Betoging van 9 oktober in Brussel: zestien minderjarigen vrijgelaten wegens plaatsgebrek in jeugdinstellingen

Het Brusselse parket trekt aan de alarmbel over de overbezetting van de openbare instellingen voor jeugdbescherming (IPPJ) en de beschikbare alternatieve begeleidingsvoorzieningen. Zestien minderjarigen die verdacht worden van geweld tijdens de betoging van 9 oktober, moesten worden vrijgelaten omdat er geen opvangplaatsen beschikbaar waren.

De situatie baart het Brusselse parket zorgen. In een communiqué dat zondag 11 oktober werd gepubliceerd, meldt het dat zestien minderjarigen die verdacht worden van het plegen van ernstige feiten tijdens de betoging van 9 oktober, in vrijheid zijn gesteld wegens een gebrek aan plaatsen in de instellingen die voor hun opvang en begeleiding instaan.

Acht van hen kwamen in aanmerking voor plaatsing in een openbare instelling voor jeugdbescherming (IPPJ), gelet op de ernst van de feiten waarvan ze worden verdacht. In verschillende dossiers had ook de jeugdrechter na onderzoek geoordeeld dat een plaatsing noodzakelijk was.

Door een tekort aan opvangcapaciteit konden die maatregelen echter niet worden uitgevoerd. De betrokken jongeren moesten daarom worden vrijgelaten.

Opvangvoorzieningen overbelast

Het probleem beperkt zich niet tot het tekort aan plaatsen in de IPPJ's. Volgens het Brusselse parket kampen ook de alternatieve begeleidingsvoorzieningen met een aanzienlijke overbelasting.

De mobiele begeleidingsteams en de educatieve omkaderingsdiensten hebben te maken met bijzonder lange wachttijden. Momenteel wachten 44 jongeren op begeleiding door deze diensten.

Ook in de Franstalige instellingen is de situatie nijpend. Daar staan momenteel 283 jongeren op de wachtlijst voor een plaats in een gesloten afdeling van een IPPJ.

De cijfers illustreren hoe moeilijk het voor de gerechtelijke autoriteiten is om de maatregelen uit te voeren die binnen het jeugdstrafrecht worden opgelegd.

Toezichtmaatregelen lopen vertraging op

De problemen beperken zich niet tot de plaatsing in instellingen. In verschillende dossiers kunnen toezichtmaatregelen die aan de Dienst Jeugdbescherming zijn toevertrouwd, wegens een gebrek aan beschikbare capaciteit pas na enkele dagen of zelfs weken van start gaan.

Volgens het parket roept de situatie opnieuw vragen op over de verhouding tussen de middelen waarover justitie beschikt en de behoeften waaraan ze dagelijks moet voldoen. Dat probleem stelt zich bijzonder scherp wanneer minderjarigen van ernstige strafbare feiten worden verdacht.

Parket roept beleidsmakers op tot actie

Het Brusselse parket zegt ondanks de moeilijkheden vastberaden te willen blijven optreden. Tegelijk roept het de beleidsmakers op om in te grijpen en het vertrouwen in het jeugdstrafrecht te herstellen.

Los van de feiten waarvan de betrokken jongeren tijdens de betoging van 9 oktober worden verdacht, legt de zaak de beperkingen van de huidige opvang- en begeleidingscapaciteit bloot. Wanneer magistraten oordelen dat een plaatsing noodzakelijk is, verhindert een gebrek aan beschikbare plaatsen dat die beslissing onmiddellijk wordt uitgevoerd.

Het parket benadrukt daarom dat de middelen voor de opvang en begeleiding van minderjarigen dringend moeten worden versterkt, zodat gerechtelijke beslissingen ook daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.

Een plan dat in april 2026 werd goedgekeurd, voorziet in een uitbreiding van de capaciteit van 245 naar 286 plaatsen tegen 2028 en naar 301 plaatsen tegen 2029.