Offshore windenergie: Europa keurt 2 miljard euro aan steun voor België goed

Het Belgische offshore windproject zet een nieuwe stap vooruit. De Europese Commissie heeft een staatssteunregeling van 2,04 miljard euro goedgekeurd voor de bouw en exploitatie van het eerste windpark in de Prinses Elisabethzone in de Noordzee.

Dit eerste project, met een maximale capaciteit van 735 megawatt (MW), kan jaarlijks tot 2,6 terawattuur (TWh) groene stroom produceren. Daarmee moet het bijdragen aan een grotere energiebevoorradingszekerheid voor België en de afhankelijkheid van buitenlandse energie-invoer verminderen.

"Hoe meer energie we zelf produceren, hoe minder we moeten invoeren", benadrukte Teresa Ribera, uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie. Volgens haar kan het project een belangrijke rol spelen in de versterking van de energieonafhankelijkheid en de decarbonisatie.

Mathieu Bihet: "Het laatste puzzelstuk om de aanbesteding opnieuw op te starten"

De federale regering reageert tevreden op het Europese besluit. Minister van Energie Mathieu Bihet (MR) beschouwt de goedkeuring als het sluitstuk van maanden werk om het project opnieuw op de rails te krijgen.

"Ik ben verheugd dat de Europese Commissie het staatssteunluik van de aanbesteding voor het eerste project in de Prinses Elisabethzone heeft goedgekeurd. Dit is een belangrijke stap die de kwaliteit van het geleverde werk en de degelijkheid van het uitgewerkte kader bevestigt. Het is het laatste puzzelstuk dat nodig was om de aanbesteding opnieuw op te starten", verklaart de minister.

Volgens Bihet maakt deze goedkeuring het mogelijk om de voorbereidingen voor een nieuwe aanbesteding af te ronden. De toewijzing van het project is gepland voor het vierde kwartaal van 2027.

"We hebben dit dossier opnieuw op de rails gekregen en naderen het einde van de voorbereidende werkzaamheden", aldus Bihet. Hij kondigt aan dat de procedure binnenkort opnieuw wordt opgestart.

Project stilgelegd door financiële en juridische risico's

De ontwikkeling van deze nieuwe windenergiezone verliep nochtans niet zonder problemen.

In 2024 had de Europese Commissie al een eerste steunregeling van 682 miljoen euro goedgekeurd. Die maakte deel uit van de tijdelijke maatregelen om de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne op te vangen.

De Belgische regering besloot de aanbestedingsprocedure in 2025 uiteindelijk op te schorten.

De belangrijkste redenen waren de fors gestegen kosten voor de infrastructuur en het kunstmatige energie-eiland dat Elia ontwikkelt in het kader van het project MOG II. Daarnaast bleven er juridische, technische en financiële onzekerheden bestaan.

De regering wilde onder meer vermijden dat die meerkosten te zwaar zouden doorwegen op de tarieven van het elektriciteitsnet en bijgevolg op de energiefactuur van de consument.

Daarom besloot de federale regering het regelgevende kader voor het project te herzien.

Volgens het kabinet van Mathieu Bihet moest dat "investeerders meer juridische zekerheid bieden, maximale concurrentie garanderen en de consumenten en de overheidsfinanciën beter beschermen".

De nieuwe regeling voorziet ook in een langere bouwtermijn: vijf jaar in plaats van vier.

Nieuw steunmechanisme moet consumenten beter beschermen

Een van de belangrijkste vernieuwingen heeft betrekking op de financiële steun aan de toekomstige uitbater van het windpark.

De door de Europese Commissie goedgekeurde steunregeling loopt over twintig jaar en is gebaseerd op een tweezijdig contract ter verrekening van prijsverschillen, ook bekend als een Contract for Difference (CfD).

Dat mechanisme moet de inkomsten van de elektriciteitsproducent stabiliseren.

Wanneer de marktprijs onder een vooraf afgesproken niveau zakt, past de overheid het verschil bij. Stijgt de prijs boven die grens, dan vloeit een deel van de extra inkomsten terug naar de overheid.

Een ander bijzonder kenmerk is dat de steun wordt berekend op basis van de theoretische capaciteit van het windpark, en niet op de hoeveelheid elektriciteit die daadwerkelijk op het net wordt geïnjecteerd. Die formule moet onder meer voorkomen dat de productie kunstmatig wordt gestimuleerd wanneer de elektriciteitsprijzen negatief worden.

De nieuwe aanbesteding zal ook eisen bevatten om de bevoorradingsketens voor windturbines te diversifiëren. Zo wil de regering de afhankelijkheid van bepaalde derde landen verminderen.

Groen hekelt tijdverlies en schrappen van burgerparticipatie

Terwijl de federale regering de vooruitgang toejuicht, klinkt er bij de Vlaamse groene oppositiepartij Groen heel wat meer kritiek.

Volksvertegenwoordiger Jeroen Van Lysebettens (Groen) wijst erop dat de aanbesteding al in 2024 werd gelanceerd, onder de vorige legislatuur en op initiatief van toenmalig federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen).

De groenen betreuren niet alleen de opgelopen vertraging, maar ook dat het luik over burgerparticipatie uit de oorspronkelijke regeling is verdwenen.

"We betreuren het tijdverlies en het ontbreken van burgerparticipatie. We roepen minister Bihet op om het proces nu te versnellen", verklaart Van Lysebettens.

Voor de federale regering komt het er nu op aan de heropstart snel in concrete resultaten om te zetten. De ontwikkeling van de Prinses Elisabethzone moet België in staat stellen meer hernieuwbare elektriciteit te produceren in de Noordzee, en tegelijk de bevoorradingszekerheid en de energiecompetitiviteit te versterken.

De Europese goedkeuring moet nu worden omgezet in concrete investeringen. Dat gebeurt tegen de achtergrond van aanhoudende bezorgdheid over de kosten van de energie-infrastructuur en de impact daarvan op de energiefactuur van de consument.