Reza Pahlavi: 'Europa heeft Iran veertig jaar lang te vriend gehouden en zich daarmee in de voet geschoten'
Reza Pahlavi, leider van de Iraanse oppositie in ballingschap, trekt in een interview met het Duitse medium The Pioneer hard van leer tegen Europa. Vier decennia van toegeven aan Teheran hebben het regime niet gematigd, maar sterker gemaakt. Nu het regime wankelt, is er maar één logische weg: maximale druk en een gecontroleerde transitie naar democratie.
Samenvatting van het artikel
- Reza Pahlavi verwijt Europa veertig jaar naïef appeasementbeleid tegenover het Iraanse regime.
- Hij presenteert een tweejarig transitieplan richting democratie met vrije verkiezingen en een grondwetsreferendum.
- Voor Europa schuilt in een vrij Iran zowel een morele als een economische kans van historische omvang.
Europa heeft het zichzelf moeilijk gemaakt. Dat is de kernboodschap van Reza Pahlavi, de oudste zoon van de Iraanse sjah die in 1979 werd afgezet, in een exclusief interview met het Duitse medium The Pioneer. Zijn oordeel over het Europese buitenlandbeleid van de afgelopen veertig jaar is snoeihard.
Gijzelaars als onderhandelingsmateriaal
Elk concessiebeleid gaf het regime en in het bijzonder de Revolutionaire Garde de ademruimte om te overleven en uit te breiden. Daar komt nog iets bij: telkens als landen als Duitsland hardere maatregelen wilden nemen, werden ze geblokkeerd door hun eigen buitenlandse ministeries. De reden? Gijzelaars. Het Iraanse regime leerde dat het Europese burgers kon oppakken en gebruiken als onderhandelingsmateriaal.
België kan daarover meepraten. Olivier Vandecasteele, een Belgische humanitaire hulpverlener, werd in februari 2022 in Iran gearresteerd. Hij werd 456 dagen vastgehouden als staatsgijzelaar. Onder de regering-De Croo kwam hij op 26 mei 2023 vrij via een gevangenenruil. België leverde de veroordeelde Iraanse terrorist Assadollah Assadi (20 jaar cel voor terreurplot) uit aan Iran. Het was geen geldvrijkoping, maar een ruil die internationaal werd gefaciliteerd door Oman. De deal was omstreden omdat België een terrorist vrijliet. Volgens de regering-De Croo de enige manier om Vandecasteele thuis te krijgen.
Europa wil onderhandelen met de restanten van het regime
Pahlavi heeft dan ook weinig geduld voor de huidige koers van bondskanselier Friedrich Merz. Die zei enkele maanden geleden nog dat het Iraanse regime niet langer legitiem was, maar keerde inmiddels terug naar de klassieke Europese lijn: onderhandelen met de restanten van het regime. Dat is precies wat het Iraanse volk niet wil.
Over de toekomst van Iran is hij concreet. Hij beschrijft een geordende overgangsperiode van twee jaar, met vrije verkiezingen, een referendum over de nieuwe grondwet en een duidelijke rol voor vrouwen. Of dat een republiek wordt of een constitutionele monarchie, laat hij bewust open. Zijn eigen rol ziet hij als onpartijdige bemiddelaar, niet als kandidaat voor een ambt. Wat hij wel uitdrukkelijk verdedigt, is de scheiding van kerk en staat als absolute basisvoorwaarde. Na 47 jaar religieuze dictatuur is er brede consensus over dit punt, zelfs over politieke grenzen heen.
Een dubbele kans voor Europa
Voor Europa ligt er een dubbele kans. Op korte termijn via niet-militaire druk: een einde aan executies eisen, politieke gevangenen vrijlaten en vrij internet voor Iraniërs afdwingen. Op langere termijn opent een vrij Iran een markt van 90 miljoen mensen, met een geschatte investeringsopportuniteit van meer dan 1.000 miljard dollar in de eerste tien jaar. Europa kan de druk opvoeren en mee het verschil maken. Het kan ook opnieuw afwachten en zo de fout van de voorbije vier decennia herhalen.
