Vandenbroucke raakt geïsoleerd met zijn alcoholbeleid: meerderheid heeft genoeg van het opgeheven vingertje

De Amerikaanse ambassadeur Bill White heeft opnieuw van zich laten horen. Op Instagram deelde hij een AI-beeld van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Daarop staat: “Schaadt iedere vorm van levensvreugde.” Een geslaagde grap, moeten we toegeven.

White deed er nog een schep bovenop. “Who’s the biggest loser in Belgium?”, schreef hij boven het beeld. Later was de story niet meer te zien op zijn Instagram-account. Het is niet duidelijk of White hem zelf verwijderde.

Prévot roept White opnieuw bij zich

Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot kan de persoonlijke uithaal niet zomaar laten passeren. “Het is onaanvaardbaar dat een in België geaccrediteerde ambassadeur zich op deze manier tegen een lid van onze regering keert”, reageert hij. “Als minister van Buitenlandse Zaken zal ik de Amerikaanse ambassadeur de komende dagen bij me roepen.”

Het wordt al de tweede keer dit jaar dat White wordt ontboden. In februari ontstond er heibel na een onderzoek naar drie Joodse mohels in Antwerpen. Zij werden ervan verdacht besnijdenissen uit te voeren zonder de vereiste medische kwalificaties.

White noemde het onderzoek “ridiculous” en drong er bij Vandenbroucke op aan om in te grijpen. De Belgische regering beschouwde dat als inmenging in binnenlandse en gerechtelijke aangelegenheden. Ook toen moest White bij Prévot komen.

Van alcoholmisbruik naar alcohol

Deze keer draait de rel om alcohol. De huidige boodschap bij alcoholreclame waarschuwt voor de schade van alcoholmisbruik. Vandenbroucke wil die vervangen door een veel kortere boodschap: “Alcohol schaadt de gezondheid.”

Het verschil zit in één woord, maar is niet onbelangrijk. De verwijzing naar misbruik verdwijnt. Daardoor vallen een glas wijn bij het eten, een pint op café en overmatig drinken onder dezelfde algemene waarschuwing.

Vandenbroucke verdedigt die keuze als correcte gezondheidsinformatie. Alcohol verhoogt onder meer het risico op kanker en kan tot verslaving leiden. Voor de minister moet de overheid daar duidelijk over zijn.

Brouwers: ‘Zijn dit schadelijke momenten?’

De Belgische Brouwers voeren deze week campagne tegen de nieuwe waarschuwing. In een paginagrote advertentie tonen ze een herkenbaar cafémoment: mensen zitten samen aan tafel met een pint voor zich. Boven het beeld stond de vraag: “Zijn dit schadelijke momenten?”

De brouwers richten zich vooral tegen het verdwijnen van het woord “misbruik”. De huidige waarschuwing maakt nog een onderscheid tussen alcohol drinken en alcohol misbruiken. Met “Alcohol schaadt de gezondheid” valt dat onderscheid weg.

“Voortaan stelt de federale regering één frisse pint of elk glas wijn gelijk met een aanslag op uw gezondheid”, luidt het in de campagne. De brouwers vinden dat de overheid daarmee ook matig en sociaal alcoholgebruik viseert. “Een slogan die schuldgevoel creëert, beschermt niemand.”

Daarnaast wijst de sector op de Belgische biercultuur. Frankrijk verdedigt zijn wijn als cultureel erfgoed, terwijl België zijn eigen biercultuur met het vingertje benadert, luidt hun kritiek. De brouwers willen daarom dat de regering de waarschuwing terugschroeft.

‘Niet iedereen hoeft te leven op water en magere kaas’

Opvallend is dat die kritiek ook uit de federale meerderheid komt. N-VA-fractieleider Axel Ronse en zijn MR-collega Benoît Piedboeuf schaarden zich achter de campagne van de brouwers. Ronse verdedigt die keuze openlijk: “Ik zie ook veel mensen die alcohol met mate consumeren en er gewoon op een verstandige manier van genieten.”

Ook CD&V-voorzitter Sammy Mahdi kiest openlijk hun kant. Mahdi spaart Vandenbrouckes aanpak niet. “Dit is de totale demonisering van elke druppel alcohol”, zegt hij. “Mogen mensen nog zelf keuzes maken? Niet iedereen hoeft te leven op water en magere kaas.”

