97 procent van de Belgische zelfstandigen werkte al eens ziek
Ziek zijn betekent niet noodzakelijk dat Belgische zelfstandigen het werk neerleggen. Uit een rondvraag van Xerius blijkt dat 97 procent van hen de afgelopen twee jaar minstens één keer heeft doorgewerkt ondanks ziekte.
Samenvatting van het artikel
97 procent van de bevraagde zelfstandigen werkte de afgelopen twee jaar minstens één keer ziek.
Zelfs met een verkoudheid, migraine, rugpijn of koorts blijven Belgische zelfstandigen vaak aan het werk. Uit een enquête die Xerius in 2026 uitvoerde bij 2.282 ondernemers blijkt dat 97 procent in de voorbije twee jaar minstens één keer heeft gewerkt terwijl die ziek was.
Van de zelfstandigen die ondanks ziekte aan het werk bleven, trok ruim drie op de vier (77 procent) toch naar hun winkel of bedrijf. Vier op de tien (39 procent) werkten ondanks hun ziekte van thuis uit. Beide situaties kunnen elkaar overlappen.
Volgens de studie blijven zelfstandigen die ziek zijn gemiddeld bijna 22 dagen per jaar aan het werk. Bovendien zegt twee derde van de ondervraagden (67 procent) regelmatig door te werken ondanks pijnklachten.
Ook psychische klachten leiden niet noodzakelijk tot werkonderbreking
Veel hangt uiteraard af van de aard van de gezondheidsklachten. Toch zetten veelvoorkomende aandoeningen de bevraagde zelfstandigen er zelden toe aan om hun activiteiten volledig stil te leggen.
Zo blijft 82 procent van de ondervraagden werken wanneer ze verkouden zijn. Ook bij rugpijn (78 procent), hoofdpijn of migraine (76 procent) en buikpijn (73 procent) blijft een ruime meerderheid aan het werk.
Ook psychische klachten vormen niet noodzakelijk een reden om het werk neer te leggen: 74 procent zegt te blijven werken wanneer het mentaal niet goed gaat.
Zelfs koorts of griep leidt niet altijd tot een volledige werkonderbreking, al past een deel van de ondernemers in dat geval de werkwijze aan. Bijna een derde (31 procent) werkt dan van thuis uit.
Inkomensverlies is de grootste zorg
Waarom blijven zelfstandigen werken wanneer ze ziek zijn? De belangrijkste reden is financieel. Van de ondernemers die ondanks ziekte aan het werk blijven, zegt 63 procent inkomensverlies te willen vermijden.
De vrees dat het werk zich opstapelt, volgt op de tweede plaats: 58 procent noemt dat als reden. Bijna de helft (47 procent) vindt bovendien dat hun aanwezigheid noodzakelijk is om de onderneming draaiende te houden. Daarnaast vreest 45 procent klanten teleur te stellen.
"Ziek worden is voor zelfstandigen niet alleen een gezondheidskwestie. Ook de praktische en financiële gevolgen veroorzaken stress. De inkomsten vallen weg, het werk stapelt zich op en klanten rekenen op hen", legt Stéphanie Gowenko, verantwoordelijke bij Xerius in Wallonië, uit.
Toch beseft een ruime meerderheid dat gezondheid belangrijk is. "82 procent is zich ervan bewust dat het belangrijk is om goed voor zichzelf te zorgen wanneer ze ziek zijn, zodat ze sneller herstellen", benadrukt Gowenko.
Minder dan een op de vijf zelfstandigen ontving al een arbeidsongeschiktheidsuitkering
De studie wijst ook op het beperkte gebruik van de wettelijke uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Slechts 19 procent van de ondervraagde zelfstandigen zegt daar ooit een beroep op te hebben gedaan.
De regionale verschillen zijn beperkt: in Wallonië gaat het om 21 procent, in Vlaanderen om 20 procent en in Brussel om 17 procent.
Zelfstandigen die de uitkering al ontvingen, kregen die gemiddeld minder dan zeven dagen per jaar. Voor de helft van hen bleef de uitkeringsperiode zelfs beperkt tot maximaal twee dagen. Enkele langdurige periodes van arbeidsongeschiktheid trekken het gemiddelde omhoog.
"Minder dan een op de vijf zelfstandigen heeft ooit de wettelijke uitkering bij arbeidsongeschiktheid ontvangen. Voor de helft van hen ging het om slechts twee dagen per jaar", stelt Gowenko vast.
Uitkering blijft voor veel zelfstandigen onbekend
Het beperkte gebruik kan ook te maken hebben met een gebrek aan informatie. Volgens Xerius weet slechts de helft van de ondervraagde zelfstandigen dat ze bij ziekte recht kunnen hebben op een uitkering.
Bovendien kent slechts 16 procent het bedrag waarop ze aanspraak kunnen maken bij benadering. Meer dan acht op de tien zelfstandigen weten dus niet hoeveel de wettelijke bescherming hun oplevert.
Sinds 1 september 2026 bedraagt de bruto-uitkering volgens de cijfers van Xerius 50,28 euro per dag voor een samenwonende, 65,56 euro voor een alleenstaande en 82,64 euro voor iemand met gezinslast.
Een uitkering vanaf de eerste dag is wel alleen mogelijk wanneer de erkende arbeidsongeschiktheid langer dan zeven dagen duurt. Bij een arbeidsongeschiktheid van zeven dagen of minder wordt geen uitkering toegekend.
"De wettelijke uitkering bij arbeidsongeschiktheid vormt een belangrijk vangnet, maar vervangt niet de gebruikelijke beroepsinkomsten", benadrukt Xerius.
De online-enquête werd tussen 22 april en 20 mei 2026 afgenomen bij 2.282 Belgische ondernemers. Volgens Xerius werden de resultaten gewogen per gewest om representatief te zijn voor de Belgische ondernemerspopulatie. De opgegeven foutenmarge bedraagt 2,04 procent.
