Spanningen rond Straat van Hormuz leggen scheepvaart deels lam
De onrust in het Midden-Oosten treft nu ook de internationale scheepvaart hard. In en rond de Straat van Hormuz en de Golf van Oman zijn meerdere tankers geraakt door projectielen. Daarbij vielen minstens twee doden en verschillende gewonden. Grote containerrederijen zetten hun vaarten in de regio stop. Ook Belgische belangen zijn rechtstreeks betrokken: gemiddeld varen vijftien tot twintig schepen onder Belgische vlag in de Perzische Golf. Volgens berichtgeving van Flows is de situatie de voorbije dagen snel verslechterd.
Gepubliceerd door Peter Backx
• Bijgewerkt op
Samenvatting van het artikel
De spanningen in het Midden-Oosten hebben geleid tot aanvallen op meerdere tankers in en rond de Straat van Hormuz, waarbij doden en gewonden vielen en het scheepvaartverkeer zwaar verstoord raakte. Grote rederijen schorten hun transits op, ook Belgische schepen bevinden zich in de regio, terwijl de dreiging van stijgende energieprijzen en verdere ontregeling van de wereldhandel toeneemt.
Strategische flessenhals
De Straat van Hormuz vormt de verbinding tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Het smalle vaargebied, langs de zuidkust van Iran, is van uitzonderlijk belang voor de wereldhandel. Dagelijks passeert er naar schatting een vijfde van alle wereldwijd vervoerde olie, goed voor ongeveer 20 miljoen vaten. Ook grote volumes vloeibaar aardgas gaan via deze route naar Azië en Europa.
Na Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran en Iraanse vergeldingsacties nam het risico voor commerciële schepen sterk toe. Iraanse autoriteiten zouden verschillende kapiteins via de radio hebben opgedragen hun vaart te onderbreken. Een aanzienlijk aantal tankers maakte rechtsomkeer of ging voor anker in afwachting van verdere instructies. Naar verluidt liggen meer dan vijftig very large crude carriers (VLCC’s) stil in de regio.
Hoewel er geen officiële totale blokkade is aangekondigd, is de impact op het scheepvaartverkeer duidelijk voelbaar.
Meerdere tankers getroffen
Voor de kust van Oman en de Verenigde Arabische Emiraten deden zich verschillende incidenten voor. De Marshall Islands-gevlagde tanker ‘MKD Vyom’ werd nabij Muscat geraakt. Eén bemanningslid kwam daarbij om het leven. Het schip bleef drijvend en zou naar een veilige haven worden gesleept.
Ook de ‘Hercules Star’, varend onder Gibraltar-vlag, liep schade op na een inslag ten noordwesten van Mina Saqr. Aan boord brak brand uit, maar die kon worden geblust. In een ander incident ontplofte een projectiel in de buurt van de Liberiaanse ‘Ocean Electra’, zonder gewonden.
De tanker ‘Skylight’ raakte beschadigd voor de kust van Oman. Vier opvarenden werden gewond. Het schip voer eerder onder sancties van de Amerikaanse autoriteiten en wisselde recent van vlag.
Containerrederijen drukken op de pauzeknop
Niet alleen tankers ondervinden hinder. Grote containerlijnen hebben hun operaties in het Midden-Oosten grotendeels stilgelegd. Hapag-Lloyd en CMA CGM kondigden als eersten aan dat zij voorlopig geen transits meer uitvoeren via de Straat van Hormuz.
Hapag-Lloyd laat weten dat de bescherming van bemanning, schepen en goederen absolute prioriteit krijgt. Volgens de rederij is de tijdelijke opschorting van transits geen vrijwillige beslissing, maar een onvermijdelijke maatregel gezien de huidige veiligheidsrisico’s in de regio. Zoals eerder gemeld door Flows volgen de rederijen de ontwikkelingen van uur tot uur en onderhouden ze nauw contact met overheden en veiligheidspartners.
Schepen die zich al in de Arabische Golf bevinden, kregen de opdracht een veilige positie op te zoeken en verdere instructies af te wachten. Dat leidt tot een opstopping van containerschepen in onder meer de wateren nabij de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar.
Ook MSC voerde een boekingsstop in voor lading van en naar het Midden-Oosten. Andere rederijen rekenen extra toeslagen aan voor nieuwe én lopende zendingen, onder het label “conflict-” of “oorlogsrisico”-toeslag.
Rode Zee opnieuw gemeden
De spanningen beperken zich niet tot de Perzische Golf. Uit vrees voor aanvallen in de Straat van Bab el-Mandeb schrappen Maersk en CMA CGM opnieuw hun transits door de Rode Zee. Schepen worden omgeleid via Kaap de Goede Hoop, wat de reistijd tussen Azië, Europa en Noord-Amerika met meerdere dagen verlengt en de transportkosten verder opdrijft.
Gevolgen voor energieprijzen
De oliemarkt reageert nerveus. Een vat Brent-olie noteerde eind februari rond 73 dollar. Handelaars vrezen dat een effectieve afsluiting van de zeestraat de prijs richting 100 dollar per vat kan stuwen. Vooral landen in Zuidoost-Azië, met China op kop, zijn sterk afhankelijk van leveringen via deze route.
De Verenigde Staten zijn minder kwetsbaar dankzij hun eigen schalie-olieproductie. Europa is relatief minder afhankelijk van Golf-olie, maar wel gevoeliger geworden voor verstoringen in de aanvoer van lng sinds de invoer van Russisch aardgas sterk werd teruggeschroefd.
Belgische schepen in de regio
Gemiddeld varen vijftien tot twintig schepen onder Belgische vlag in de Perzische Golf. De Koninklijke Belgische Redersvereniging geeft geen details over hun exacte positie of betrokkenheid. Managing director Loïc Van Staey stelt dat er om veiligheids- en commerciële redenen geen concrete informatie kan worden gedeeld over aantallen of locaties van Belgische schepen.
Volgens Flows krijgen reders zeer regelmatige updates van de bevoegde instanties over de risico’s in de regio. Ook onder Nederlandse vlag bevinden zich tientallen schepen in de Perzische Golf.
Wereldhandel onder druk
De gebeurtenissen tonen opnieuw hoe kwetsbaar de wereldhandel is voor geopolitieke spanningen in strategische knooppunten. Zolang de situatie rond de Straat van Hormuz onzeker blijft, zullen rederijen voorzichtig opereren. Dat betekent langere routes, hogere kosten en mogelijk stijgende energieprijzen. De komende dagen zullen bepalend zijn voor de vraag of het bij tijdelijke ontregeling blijft of dat de impact structureler wordt.
