Yves Leterme scherp voor Arizona: “Historische kans op grondige hervormingen dreigt verloren te gaan”

Leterme, die tussen 2008 en 2011 twee keer premier was, spreekt van “gemengde gevoelens” wanneer hij terugblikt op het voorbije regeringsjaar. “Er zijn wel aanzetten gegeven tot fundamentele hervormingen,” zegt hij, verwijzend naar ingrepen in de werkloosheid en pensioenen. “Maar de budgettaire impact daarvan is een stuk kleiner dan aanvankelijk vooropgesteld.”

Volgens de oud-premier slaagt de regering er bovendien “maar moeilijk in om duidelijk afgeronde beslissingen te nemen en ze tijdig uitgevoerd te krijgen”. Tegelijk wijst hij op terugkerende blokkeringen binnen de coalitie. “Er is altijd wel iets aan de hand,” klinkt het. Zo illustreren dossiers zoals de btw-hervorming en de discussie rond de index hoe interne tegenstellingen leiden tot “een draak – of een kameel – van een compromis dat amper werkbaar is”.

“Een fiets zonder pedalen”

Zijn scherpste beeld bewaart hij echter voor de algemene werking van de regering. “Voor mij oogt deze regering als een fiets waarvan de pedalen niet werken,” zegt Leterme. “Bij de start kreeg de coalitie een stevige duw, maar vandaag lijken de partijen niet meer op de pedalen te willen duwen, waardoor de fiets langzaam uitbolt.”

Ook binnen de meerderheid ziet hij de ambities afnemen. “Het ambitieniveau is de voorbije maanden stevig verlaagd,” stelt hij. Tegelijk erkent hij dat de politieke leiding het probleem benoemt: “Er is een duidelijk dilemma: verder aanmodderen of toch de eer aan zichzelf houden en ermee kappen.”

Begroting onder zware druk

Op budgettair vlak wordt zijn analyse nog scherper. België kampt met een oplopend tekort en kreeg recent een waarschuwing van kredietbeoordelaar Moody’s. “Hét grote probleem is nu de stijgende rente,” zegt Leterme. “Als je met een staatsschuld van pakweg 600 miljard zit, heeft zelfs een kleine rente-opstoot meteen verregaande gevolgen.”

Volgens Leterme maakt de regering bovendien verkeerde keuzes in timing. “Er wordt sterk gefocust op maatregelen die op lange termijn effect zullen hebben,” zegt hij. “Maar tegelijk slaagt men er niet in om op korte termijn een sluitende begroting te maken.” Ondertussen blijven de uitgaven oplopen: “Er gaat geen maand voorbij of de portemonnee wordt opnieuw opengetrokken.”

“Ik geloof dat wij nog in staat zijn om met eigen beslissingen opnieuw tot redelijke begrotingscijfers te komen,” zegt hij, verwijzend naar het feit dat België in 2017 nog dicht bij een begroting in evenwicht zat. Vanuit zijn eigen ervaring in begrotingsdossiers benadrukt hij daarmee dat budgettaire discipline wel degelijk haalbaar is.

Ook over de stijgende defensiebudgetten toont hij zich kritisch. “Hoe zal al dat extra geld besteed worden?” vraagt hij zich af. “Is het wel verantwoord om zoveel te investeren in peperdure gevechtsvliegtuigen als je ziet wat goedkope drones vandaag kunnen aanrichten?”

Politiek systeem botst op limieten

Daarnaast ziet de oud-premier ook structurele oorzaken voor de stilstand. “De versnippering van de partijpolitieke krachten weegt in ons land nog zwaarder door dan elders,” zegt hij. “Zelfs kleine partijen moeten telkens hun fiat geven, waardoor de kans dat je ergens tegen een ‘nee’ aanloopt veel groter is.”

Toch wil Leterme niet volledig doemdenken. “Ik geloof dat wij nog in staat zijn om met eigen beslissingen opnieuw tot redelijke begrotingscijfers te komen,” zegt hij. Tegelijk wijst hij op een moeilijkere context, met stijgende rente en internationale onzekerheid.

Zijn conclusie is dan ook duidelijk: de huidige regering kreeg een unieke kans om het land te hervormen. “Maar als die belofte niet kan worden ingelost,” waarschuwt hij, “dan dreigt een historische kans verloren te gaan.”