Echtgenote van Spaanse premier Sánchez in staat van beschuldiging gesteld
Twee jaar nadat het gerechtelijk onderzoek begon, heeft rechter Juan Carlos Peinado de instructiefase afgesloten en Begoña Gomez, de echtgenote van de Spaanse premier Pedro Sánchez, formeel in staat van beschuldiging gesteld. De aanklachten zijn zwaar: belangenvermenging, corruptie in het zakenleven, verduistering van overheidsmiddelen en wederrechtelijke toe-eigening. Alleen het vermeende beroepsdelict werd geseponeerd wegens onvoldoende bewijs.
Samenvatting van het artikel
- Rechter Juan Carlos Peinado heeft Begona Gomez, echtgenote van de Spaanse premier Pedro Sanchez, formeel in staat van beschuldiging gesteld voor belangenvermenging, corruptie, verduistering en wederrechtelijke toe-eigening.
- De zaak draait om de financiering van haar universitaire leerstoel, die volgens de rechter fungeerde als dekmantel voor verkapte betalingen aan bedrijven actief in overheidsopdrachten.
- De reactie van de regering was furieus maar politiek gekleurd: minister Bolanos, partijgenoot en vertrouweling van Sanchez, sprak zijn vertrouwen uit dat een hogere rechtbank de beslissing zal terugdraaien.
Peinado verleende alle betrokken partijen vijf dagen om zich uit te spreken over de opening van een strafproces. Naast Gomez worden ook haar adviseur Cristina Alvarez en zakenman Juan Carlos Barrabes vervolgd.
Invloed vanuit de Moncloa
De zaak draait om de leerstoel Transformatieve Sociale Competitiviteit die Gomez bekleedde aan de Universidad Complutense in Madrid. Een leerstoel (in het Spaans: cátedra) is een academische positie, gekoppeld aan een specifiek onderzoeksdomein. De houder van een leerstoel heeft geen lesverplichtingen zoals een gewone professor. Hij of zij leidt onderzoek, trekt externe financiering aan en geeft het vakgebied institutionele legitimiteit.
Het probleem is niet de leerstoel op zich, maar hoe die gefinancierd werd. Bedrijven die actief zijn in overheidsopdrachten stortten geld in die leerstoel. De rechter vermoedt dat dit geld geen filantropie was, maar een verkapte betaling voor toekomstige gunsten via de premier. De leerstoel fungeerde dan als juridisch scherm: een academische verpakking rond wat in wezen smeergeld zou zijn. Volgens de rechter werden na de aantreding van Sánchez als premier publieke beslissingen genomen die de leerstoel en haar activiteiten bevoordeelden.
Corruptio optimi pessima
De rechter stelt dat haar status als vrouw van de premier mogelijk de doorslaggevende factor was om die invloed uit te oefenen. Peinado spreekt expliciet van gedrag dat hij vergelijkt met absolutistische regimes. Hij haalt daarbij het Latijnse adagium aan: Corruptio optimi pessima, de corruptie van de besten is de ergste. De financiering van de universitaire leerstoel zou slechts een dekmantel zijn geweest. Omdat de werkelijke bedoeling, zo luidt de verdenking, het integreren van privégelden in het persoonlijk vermogen van Gomez was. In ruil zouden de betrokken bedrijven, doorgaans actief in overheidsopdrachten, concurrentievoordelen hebben ontvangen.
Politieke reactie
De Spaanse minister van Justitie Felix Bolanos, een PSOE-partijgenoot van Sánchez, reageerde furieus. Hij stelt dat rechter Peinado de rechtsstaat te schande heeft gemaakt. Bolanos sprak zijn vertrouwen uit dat een hogere rechtbank de beslissingen zal terugdraaien. Dat is politiek gezien een wankele positie. De Audiencia Provincial de Madrid, die toezicht hield op de zaak, corrigeerde Peinado weliswaar meermaals tijdens het onderzoek, maar liet de kern van de instructie steeds in stand.
Voor Sánchez, die al jaren regeert met een kwetsbare minderheidscoalitie en er niet in slaagt een begroting door het parlement te loodsen, komt dit op een bijzonder ongelegen moment. Zijn vrouw, zijn broer en twee partijgenoten die hij aanstelde aan het hoofd van de Socialistische Partij zijn allemaal het voorwerp van strafrechtelijke procedures. Het Europese imago van moreel kompas dat hij zo zorgvuldig cultiveerde, vertoont steeds meer scheuren.
