“Strengste asielbeleid ooit” haalt besparingen niet

Eergisteren antwoordde minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) in het parlement op vragen over ontsporende begroting. “Binnen de regering hebben we een nullijnoefening gemaakt die de komende begrotingsopmaak zal voeden”, zei Van Peteghem. “Die nullijnoefening houdt een evaluatie in van alle afgesproken maatregelen, hun uitvoering en de beoogde versus de momenteel ingeschatte rendementen.”

Asiel en Migratie

Het beleidsdomein waar het grootste verschil zit tussen ambitie en realisatie, is asiel. Arizona zou “het strengste asiebeleid ooit” gaan voeren. Voor dit jaar ligt de besparing al met 583 miljoen euro uit koers, tegen het einde van de legislatuur in 2029 zou dat oplopen tot 724 miljoen euro. Al is de vraag of zelfs dat niet te optimistisch is.

Waar komt de kloof dan vandaan? Bij de start van de regering werd een hoog bedrag ingeschreven: een besparing van 1,4 miljard euro. Volgens het Rekenhof was dat toen al erg ambitieus. De belangrijkste maatregel was de afbouw van het aantal opvangplekken voor asielzoekers van meer dan 35.000 bij het begin van de legislatuur tot 11.000. Dat moest enerzijds gebeuren door de Europese opvangrichtlijn strikter te interpreteren, anderzijds door te werken aan een efficiënter terugkeerbeleid. Maar minister van Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) botste op het Grondwettelijk Hof en de Raad van State, en op acties van haar eigen asieldiensten tegen de besparingen.

Van Bossuyt zegt aan Het NIeuwsblad dat het document verouderd is. “We begonnen met 36.478 opvangplekken en hebben er al bijna 2.000 gesloten, goed voor een besparing op jaarbasis van 36 miljoen euro.”  Ze maakt zich sterk het aantal opvangplekken dit jaar naar 29.600 terug te kunnen dringen. 

Andere besparingsmaatregelen zoals het vervangen van een deel van het leefloon door voorwaardelijke integratiesteun voor nieuwkomers en een wachttijd van vijf jaar voor sociale bijstand zijn nog niet goedgekeurd in het parlement. Bovendien zal er voor de integratiesteun ook een samenwerkingsakkoord nodig zijn met de regio’s. In het laatste rapport van het Rekenhof is de impact van die maatregelen al naar beneden bijgesteld. Waar de regering er aanvankelijk 322 miljoen euro mee wilde ophalen in 2026, is dat vandaag nog maar 33,5 miljoen euro, of bijna tien keer minder. 

Financiën en Pensioenen

Ook bij minister van Financiën en Pensioenen Jan Jambon (N-VA) zitten er gaten in de besparingen. De hogere btw op sport en ontspanning en op take-away sneuvelden, net als een aantal maatregelen in de ecofiscaliteit. In 2029 zit de regering op ruim 1,3 miljard aan ongedekte inkomsten. 

Door de overgangsmaatregelen en uitzonderingen valt de besparing van de pensioenhervorming zo’n 385 miljoen lichter uit, tot zo’n 2 miljard euro aan het einde van de legislatuur. Opnieuw blijkt daarmee dat de bevriezing van de welvaartsenveloppe eigenlijk de belangrijkste sanering is van de regering. Die staat namelijk - voor alle uitkeringen samen - voor 3,2 miljard in de tabellen.

Arbeidsmarkt

In het document is er ook één beleidsdomein dat opvallend beter doet dan aanvankelijk begroot. David Clarinval (MR) haalt 303 miljoen euro meer binnen dan de 2,6 miljard die voorzien was. Vooral de beperking van de werkloosheid in de tijd levert fors meer op dan verwacht: het bespaart de sociale zekerheid bijna 1,7 miljard dit jaar, terwijl de regering maar op 900 miljoen rekende.

In totaal heeft het kabinet-Van Peteghem zo'n 2,9 miljard euro aan ‘verloren’ besparingen opgelijst. Het document kwam al ter sprake bij de begrotingscontrole van enkele weken geleden. In het parlement zei Van Peteghem dat die oefening “gebouwd zal worden op deze nullijnoefening”. Bij meerdere partijen is te horen dat eerst de afgesproken besparingen moeten uitgevoerd worden.