Meer dan de helft van de Nederlanders ziet voortbestaan westerse beschaving bedreigd
Volgens een representatieve enquête vindt 54 procent van de Nederlanders dat de westerse samenleving in gevaar is. In dezelfde bevraging spreekt een meerderheid zich uit voor het inperken van migratie, keert 40 procent zich tegen wat zij ‘progressieve ideologie’ noemen in onderwijs en media, en steunt 62 procent het terugsturen van migranten aan de grens. Tegelijkertijd blijft de expliciete steun voor de Amerikaanse MAGA-beweging rond president Donald Trump beperkt tot een minderheid.
Gepubliceerd door Peter Backx
• Bijgewerkt op
Samenvatting van het artikel
Een enquête van Clingendael toont dat een meerderheid van de Nederlanders de westerse beschaving bedreigd ziet en strengere migratiemaatregelen steunt, terwijl expliciete steun voor MAGA en Donald Trump beperkt blijft tot een minderheid.
Dat blijkt uit een rapport van het Instituut Clingendael, het Haagse onderzoeksinstituut voor internationale betrekkingen dat geldt als een van de leidende Europese instituten op dit terrein. Het rapport verscheen op 15 februari 2026. De onderliggende enquête werd in september 2025 afgenomen via een online vragenlijst onder 4.297 Nederlanders. De steekproef is representatief naar leeftijd, geslacht en opleidingsniveau.
Washington kijkt naar Europa
Aanleiding voor het onderzoek was onder meer de toespraak van vicepresident JD Vance op de Veiligheidsconferentie in München in februari 2025. Daar stelde hij dat Europa zich te veel richt op externe dreigingen en te weinig op interne problemen zoals migratie en beperkingen op vrije meningsuiting. Hij bekritiseerde Europese regeringen die conservatieve stemmen marginaliseren.
Het onderzoek past in een bredere reeks signalen uit Washington die erop wijzen dat de Verenigde Staten ideologisch nauwer willen samenwerken met gelijkgezinde krachten in Europa. Ook minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio benadrukte in zijn contacten met Europese partners dat Europa en de VS meer op één lijn moeten komen op het vlak van migratie, nationale soevereiniteit en culturele koers. Het Instituut Clingendael wilde weten in hoeverre zulke boodschappen in Nederland aanslaan.
40 procent keert zich tegen ‘progressieve ideologie’
Naast het algemene gevoel dat de westerse samenleving in gevaar is, uit zich de kritiek concreet. 40 procent vindt dat een progressieve ideologie westerse landen benadeelt. Volgens de onderzoekers gaat het daarbij om beleid en discussies rond diversiteit, inclusie, genderidentiteit en klimaat. 32 procent wil dat de overheid actief ingrijpt om die invloed terug te dringen, bijvoorbeeld via maatregelen op universiteiten of in het publieke debat.
Daarnaast is 46 procent het eens met Trumps uitspraak dat sommige landen “shitholes” zijn die zichzelf niet behoorlijk kunnen besturen. Het onderzoek vroeg niet om specifieke landen te benoemen, maar de instemming met die stelling wijst op een harde kijk op staatsbestuur buiten Europa en op landen die als herkomstlanden van migratie worden gezien.
62 procent steunt pushbacks
Migratie blijkt het meest concrete breekpunt. 63 procent vindt dat migratie moet worden ingedamd om druk op lonen, sociale voorzieningen en de woningmarkt te beperken.
Nog een sterk resultaat: 62 procent van de Nederlanders steunt pushbacks. Dat betekent dat migranten en asielzoekers die aan de grens aankomen onmiddellijk worden teruggestuurd zonder individuele asielprocedure. Internationale verdragen en Europese regels gaan er in de regel van uit dat mensen toegang moeten hebben tot een individuele beoordeling van hun asielaanvraag. Toch vindt een duidelijke meerderheid dat directe terugdringing gerechtvaardigd kan zijn.
Beperkte maar duidelijke steun voor MAGA
Wanneer expliciet wordt gevraagd naar een Europese variant van MAGA, zegt 21 procent die te verwelkomen. Achttien procent staat open voor Amerikaanse steun aan zo’n project.
Clingendael concludeert dat 15 tot 25 procent van de Nederlanders met een groot deel van de MAGA-ideeën sympathiseert. Ongeveer een vijfde staat open voor het idee van een sterke leider die kan besturen zonder veel rekening te houden met parlement of verkiezingen. Tegelijkertijd hecht 89 procent aan de scheiding der machten.
Weinig waardering voor Trump
Opvallend is het verschil tussen steun voor afzonderlijke standpunten en waardering voor de persoon Trump. Een ruime meerderheid vindt dat de Verenigde Staten zich onder zijn leiding in de verkeerde richting ontwikkelen. In een denkbeeldige presidentsverkiezing zou een duidelijke meerderheid stemmen op de Democratische kandidaat Kamala Harris en niet op Trump.
Het rapport legt een duidelijk contrast bloot. De thema’s die centraal staan in het MAGA-discours vinden bij een deel van de Nederlandse bevolking weerklank, maar de expliciete omarming van de beweging en haar boegbeeld blijft beperkt tot een minderheid.
