Pesterijen op het kabinet-Degryse: waarom de meerderheid MR–Les Engagés voorlopig niets te vrezen heeft

Een zeldzame en symbolisch zware klacht viseert vandaag de minister-president van de Franse Gemeenschap (Federatie Wallonië-Brussel), Élisabeth Degryse (Les Engagés), en haar kabinetschef. De rechtsvordering, ingediend bij de Franstalige arbeidsrechtbank van Brussel, heeft betrekking op vermeende feiten van pesterijen, het niet naleven van regels inzake preventie en bescherming van werknemers, onrechtmatig ontslag en aantasting van eer en reputatie. “Ik denk dat de zaak zeer ernstig wordt genomen,” klinkt het in de entourage van de regering van de Federatie. “De klacht is ingediend en er heeft al een psychosociaal onderzoek plaatsgevonden, dat is niet onbelangrijk.”

De zaak, onthuld door Le Soir, zal in oktober 2026 worden gepleit. Een vonnis wordt begin 2027 verwacht.

De feiten: werkoverlast, druk en betwist ontslag

Aan de basis van de procedure ligt een voormalige medewerkster van de cultuurcel van het kabinet. Zij zegt herhaaldelijk alarm te hebben geslagen over problemen rond welzijn op het werk: chronische onderbezetting, buitensporige werkdruk, lange werkdagen en een permanent gespannen klimaat.

“Zelfs door 15 uur per dag te werken, geraakten we er niet,” getuigt ze. Ze beschrijft collega’s in tranen, burn-outs en een onwelwording na een parlementaire tussenkomst. Verschillende ex-medewerksters spreken over werkweken van 60 tot 80 uur.

Haar advocaat, mr. Marc Loveniers, stelt dat zijn cliënte werd ontslagen wegens “vertrouwensbreuk” nadat zij deze disfuncties had aangekaart. “De enige reactie van dit ministerieel kabinet was mijn cliënte buiten te werken,” zegt hij. Hij eist een schadevergoeding en een aanpassing van de reden van beëindiging van haar functie. Juridisch wordt de Federatie Wallonië-Brussel geviseerd, niet de minister persoonlijk.

Élisabeth Degryse betwist de beschuldigingen met klem. “Dit is absoluut niet mijn manier van werken. Het is walgelijk en choquerend,” verklaarde ze, en ze spreekt van een poging tot een “proces in de media”. Les Engagés hebben meteen hun volle vertrouwen in hun minister-president uitgesproken.

Een politieke bedreiging voor de minister en de meerderheid?

Op juridisch vlak staat het dossier nog maar aan het begin. Het vermoeden van onschuld geldt. Politiek rijst echter onvermijdelijk de vraag: kan deze zaak Élisabeth Degryse verzwakken en, in haar kielzog, de stabiliteit van de meerderheid MR–Les Engagés in de Federatie Wallonië-Brussel aantasten?

Opvallend is dat het dossier rechtstreeks de minister-president treft, en tegelijk een centrale figuur binnen Les Engagés. Degryse is geen minister zoals de anderen. Als voormalige vicevoorzitter van de Christelijke Mutualiteiten gedurende bijna twaalf jaar belichaamt zij binnen de centrumpartij een sociale gevoeligheid, vaak voorgesteld als haar “linkse waarborg”.

Ze kent ook de hardheid van ministeriële kabinetten: tussen 2008 en 2011 was ze adjunct-kabinetschef van Joëlle Milquet toen die federaal vicepremier was. Volgens verschillende politieke bronnen stond het kabinet-Milquet niet bekend als het meest rustige. “Ze komt uit de school-Milquet, dezelfde methodes…”, fluistert een verkozene off the record.

Politiek is het nog te vroeg om de impact te meten. De beschuldigingen moeten eerst worden onderbouwd. Bovendien zijn in kabinetten verantwoordelijkheden vaak diffuus. “Zekeringen” bestaan: medewerkers, celhoofden of directeurs die disfuncties op zich kunnen nemen om de politieke figuur te beschermen.

Op imagovlak is de klap reëel. Een klacht wegens pesterijen tegen het kabinet van een minister-president tast onvermijdelijk haar gezag aan, zowel tegenover de oppositie als binnen de meerderheid.

Het is geen toeval dat Les Engagés meteen de rangen sloten. Officieel geen barsten. Achter de schermen rijzen toch vragen. “Ze is uiteraard onschuldig tot het tegendeel bewezen is, maar zulke zaken zijn zeer slecht voor ons,” zegt een centrumpoliticus. “Wij zetten in op welwillendheid, werk-privébalans, de plaats van vrouwen, gezondheid en mentale gezondheid. Ons imago kan schade oplopen.”

Elke verzwakking van een leider opent perspectieven. Interne ambities kunnen ontwaken als de situatie verslechtert.

Bij coalitiepartner MR volgt men de zaak aandachtig, maar zonder escalatie. “Dit is in de eerste plaats een zaak van Les Engagés, niet rechtstreeks van de regering, aangezien het geen impact heeft op het beleid of de beslissingen van de uitvoerende macht,” zegt een MR-verkozene. Voorlopig mengen de liberalen zich niet in het dossier. Zeker nu het Parlement van de Federatie zich moet uitspreken over een motie van wantrouwen — intussen omgevormd tot een vertrouwensmotie — tegen MR-minister Jacqueline Galant, hebben beide partners er belang bij de rangen te sluiten.

Sommige liberalen zijn echter de snelle en als “scherp” ervaren reactie van Degryse niet vergeten bij eerdere verklaringen over de redactionele lijn van de RTBF. “We vonden dat ze erg snel reageerde,” merkt een MR-parlementslid op. Voorlopig primeert echter de stabiliteit van de coalitie.

Kabinetten: hofhouding, modern slavernij en omerta

De zaak werpt ook licht op een bredere realiteit: de werking van ministeriële kabinetten.

De politieke wereld is een jungle. Kabinetten kunnen gesloten microkosmossen worden, moderne hoven waar absolute loyaliteit, totale beschikbaarheid en permanente druk heersen. Uren zonder limiet, een cultuur van urgentie, beslissingen in een beperkte kring: de omgeving is vaak harder dan in de privésector en paradoxaal genoeg minder omkaderd en minder gesyndiceerd.

In tegenstelling tot administratie of bedrijfsleven zijn evaluaties zelden gebaseerd op objectieve en meetbare criteria. Politiek vertrouwen primeert, net als het primaat van de leider. De grens tussen militante inzet en hiërarchische ondergeschiktheid is soms vaag.

“Politieke kabinetten, dat is: doe wat ik zeg maar zeg niet wat ik doe,” vat een voormalige kabinetsmedewerker samen. “Werkuren, gebrek aan respect, ondoorzichtige evaluaties… Wat daar gebeurt, is soms veel harder dan wat sommige partijen elders aanklagen, bijvoorbeeld in de privésector.”

Een jurist vertrouwd met kabinetten wijst op de moeilijkheid om pesterijen juridisch te bewijzen in zo’n gesloten wereld: “Getuigen aarzelen, carrières hangen af van politici. De omerta kan spelen.”

Dat betekent niet dat de beschuldigingen gegrond zijn. Maar het dossier-Degryse fungeert als een revelator van een systeem onder permanente spanning.

De rechtbank zal oordelen over de feiten. Ongeacht de juridische uitkomst stelt de zaak een bredere vraag: is het huidige model van ministeriële kabinetten wel verenigbaar met de hedendaagse normen inzake welzijn op het werk die de politiek van de rest van de samenleving verwacht? CQFD.