VUB ziet af van aanstelling Harry Pettit na nieuwe uitspraken over Hamas en Iran

De VUB bevestigde zondag dat de samenwerking niet doorgaat. De beslissing werd diezelfde dag aan Pettit meegedeeld.

Nieuwe lof voor 7 oktober

Vrijdag schreef Pettit op X dat 7 oktober “voor altijd herinnerd zal worden als een dag die symbool staat voor het dappere verzet en de vrijheidsbeweging tegen de demonische zionistische bezetting”. Daarbij maakte hij geen kritische kanttekening bij het feit dat op die dag 828 Israëlische burgers werden gedood, onder wie 36 kinderen, onder meer op het Nova-muziekfestival.

Na de dood van ayatollah Ali Khamenei bij Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran ging Pettit nog een stap verder. Hij stelde dat Khamenei herinnerd zal worden omdat hij het “tot zijn dood opnam tegen de pedofiele VS-‘Israël’-cabal, terwijl een groot deel van de wereld zich al had overgegeven”. De term “cabal” wordt geregeld gebruikt in complottheorieën en antisemitische contexten. Voor de VUB was dat het breekpunt.

“Aanzetten tot haat of geweld past niet binnen onze waarden”

In een persmededeling stelt de universiteit dat zij staat voor vrijheid van meningsuiting, ook wanneer het om controversiële standpunten gaat. Maar, zo klinkt het, “uitspraken die aanzetten tot haat of geweld overschrijden niet alleen wettelijke grenzen, maar ook de normen en waarden die binnen de universitaire gemeenschap van de VUB gelden”.

Volgens de universiteit zijn Pettits recente verklaringen in strijd met de afspraken die in het kader van zijn aanstelling waren gemaakt. Daarom werd beslist niet verder te gaan met de voorziene benoeming.

Opmerkelijk is dat de VUB voor het weekend nog liet weten geen graten te zien in zijn eerdere uitlatingen. Toen klonk het dat onderzoekers worden geselecteerd op basis van hun wetenschappelijke verdiensten en dat berichten op X tot de privésfeer behoren, tenzij ze strijdig zijn met de wet. De nieuwste posts over Iran en 7 oktober deden dat standpunt kantelen.

Interne druk en gevoelige context

De aankondiging van Pettits komst naar Brussel leidde al tot felle reacties. Onder meer VUB-professor emeritus Wim Van Den Broeck liet op X verstaan dat hij zijn opdracht aan de universiteit zou heroverwegen indien de aanstelling doorging. “Een universiteit is geen actiegroep die dergelijke fanatici aanstelt”, schreef hij.

De verdediging van het Iraanse regime ligt bovendien bijzonder gevoelig aan de VUB. In 2017 werd VUB-gastprofessor Ahmadreza Djalali in Iran na een internationaal bekritiseerd proces ter dood veroordeeld op verdenking van spionage. Sindsdien zit hij opgesloten in erbarmelijke omstandigheden. Zijn gezondheidstoestand is fel verzwakt en zijn executie werd al meermaals aangekondigd. Dat een toekomstige VUB-onderzoeker openlijk lof uitte voor de Iraanse ayatollah zorgde dan ook voor extra verontwaardiging.

Kortstondig nieuw hoofdstuk

De aanstelling van Pettit was nog maar net bekendgemaakt. Met zijn ERC Starting Grant van ongeveer 1,5 miljoen euro zou hij in Brussel onderzoek doen naar financiële infrastructuren en vormen van economisch verzet in steden als Beiroet en Accra.

Dat nieuwe hoofdstuk in Brussel blijkt nu van korte duur. Waar de VUB aanvankelijk benadrukte dat academische vrijheid primerend was, maakt ze nu duidelijk dat die vrijheid volgens haar grenzen kent wanneer uitspraken geweld of haat lijken te legitimeren.

Of Pettit juridische stappen zal ondernemen of elders onderdak vindt, is voorlopig niet duidelijk. Feit is dat de commotie die hem in Nijmegen de das omdeed zich in Brussel in enkele dagen tijd herhaalde, met hetzelfde resultaat.