Ook Anders-voorzitter Frédéric De Gucht schaart zich achter de brouwers. Enkele dagen eerder verdedigde hij al zijn recht om te roken. “Er bestaat zoiets als individuele verantwoordelijkheid en een keuze die mensen zelf maken”, zei hij toen. Diezelfde redenering trekt hij nu door naar alcohol: de overheid moet waarschuwen voor de risico’s, maar hoeft niet elke ongezonde keuze te ontmoedigen.

De asceet met het opgeheven vingertje

Vooral de uitspraak van Mahdi raakt aan een kritiek die Vandenbroucke al langer achtervolgt. Een grotere tegenpool van een bourgondiër is nauwelijks denkbaar. De minister is een ware asceet én een onvermoeibare workaholic. Hij drinkt naar eigen zeggen nooit alcohol, uit schrik om zelfs maar een beetje de controle over zichzelf te verliezen.

Die soberheid is niet nieuw. Toen Vandenbroucke tussen 1999 en 2003 minister was, sliep hij door de week zelfs op zijn kabinet. Vakantie beschouwde hij lange tijd vooral als verloren tijd. Werken ging voor. Veel luxe kwam er ook tijdens zijn vrije dagen niet aan te pas. Zo trok hij ooit voor een fietsvakantie naar Polen.

Ook vandaag leeft Vandenbroucke sober. Luxe of glamour zijn aan hem niet besteed. Daar is niets mis mee. Alleen lijkt hij zijn eigen sobere levenswijze ook graag als maatstaf voor anderen te nemen. Alcohol, tabak, ongezond eten: telkens komt het opgeheven vingertje boven. Daarna volgen waarschuwingen, beperkingen en regels.

Vandenbroucke raakt geïsoleerd

Ook politiek wordt de positie van Vandenbroucke moeilijker. Het verzet komt niet alleen van de brouwers of de oppositie. N-VA, MR en CD&V zitten samen met Vooruit in de federale regering en prominente politici van die partijen keren zich openlijk tegen zijn aanpak.

De waarschuwing werd wel door de regering goedgekeurd. Vandenbroucke draagt er dus niet alleen de verantwoordelijkheid voor. Toch is hij het gezicht van het strengere alcoholbeleid geworden.

Nu de maatregel dichterbij komt, staan zijn coalitiepartners niet te dringen om hem te verdedigen. Integendeel, verschillende kopstukken steunen openlijk de campagne van de brouwers. Van veel enthousiasme over Vandenbrouckes alcoholbeleid valt binnen de meerderheid weinig te merken.

'Vandenbroucke schaadt iedere vorm van levensvreugde'

Met zijn post op Instagram maakt Bill White van het gezondheidsbeleid van Vandenbroucke een karikatuur. “Schaadt iedere vorm van levensvreugde”, staat er in een fotomontage met de minister.

De grap is scherp en zet het beeld van de strenge minister extra dik aan. Vandenbroucke heeft die reputatie de voorbije jaren ook zelf opgebouwd. Weinig ministers zwaaien zo graag met het opgeheven vingertje als hij.

Prévot bekijkt de zaak vanuit zijn rol als minister van Buitenlandse Zaken. Een buitenlandse ambassadeur die een Belgische minister persoonlijk viseert, ligt diplomatiek gevoelig. Daarom moet White de komende dagen opnieuw bij hem komen.

Rousseau: ‘Hij volgt enkel wat papa Trump zegt’

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau springt in de bres voor Vandenbroucke. Daarbij kiest ook hij voor een persoonlijke sneer. “Bill kan een grappige kerel zijn. Maar hij weet niets over gezondheidszorg”, schrijft Rousseau op Instagram. “Hij volgt enkel wat papa Trump zegt. Ze geven enkel om geld, niet om onze gezondheid.”

Maar belangrijker dan het verbale steekspel op Instagram is wat er binnen de regering gebeurt. Drie meerderheidspartijen hebben openlijk moeite met een alcoholbeleid waarvan Vandenbroucke het gezicht is. De minister houdt niettemin vast aan zijn koers. Zijn coalitiepartners klinken een stuk minder overtuigd.