben vernietigd", verklaarde hij.
De confrontatie tussen beide presidenten komt op een bijzonder moeilijk moment voor Kiev. De Oekraïense verdediging blijft immers in belangrijke mate afhankelijk van Amerikaanse inlichtingen, communicatiesystemen en capaciteiten om raketten te onderscheppen.
