Na tien uur van bits debat heeft de Kamer vrijdagochtend het omstreden wetsontwerp over huisbezoeken goedgekeurd

De hervorming, verdedigd door minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA), moet de autoriteiten in staat stellen bepaalde vreemdelingen die illegaal in het land verblijven en weigeren het grondgebied te verlaten, op te sporen en aan te houden. Volgens de voorstanders moet de overheid eindelijk over de middelen beschikken om haar eigen beslissingen uit te voeren. De oppositie en verschillende organisaties spreken dan weer van een aantasting van de fundamentele vrijheden.

Het is een politieke overwinning voor de N-VA en voorstanders van een strenger migratiebeleid. De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft vrijdag 6 november het wetsontwerp goedgekeurd dat onder bepaalde voorwaarden huisbezoeken mogelijk maakt om vreemdelingen aan te houden tegen wie een bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) werd uitgevaardigd.

Na een bijzonder gespannen zitting, met tien uur debat en scherpe tussenkomsten, schaarde de Arizonameerderheid zich achter de tekst, met steun van de partij Anders. PS, PTB, Ecolo-Groen en DéFI stemden tegen.

Voor de voorstanders van de hervorming draait het in de eerste plaats om het gezag van de overheid. Een beslissing tot verwijdering mag niet eindeloos dode letter blijven wanneer de betrokken persoon weigert mee te werken. De regering wil de bevoegde diensten daarom een bijkomend instrument geven om administratieve beslissingen uit te voeren, met name in situaties waarin de openbare orde of de nationale veiligheid in gevaar kan komen.

Een gerichte maatregel, onder toezicht van een onderzoeksrechter

Concreet maakt de tekst het mogelijk voor de Dienst Vreemdelingenzaken om bij een onderzoeksrechter toestemming te vragen om, met bijstand van de politie, een woning te betreden en een persoon aan te houden tegen wie een verwijderingsmaatregel loopt.

De regeling geldt evenwel niet voor alle personen die illegaal in het land verblijven. Ze is gericht op mensen tegen wie een bevel om het grondgebied te verlaten werd uitgevaardigd, die weigeren mee te werken aan de uitvoering ervan en van wie er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat ze een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid.

Voor elke tussenkomst is voorafgaande toestemming van een onderzoeksrechter vereist. De huisbezoeken mogen plaatsvinden tussen 5 en 21 uur. Indien nodig kunnen de politieagenten ook een slotenmaker inschakelen om toegang tot de woning te krijgen.

De meerderheid benadrukt dat de procedure aan strikte voorwaarden is gebonden en dat elke tussenkomst vooraf door een rechter moet worden gecontroleerd.

Meerderheid verdedigt effectieve uitvoering van verwijderingsbeslissingen

Achter het wetsontwerp schuilt een centrale politieke vraag: welke waarde hebben administratieve beslissingen als de overheid niet over de nodige middelen beschikt om ze daadwerkelijk uit te voeren?

Volgens de regering bestaat er een tegenstrijdigheid tussen enerzijds het opleggen van een bevel om het grondgebied te verlaten en anderzijds de onmogelijkheid om in bepaalde omstandigheden die verwijdering effectief te realiseren.

Minister Anneleen Van Bossuyt verdedigt de hervorming al enkele maanden. Ze past in het streven om de uitvoering van terugkeerbeslissingen te versterken. De N-VA pleit al jaren voor een dergelijke maatregel. Een eerste poging werd in 2017 al ondernomen door toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken, maar strandde door de politieke verdeeldheid van die periode.

Dit keer is de meerderheid er wel in geslaagd een akkoord te bereiken. Les Engagés, dat aanvankelijk bedenkingen had bij verschillende onderdelen van de regeling, steunde de tekst uiteindelijk na enkele aanpassingen.

Oppositie hekelt aantasting van de onschendbaarheid van de woning

Zoals verwacht, lokte de goedkeuring van het wetsontwerp felle reacties uit bij de oppositie en de linkse partijen. Volgens de tegenstanders volstaat de vereiste rechterlijke toestemming niet om de bezorgdheid over de onschendbaarheid van de woning weg te nemen.

Het debat spitst zich onder meer toe op de mogelijkheid om niet alleen binnen te vallen in de woning van de geviseerde persoon, maar ook in die van een derde die hem of haar onderdak biedt. Zo kan ook de woning van een familielid, vriend of andere particulier het voorwerp worden van een politie-interventie.

Politieke overwinning in volle regeringscrisis

De goedkeuring van deze wet komt er op een bijzonder delicaat politiek moment. De regering-De Wever zit in een crisis door de vastgelopen begrotingsonderhandelingen. De premier heeft eerder deze week zijn ontslag aangeboden aan de koning.