‘Scheurettegate’ bij RTBF: de polemiek komt op het slechtst mogelijke moment

Een understatement. Bij de RTBF is de bezorgdheid groot over de manier waarop de inmiddels beruchte affaire rond de sketch van Pierre Scheurette tijdens de persconferentie naar aanleiding van het nieuwe televisieseizoen zich ontwikkelt. Intern valt bovendien op dat niemand het voor de humorist opneemt. Volgens verschillende bronnen is duidelijk dat Scheurette met zijn optreden niet alleen zichzelf, maar vooral de RTBF in een bijzonder lastig parket heeft gebracht.

Een van de grootste problemen met de sketch is volgens ingewijden de politieke lading die aan Thomas Gadisseux wordt gegeven. Scheurette stelde dat Gadisseux ‘uiteraard niet de keuze van de MR’ was. Daarmee werd de nieuwe directeur Informatie en Sport onnodig in een politiek debat getrokken, net op het moment dat hij voor belangrijke en gevoelige uitdagingen staat.

Ook de RTBF zelf kwam door de sketch zwaar onder druk te staan. Het optreden viseerde uitsluitend mandatarissen van de MR en maakte volgens critici bovendien dubieuze vergelijkingen met bekende journalisten - opvallend genoeg geen journalisten van de RTBF - die samen met figuren als Vladimir Poetin en de moordenaar Xavier Dupont de Ligonnès in één panel werden geplaatst.

Een interne bron reageert scherp: "Als je het expres zou willen doen, zou je niets kunnen bedenken dat zo slecht uitpakt en zo’n boemerangeffect veroorzaakt. Hoe heeft niemand die bom zien aankomen voordat ze ontplofte?"

De RTBF benadrukt dat er vooraf geen interne controle was die het ontsporen van de sketch had kunnen voorkomen. Volgens onze informatie ligt dat genuanceerder. Bij een grote persconferentie als deze vinden normaal gezien repetities plaats, zowel om de inhoud als om de technische uitvoering op punt te stellen.

Volgens verschillende betrokkenen hadden kaderleden daardoor mogelijk kunnen ingrijpen voordat de bewuste passage werd gebracht.

"Pierre Scheurette wilde indruk maken en dacht wellicht dat het publiek het zou waarderen als hij stevig uithaalde naar de MR. Hij is alleen zo hard gegaan dat het volledig averechts heeft gewerkt en uiteindelijk schadelijk is geworden voor de RTBF", klinkt het bij een betrokkene.

Alle kaderleden waren uitgenodigd in de zaal. 21News beschikt over de volledige video van het evenement. Daarop zijn wel degelijk lachende reacties te horen, maar van een overdonderend succes lijkt geen sprake.

Een journalist die aanwezig was, zegt: "Ik had vrij snel het gevoel dat deze passage wel eens een veel grotere omvang zou kunnen aannemen."

De sketch, die grotendeels draait rond aanvallen op de MR, eindigt met een opvallende uitsmijter. Scheurette toont een foto met vijftig persoonlijkheden die volgens hem "de personen zijn die de MR liever in de plaats van Thomas Gadisseux had gewild."

In de zaal zaten kaderleden van de RTBF, partners van de omroep en journalisten. Beelden van de bewuste passage werden vrijwel onmiddellijk gemaakt en doorgestuurd naar de mensen die op het paneel afgebeeld stonden. Het gaat om een vijftigtal personen, van wie velen over een uitgebreid netwerk beschikken en goed op de hoogte willen blijven van wat er speelt. Onder hen bevinden zich ook heel wat journalisten.

Daardoor verspreidde de informatie zich razendsnel, nog voordat de beelden op sociale media opdoken.

Ook bij verschillende personen die in de sketch werden geviseerd maar niet aanwezig waren, was de eerste reactie er een van ongeloof. Velen dachten dat het om een grap of een vervalst beeld moest gaan. De aanval was volgens hen zo hard en ongepast dat ze moeilijk konden geloven dat dit tijdens een persconferentie van een openbare omroep was gebeurd.

"Ik heb zelf meteen iemand gebeld die daar aanwezig was om te vragen of het echt gebeurd was of dat het om een slechte grap ging. Zo overdreven leek het", vertelt een journalist.

Al snel kwamen meer details over de presentatie naar buiten. Bovendien werd de persconferentie rechtstreeks uitgezonden via Auvio. Daardoor was er weinig twijfel mogelijk: hoe onwaarschijnlijk de beelden ook leken, ze waren echt.

21News bracht als eerste medium het nieuws naar buiten, waarna vrijwel alle andere media volgden.

