De Boghossian Stichting plaatst Syrisch erfgoed centraal in tentoonstelling Shape of Absence
In Brussel wijdt de Boghossian Stichting een tentoonstelling aan het verdwijnen van het Syrische erfgoed, op het kruispunt van hedendaagse kunst en nieuwe technologieën. Het parcours onderzoekt hoe het collectieve geheugen standhoudt tegenover de verwoestingen van oorlog.
Samenvatting van het artikel
In de Villa Empain onderzoekt de tentoonstelling Shape of Absence hoe kunst en digitale technologie het bedreigde Syrische erfgoed kunnen bewaren.
Sinds 18 juni 2026 en tot en met 24 januari 2027 ontvangt de Project Space van de Villa Empain Shape of Absence, een tentoonstelling van de Boghossian Stichting op uitnodiging van Louma Salamé. De expo reflecteert over de verwoestingen die het Syrische erfgoed sinds het uitbreken van het conflict in 2011 hebben getroffen.
Via kunstwerken en digitaliseringstechnieken nodigt het parcours bezoekers uit om de omvang van de verliezen te beseffen en tegelijk na te denken over manieren om de herinnering aan verdwenen sites te bewaren.
Een zwaar getroffen Syrisch erfgoed
Syrië neemt al millennia een centrale plaats in in de geschiedenis van de beschavingen. Als belangrijk cultureel kruispunt zag het land een aanzienlijk deel van zijn historisch erfgoed verdwijnen onder invloed van de oorlog. Vernietiging van monumenten, systematische plunderingen en de handel in antiquiteiten hebben collecties en archeologische sites diepgaand aangetast.
Shape of Absence benadrukt daarom het belang van het documenteren van de overblijfselen die nog bestaan. Miljoenen archeologische voorwerpen zijn verdwenen of verspreid geraakt, waardoor initiatieven voor digitale conservatie een essentieel instrument zijn geworden om een bedreigd collectief geheugen veilig te stellen.
De tentoonstelling brengt deze reflectie samen in een dialoog tussen een monumentale kunstinstallatie en meeslepende digitale reconstructies van emblematische sites.
Hrair Sarkissian geeft vorm aan afwezigheid
Centraal in het parcours staat Stolen Past, een installatie van de Syrische kunstenaar Hrair Sarkissian. Sarkissian werd in 1973 in Damascus geboren en groeide op in de fotostudio van zijn vader. In 2010 behaalde hij een diploma fotografie aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Sinds 2011 woont hij in Londen en geldt hij als een van de belangrijkste conceptuele fotografen van zijn generatie.
Zijn werk bestaat uit 48 lithofanieën die als grafstèles zijn opgesteld. Wanneer ze worden verlicht, onthullen ze beelden die doen denken aan zwart-witfoto's van objecten die vandaag verdwenen zijn uit het museum van Raqqa.
Dat museum, opgericht in 1981, bewaart bijna 8.000 objecten uit uiteenlopende historische periodes. Tussen 2013 en 2017 stond de stad onder controle van Islamitische Staat, die de collecties volledig plunderde. Vandaag blijven slechts 880 objecten over.
Met lithofanie, een techniek uit het midden van de negentiende eeuw, maakt Sarkissian afwezigheden opnieuw zichtbaar. De fijne, doorschijnende platen die in drie dimensies zijn geprint, vormen de basis voor een reflectie over herinnering, cultureel verlies en de littekens die conflicten achterlaten.
Digitale technologieën in dienst van het geheugen
De tentoonstelling brengt deze installatie ook in dialoog met het werk van Iconem. Deze organisatie, opgericht in 2013 door Yves Ubelmann, ontwikkelt digitaliseringstechnieken om bedreigde erfgoedsites veilig te stellen.
Dankzij fotogrammetrie, laserscans en drones maakt Iconem uiterst nauwkeurige driedimensionale modellen die een getrouwe weergave bewaren van kwetsbare of vernietigde monumenten.
In Brussel tonen deze technologieën de antieke site van Palmyra via meeslepende beelden. Bezoekers ontdekken monumentale ruïnes, sculpturen en ruimtes die getekend zijn door conflicten en de tand des tijds. Zo wordt duidelijk dat ruïnes een historische betekenis behouden, zelfs wanneer de oorspronkelijke kunstwerken verdwenen zijn.
Deze reconstructies verlengen het artistieke werk van Hrair Sarkissian en bieden een andere manier om erfgoed door te geven dat intussen ontoegankelijk is geworden.
Een tentoonstelling tussen kunst en erfgoedbescherming
Naast haar esthetische dimensie stelt Shape of Absence ook vragen over de rol van beelden bij het bewaren van werelderfgoed. De tentoonstelling toont hoe hedendaagse technologieën het werk van kunstenaars kunnen aanvullen om de herinnering aan bedreigde sites en objecten te bewaren.
Het parcours brengt hedendaagse creatie, wetenschappelijke documentatie en digitale instrumenten samen en herinnert eraan dat de overdracht van erfgoed een cruciale uitdaging vormt wanneer conflicten geleidelijk de sporen van het verleden uitwissen.
Het werk van Hrair Sarkissian werd al tentoongesteld in tal van internationale instellingen, waaronder het Fotografisk Center in Kopenhagen, het Davis Museum in Massachusetts, het Sursock Museum in Beiroet, het Imperial War Museum in Londen en het BALTIC Centre for Contemporary Art in Newcastle. Zijn installatie Stolen Past, die tussen 25 maart en 24 mei 2026 in Ibraaz London te zien was, is nu te bewonderen in de Boghossian Stichting.
Tegelijkertijd zet Iconem zijn erfgoedprojecten wereldwijd voort en ontwikkelde het verschillende immersieve tentoonstellingen over historische steden in Syrië, Irak en Armenië, waardoor het grote publiek virtueel toegang krijgt tot uitzonderlijk rijke erfgoedsites.
