UGent legt Nathan Cofnas drie maanden telewerk op en verbiedt hem les te geven
Nathan Cofnas mag na zijn preventieve schorsing niet terugkeren naar de campus van de UGent. De universiteit verplicht de onderzoeker drie maanden thuis te werken. Lesgeven mag hij in die periode niet. Ook zijn onderzoek wordt beperkt, terwijl het tuchtonderzoek verder loopt.
Gepubliceerd door Peter Backx
De Universiteit Gent legt Nathan Cofnas nieuwe beperkingen op. Zijn preventieve schorsing, die op 20 augustus werd opgelegd, loopt vrijdag af. Volledig geschorst blijft hij dus niet. Toch kan hij evenmin gewoon terugkeren naar zijn werk op de campus.
Cofnas moet de komende drie maanden verplicht telewerken. Bovendien mag hij geen les geven. Ook voor zijn onderzoek trekt de universiteit duidelijke grenzen.
Onderzoek van Cofnas wordt beperkt
Het onderzoek dat Cofnas uitvoert, moet “strikt beperkt blijven tot de onderzoeksthema’s waarvoor de aanstelling plaatsvond”. Daarmee bakent de UGent af waarmee hij zich de komende drie maanden als personeelslid mag bezighouden.
Ondertussen loopt het tuchtonderzoek verder. Dat moet uitwijzen of er voldoende grond is om het dossier door te sturen naar het bevoegde tuchtorgaan. De tijdelijke maatregel staat daar los van.
Over de inhoud van het dossier wil de UGent niet communiceren. De universiteit wil het onderzoek “in alle sereniteit, onafhankelijkheid en met respect voor de rechten van alle betrokkenen” voeren. Daarom wil ze via de media niet vooruitlopen op de argumenten of de mogelijke uitkomst.
De Sutter verdedigt procedure
Cofnas mag niet lesgeven en ook zijn onderzoek wordt aan banden gelegd. Toch verwerpt rector Petra De Sutter de kritiek dat de UGent daarmee zijn academische vrijheid beknot. In een interview met Belga verdedigde ze de gevolgde aanpak.
“Dit is een personeelsdossier”, zegt De Sutter. Door de geheimhoudingsplicht kan ze niet ingaan op de concrete redenen voor de procedure. Wel waren er voor de universiteit “aanleidingen” om het tuchtonderzoek te openen en Cofnas preventief te schorsen.
De rector beseft dat haar stilzwijgen over de inhoud als een zwakte kan overkomen. “Ik weet dat mensen dat niet begrijpen”, zegt ze. Toch houdt ze vast aan de gevolgde procedure. “Rechtsregels moeten gevolgd worden, procedures moeten gevolgd worden, eigen interne regels die wij moeten volgen en ik moet mij daaraan houden."
Internationale kritiek op UGent
Intussen krijgt de zaak ook buiten België veel aandacht. Een internationale open brief tegen een mogelijke bestraffing van Cofnas telt inmiddels meer dan 800 ondertekenaars. Daar zijn academici van Harvard, Oxford en Cambridge bij.
Tegelijk klinkt er steun voor het optreden van de UGent. Een tweede open brief verzamelde ruim 1.700 handtekeningen. De Sutter spreekt dan ook over een sterk gepolariseerd debat.
Ook de Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, mengde zich in de zaak. Hij veroordeelde de schorsing en kondigde aan dat de Verenigde Staten hun relaties met de UGent zullen herbekijken. Daarbij gaat het onder meer om steun aan onderzoek, academische uitwisselingen en andere contacten met Amerikaanse instellingen.
De Sutter laat zich daardoor niet van koers brengen. “Iedereen heeft een mening. Iedereen moeit er zich mee”, zegt ze. Over de tussenkomst van White houdt ze het kort: “Ik neem daar akte van. Ik neem daar nota van.”
Strenger kijken naar nieuwe kandidaten
De affaire kan ook gevolgen krijgen voor toekomstige aanwervingen aan de UGent. De Sutter wil de selectieprocedures opnieuw bekijken. Zo wil ze onderzoeken of kandidaten al vóór hun aanwerving expliciet de deontologische code van de universiteit moeten onderschrijven.
“Ik deel heel zeker de oproep om bij de selectie van mensen misschien nog wat nauwer toe te kijken op wie we aannemen”, zegt de rector. Ook bij de aanstelling van Cofnas was er al discussie over zijn eerdere uitspraken.
De UGent liet die procedure destijds grondig onderzoeken. Daarbij bleek dat de deontologische code juridisch pas van toepassing is zodra iemand personeelslid wordt. Kandidaten hoeven ze bij hun sollicitatie dus niet te onderschrijven. “Dat klinkt een beetje vreemd”, erkent De Sutter.
Cofnas: ‘Arday speelde slechts een bijrol’
Cofnas noemt zichzelf een “rassenrealist” en begon eerder dit jaar als postdoctoraal onderzoeker aan de UGent. Daarvoor was hij verbonden aan de universiteit van Cambridge. Zijn opvattingen over ras en intelligentie zorgen al langer voor controverse.
In juli bracht hij aan het licht dat tal van passages in het proefschrift van Cambridge-professor Jason Arday uit ander onderzoek waren overgenomen. Cofnas viseerde naar eigen zeggen echter niet zozeer Arday zelf. Het ging hem vooral om het diversiteitsbeleid aan Cambridge. Hij zag de zaak als een voorbeeld van wat er in zijn ogen fout loopt aan universiteiten.
Vervolgens kregen zijn beschuldigingen veel aandacht in de Britse media. Cambridge kondigde op 5 augustus een onderzoek aan naar Ardays academische kwalificaties en erefuncties. Diezelfde dag nam Arday ontslag. Op 14 augustus werd de 41-jarige professor dood aangetroffen in Londen.
Na zijn dood kreeg Cofnas het verwijt dat hij had bijgedragen aan de druk op Arday. Hij erkende dat hij “een reeks gebeurtenissen in gang” had gezet die tot een tragische afloop hadden geleid. Tegelijk verzette hij zich tegen het beeld dat Arday als persoon zijn doelwit was.
'Het ging over Cambridge en DEI'
“Ik had nul interesse in Jason Arday”, zei Cofnas. “Ik had geen kwade wil tegenover hem. Ik wilde dat hij hoogleraar bleef en zijn beste leven leidde.” Daarna maakte hij duidelijk waar het hem naar eigen zeggen wel om ging: “Dit ging over DEI en Cambridge. Arday speelde daarin slechts een bijrol.”
Kort daarna opende de UGent een tuchtonderzoek tegen Cofnas. De universiteit schorste hem ook preventief. Die schorsing maakt nu plaats voor drie maanden verplicht telewerk. Lesgeven mag hij niet en ook zijn onderzoek wordt beperkt.
