Nationale Bank: Belgische economie verliest aan dynamiek

Meer mensen aan het werk, maar uitdaging blijft groot

De federale regering nam het voorbije jaar verschillende maatregelen om meer mensen aan het werk te krijgen. Daarbij werd vooral ingezet op een strengere opvolging van werklozen en langdurig zieken. Volgens de Nationale Bank gaan die maatregelen in de goede richting. Toch blijft de uitdaging groot. Met een werkgelegenheidsgraad van 73,2 procent blijft België duidelijk onder het Europese gemiddelde en ook ver onder de doelstelling van 80 procent.

De werkloosheid bleef in 2025 relatief stabiel op 6,2 procent. In 2025 kwamen er ongeveer 19.000 banen bij in België. Een aanzienlijk deel daarvan zat in de ruime overheidssector, waar de werkgelegenheid met zowat 7.000 banen toenam tot bijna 900.000 werknemers. Volgens gouverneur Pierre Wunsch is dat op termijn geen duurzame evolutie.

Loonvorming maakt economie minder wendbaar

Een andere structurele uitdaging ligt volgens de Nationale Bank bij de manier waarop lonen in België worden bepaald. Het systeem combineert de loonnormwet, die vastlegt hoeveel lonen maximaal mogen stijgen, met een automatische loonindexering die een minimumstijging garandeert wanneer de prijzen oplopen.

Volgens Wunsch maakt die combinatie de economie minder flexibel. Bedrijven hebben daardoor minder ruimte om hun loonbeleid aan te passen aan hun economische situatie. Sectoren die het goed doen, zouden sneller hogere lonen moeten kunnen aanbieden, terwijl sectoren die het moeilijk hebben minder opslag zouden moeten kunnen geven. “Ik weet dat dit een zeer gevoelig onderwerp is, maar het blijft een factor die de economische dynamiek van ons land belemmert”, aldus Wunsch.

Farma en chemie blijven sleutelindustrieën

Tegelijk blijft een aantal industriële sectoren een sleutelrol spelen in de Belgische economie. Vooral de chemische en farmaceutische industrie zijn cruciaal. Samen zijn die sectoren goed voor meer dan een derde van de toegevoegde waarde en de export van de Belgische industrie.

De farmaceutische sector alleen vertegenwoordigt bijna een vijfde van de toegevoegde waarde van de verwerkende industrie. Maar de sterke internationale verankering maakt de sector ook kwetsbaar. Meer dan een kwart van de farmaceutische export gaat naar de Verenigde Staten en een beperkt aantal bedrijven domineert die uitvoer.

De chemische industrie staat dan weer onder druk door de hoge energieprijzen in Europa. Daardoor liggen de productiekosten voor Europese chemiebedrijven vaak hoger dan bij concurrenten in de Verenigde Staten of Azië.

Exportmotor hapert

De Belgische economie is sterk afhankelijk van buitenlandse handel. De export vertegenwoordigt bijna 80 procent van het bruto binnenlands product. Maar die uitvoermotor hapert de laatste jaren. De uitvoer van goederen en diensten daalde al in 2023 en 2024 en nam ook in 2025 nog licht af.

Een deel van die terugval heeft te maken met schommelingen in de farmaceutische sector. Tijdens de pandemie en de energiecrisis steeg de export van vaccins en energieproducten uitzonderlijk sterk, maar dat effect is ondertussen grotendeels weggeëbd.

Door de zwakkere export en een licht stijgende invoer verslechterde ook de handelsbalans. Het tekort op de lopende rekening liep op tot ongeveer 2 procent van het bruto binnenlands product. Volgens de Nationale Bank wijst dat op een structurele verzwakking van de Belgische concurrentiepositie.

Europa loopt technologisch achter

Naast de Belgische uitdagingen wees gouverneur Wunsch ook op de bredere economische problemen in Europa. De economische groei in de Europese Unie ligt al jaren lager dan in de Verenigde Staten. Daarnaast loopt Europa technologisch achter en dreigt de snelle ontwikkeling van artificiële intelligentie die kloof nog verder te vergroten. Volgens Wunsch heeft dat onder meer te maken met een grotere risico-aversie en een sterke neiging tot regelgeving in Europa. “We moeten opnieuw het juiste evenwicht vinden”, besluit hij. “Meer Europese integratie, maar tegelijk minder reglementering.”