Aanvankelijk ontkende de RTBF dat er sprake was van een ontsporing. Tegenover verschillende persoonlijkheden die zich beklaagden over de gemaakte vergelijkingen, klonk het antwoord dat het ‘humor’ was.

Naarmate de kritiek toenam en de affaire grotere proporties aannam, besloot de RTBF vervolgens contact op te nemen met een aantal van de betrokken personen. Waarom precies die mensen werden gebeld en anderen niet, is volgens verschillende bronnen niet duidelijk.

De RTBF communiceerde zelf over die telefoongesprekken via Sudinfo. Op dat moment hadden echter nog heel wat geviseerde personen geen enkel contact gehad met de openbare omroep. Publieke excuses kwamen er evenmin.

Verschillende media hebben daarom, gezien de beperkte reactie van de RTBF, beslist om een klacht in te dienen bij de Conseil de déontologie journalistique (CDJ), de Franstalige Raad voor de Journalistiek. De openbare omroep erkent op dit moment immers geen fout.

De controverse komt voor de RTBF bijzonder ongelegen. De MR uit al jarenlang kritiek op wat de partij beschouwt als een gebrek aan pluralisme bij de openbare omroep.

De gebeurtenissen bij de start van het nieuwe televisieseizoen dreigen die kritiek alleen maar extra kracht bij te zetten. Binnen de RTBF beseft men volgens verschillende bronnen dan ook dat de sketch de omroep bijzonder zwaar heeft beschadigd.

Wat als een humoristische passage bedoeld was, is zo uitgegroeid tot een politieke en journalistieke controverse die de RTBF op een bijzonder slecht moment treft.

MR houdt zich stil…

De Frantalige liberale partij heeft zich opvallend terughoudend opgesteld over de bewuste passage. De partijtop wilde eerst meer informatie over de sketch verzamelen voordat ze een reactie gaf. Ook binnen de MR rees aanvankelijk de vraag of de beelden wel echt konden zijn. Men wilde eerst de precieze context kennen.

Toen duidelijk werd wat er precies was gezegd en hoe zwaar de passage woog, koos de partij vooral voor stilte. Een liberaal legt uit waarom: "Door vrijwel niets te zeggen, kunnen we eerst afwachten hoe de RTBF met deze situatie omgaat, of de omroep zijn verantwoordelijkheid neemt en of hij fouten erkent. Het was zo duidelijk dat we niets hoefden te zeggen. Iedereen beseft hoe groot het probleem voor de RTBF is."

Alleen Denis Ducarme kwam openlijk naar buiten met kritiek. Hij pleitte voor de oprichting van een onderzoekscommissie naar de financiering en de neutraliteit van de RTBF.

Andere bronnen wijzen erop dat er binnenkort verschillende momenten komen waarop de kwestie opnieuw op tafel kan komen. Zo staat in september een vergadering van de raad van bestuur van de RTBF gepland. Ook tijdens het begrotingsconclaaf van de regering van de Franse Gemeenschap zullen moeilijke keuzes moeten worden gemaakt. Op verschillende departementen moet worden bespaard, waarbij ook de ‘sterkste schouders’ niet buiten schot zullen blijven. De RTBF behoort daar met een jaarlijkse overheidsdotatie van meer dan 350 miljoen euro ongetwijfeld toe.

Ten slotte kan ook de benoeming van de nieuwe algemeen bestuurder van de RTBF, die tegen eind september wordt verwacht, voor een nieuwe wind binnen de openbare omroep zorgen.

De MR richt zijn aandacht voorlopig vooral op die benoeming. Op dit moment geldt Christophe Dujardin, COO van Orange, nog altijd als de grote favoriet om de nieuwe topman van de RTBF te worden.

Nieuw programma RTBF onder de loep

De MR zal ook nauwlettend toezien op de uitwerking van het nieuwe programma waarmee de RTBF het nieuwe televisieseizoen wil openen, naar het voorbeeld van ‘Quotidien’.

Een liberale bron zegt daarover: "Het is niet bepaald de slimste keuze om een programma dat als het meest linkse van het Franse medialandschap wordt beschouwd, als voorbeeld te nemen. Daarnaast zullen we zien of de RTBF begrijpt dat er voldoende pluralisme moet zijn in de keuze van de gasten. Ik lees dat dit dit weekend de bedoeling is. Nu wacht ik op de daden. De RTBF moet beseffen dat het niet langer kan blijven zoals vroeger. Wat het pluralisme en de toon van de berichtgeving betreft, is de situatie vandaag nog erger dan voor de verkiezingen van 2024. De omroep is nog verder naar links opgeschoven en de passage tijdens de persconferentie maakt dat voor iedereen duidelijk."