‘Chat Control’ en ‘Money Control’, de volgende stap naar regelgevend imperialisme
“Stellen dat je niet geeft om het recht op privacy omdat je niets te verbergen hebt, is niet anders dan zeggen dat je niet geeft om vrije meningsuiting omdat je niets te zeggen hebt.” Het is een gevleugelde uitspraak van Edward Snowden, de Amerikaanse klokkenluider die geheime documenten openbaar maakte waaruit bleek dat de Amerikaanse inlichtingendiensten, samen met Big Tech, op massale schaal burgers bespioneerden.
Gepubliceerd door Dominique Dewitte
• Bijgewerkt op
Samenvatting van het artikel
Onder de noemers “Chat Control” en “Money Control” dreigt massasurveillance in Europa verder te normaliseren. Wat wordt voorgesteld als een legitieme strijd tegen misbruik en fraude, kan uitmonden in permanente monitoring van alle burgers via algoritmes en datamining. De kernvraag is of we bereid zijn structurele controle te aanvaarden zonder transparant debat en overtuigende noodzaak.
Snowden, die sinds 2013 in Rusland in ballingschap leeft, zou bij een hypothetische terugkeer naar zijn vaderland onmiddellijk worden gearresteerd. Zijn misdaad? Het blootleggen van grootschalige massasurveillanceprogramma’s die privacy en encryptie ondermijnden en die de alliantie tussen overheden en big tech inzake spionage op burgers, bedrijven en buitenlandse leiders aan het licht brachten.
Twaalf jaar later lijkt massasurveillance eerder de regel dan de uitzondering te zijn geworden. Het is niet eens nodig daarvoor naar China te reizen. In Europa, en ook in België, breidt permanente monitoring zich almaar uit.
In de meeste landen volgt de ontwikkeling een vergelijkbaar patroon. Intelligente camera's en systemen voor kentekenherkenning werden oorspronkelijk ingezet om zware misdaad te bestrijden, maar zijn inmiddels veranderd in middelen voor alledaags toezicht.
Chat Control: preventie of permanente controle?
De voorbije maanden doken twee nieuwe termen steeds vaker op: “Chat Control” en “Money Control”. De eerste wil inzage in alles wat u op sociale media en encryptie-apps schrijft, nog voor u die berichten verstuurt. De tweede wil weten wat u met uw zuurverdiende centen doet.
Chat Control is een Europees voorstel dat seksueel kindermisbruik wil bestrijden, een legitiem doel. Maar hopen dat het rapalje dat leeft van voormeld misbruik zich daardoor gewonnen zal geven, is wishful thinking. Criminelen zullen deze systemen eenvoudig omzeilen, net zoals de ‘war on drugs’ uiteindelijk vooral werd gewonnen door de drugsmaffia. Uiteindelijk is het de gewone burger die als permanent controleobject door het leven zal moeten.
Money Control: van gerichte controle naar datamining
Eenzelfde logica duikt nu ook op onder de noemer “Money Control”. De Belgische regering wil afstappen van gerichte controles bij concrete fraude-indicaties en overstappen op grootschalige datamining.
Via de databanken van de FOD Financiën zullen miljoenen financiële gegevens automatisch aan elkaar worden gelinkt: bankrekeningen, buitenlandse rekeningen, crypto, online gokaccounts, effectenrekeningen, noem maar op. Het Centraal Aanspreekpunt van de Nationale Bank (CAP) groeit zo uit tot een van de grootste financiële databanken van Europa.
In het begin gebeurt dat allemaal “anoniem”. Maar één algoritmisch knipperlicht is genoeg om je dossier door te schuiven naar een inspecteur. Vanaf dat moment valt die anonimiteit weg en duikt een controleur in je gegevens om te bekijken of er iets niet pluis is.
Wanneer een overheid alle burgers door een algoritme stuurt, de criteria niet publiek maakt, geen foutenmarge vastlegt, geen toezicht duldt en de noodzakelijkheid niet overtuigend bewijst, verschuiven we van gerichte fraudebestrijding naar een permanente fiscale surveillance-infrastructuur, aldus fiscaal expert Thomas De Jonckheere.
De vraag is dus niet of we misbruik, fraude of criminaliteit moeten bestrijden, dat moeten we. De vraag is of we bereid zijn daarvoor structurele massasurveillance te normaliseren. Zonder debat, zonder transparantie en zonder overtuigende motivering. Een staat die wantrouwig is tegenover de eigen bevolking, hoeft niet verbaasd te zijn dat hij ook wantrouwen terugkrijgt.
