Pedro Sánchez, Europees geweten of electorale opportunist?
Op 4 maart verscheen de Spaanse premier Pedro Sánchez voor de camera's om te melden dat zijn land geen militaire bases ter beschikking van de VS zou stellen voor operaties tegen Iran. Spanje weigert om "medeplichtig te worden aan iets dat slecht is voor de wereld, simpelweg uit angst voor represailles”, zei de man die sinds november 2023 een minderheidscoalitie leidt met een allegaartje van nationalistische partijen, waaronder EH-Bildu, van voormalig ETA-lid Arnaldo Otegi. Sánchez presenteert zich graag als de progressieve stem die Europa ontbeert en als het morele tegengewicht van het Trumpiaanse nationalisme, nu de onderbuik van de EU naar rechts opschuift.
Samenvatting van het artikel
Pedro Sánchez profileert zich internationaal graag als het progressieve morele geweten van Europa, maar volgens critici botst dat imago steeds vaker met zijn politieke keuzes. Zijn buitenlandse standpunten en morele retoriek worden in vraag gesteld door selectieve verontwaardiging en tegenstrijdige daden. Tegelijk wordt zijn positie in Spanje ondermijnd door economische kritiek, corruptieschandalen rond zijn entourage en controversiële politieke compromissen om aan de macht te blijven.
Het is een rol die hij al langer koestert. In november 2023 werd hij, samen met voormalig premier De Croo, door Hamas gefeliciteerd voor zijn duidelijke en gedurfde houding inzake de Israëlische militaire respons in Gaza. Op de Munich Security Conference vorige maand pleitte hij tegen nucleaire herbewapening. Hij verleende een regularisatie aan circa 800.000 mensen zonder papieren. Hij verdedigt klimaatbeleid terwijl andere Europese leiders stilaan begrijpen dat Net Zero onze industrie aan het vernietigen is. Voor de Europese linkerzijde is hij een held. Voor de meeste Europese regeringsleiders is hij een ergernis en voor steeds meer Spanjaarden ook.
Hypocrisie
Toch vertoont zijn morele pose steeds meer scheuren, zowel in het buitenland als thuis. Over de tienduizenden Iraniërs die in twintig dagen door het regime van de ayatollahs bij vreedzame protesten werden gedood, repte hij met geen woord, maar hij schermt vandaag wel met het internationaal recht om de aanval op datzelfde regime te veroordelen.
Zijn vroegere partijgenoot en ex-premier Zapatero, die een meer dan dubieuze rol speelde als adviseur van de regering van de ondertussen gevangen genomen Venezolaanse dictator Nicolás Maduro, liep in dezelfde val. Bij een herdenking bij het concentratiekamp van Mauthausen in 2005 sprak hij plechtig de woorden: "nooit meer de waanzin van de oorlog”. Jaren later zou Barack Obama hem corrigeren. De Tweede Wereldoorlog was nu eenmaal noodzakelijk geweest om Europa te bevrijden van een ideologie die "onderdrukte, vernederde en uitroeide."
Bovendien verraden de feiten op de grond nu Sánchez’ eigen stellingname. Nadat het Witte Huis aankondigde dat Spanje had ingestemd met militaire samenwerking, wat aanvankelijk door Madrid als "fake news" werd weggewuifd, stuurde de Spaanse regering toch een fregat naar Cyprus als escorte voor het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Defensieve deelname aan een oorlog is nog steeds deelname aan een oorlog.
Corruptie
Binnenlands is het beeld al even ontnuchterend. Vele economen koketteren graag met het Spaanse economische wonder. Tot de Spaanse Belastingsdienst deze week bekendmaakte dat 37% van de Spanjaarden het minimumloon verdient, of minder. Twee partijgenoten die Sánchez aanstelde om de Socialistische Partij namens hem te leiden, staan terecht wegens het aannemen van steekpenningen bij overheidsopdrachten. Ook zijn echtgenote Begonia Gomez en zijn broer David zijn het onderwerp van lopende onderzoeken naar corruptie.
Alles voor de macht
Peilingen tonen dat Spanjaarden meer wantrouwen in hun politici hebben dan bijna alle andere Europeanen. Sánchez heeft politieke vertrouwelingen in ogenschijnlijk onafhankelijke instellingen geplaatst, en slaagt er al jaren niet in een begroting door het parlement te loodsen. De meest controversiële wetgeving van zijn huidige ambtstermijn was een amnestie voor Catalaanse separatisten, een maatregel die hijzelf ooit ongrondwettelijk noemde, tot hij die stemmen nodig had om aan de macht te blijven.
Zijn progressieve buitenlandse koers lijkt weinig meer dan electoraal opportunisme, bedoeld om gedesillusioneerde linkse kiezers alsnog te paaien. Of die strategie werkt, valt te betwijfelen. Sánchez spreekt steeds vaker alleen voor zichzelf en voor de camera's van de Moncloa, zijn officiële residentie, waar niemand hem tegenspreekt.
