Azerbeidzjan verbiedt islamitische hoofddoek op school en lokt felle Turkse reactie uit
Azerbeidzjan, een land met een overwegend islamitische bevolking maar een grondwettelijk seculier staatsbestel, verscherpt de kledingvoorschriften op scholen, waarbij vooral de islamitische hoofddoek wordt geviseerd. De beslissing lokt woedende reacties uit bij conservatieve kringen in Turkije.
Samenvatting van het artikel
Azerbeidzjan verbiedt islamitische hoofddoek op school uit naam van de seculiere staat en zet de relatie met Turkije onder druk.
Azerbeidzjan scherpt de regels rond religieuze uitingen aan en trekt die lijn nu ook door naar het onderwijs. Kleding die in strijd is met het verplichte schooluniform of met het principe van de scheiding tussen religie en staat, is voortaan verboden. De maatregel viseert onder meer het dragen van de islamitische hoofddoek, meldt Courrier international.
De beslissing leidde tot controverse nadat een video was opgedoken waarop twee huilende schoolmeisjes te zien zijn. Volgens de berichtgeving zouden ze de toegang tot hun school zijn ontzegd omdat ze een hoofddoek droegen.
Azerbeidzjan, een land met een sjiitisch-islamitische traditie, profileert zich al lange tijd als een seculiere staat. Daarmee sluit het aan bij andere voormalige Sovjetrepublieken in Centraal-Azië, zoals Kazachstan, Oezbekistan en Turkmenistan, waar de autoriteiten religieuze uitingen in het onderwijs eveneens aan banden leggen.
Erdogan hekelt aantasting van fundamentele rechten
De controverse verspreidde zich al snel naar Turkije, nochtans een van de nauwste bondgenoten van Bakoe. Op 22 september veroordeelde president Recep Tayyip Erdogan tijdens een toespraak bij de Verenigde Naties het hoofddoekverbod op scholen in bepaalde landen. Hij bestempelde dergelijke maatregelen als een aantasting van de fundamentele rechten.
Op 3 oktober verzamelden demonstranten zich voor het Azerbeidzjaanse consulaat in Istanbul om tegen de maatregel te protesteren. Een van de organisatoren verklaarde dat de hoofddoek deel uitmaakt van de identiteit van de moslimvrouw en verzette zich tegen de voorstelling ervan als louter een kwestie van schooluniformen.
De controverse legt twee uiteenlopende visies op de verhouding tussen religie en staat bloot. Terwijl de Turkse regering publiekelijk het recht verdedigt om een hoofddoek te dragen, hanteren de Azerbeidzjaanse autoriteiten een invulling van de seculiere staat waarbij religieuze uitingen in bepaalde openbare instellingen aan banden worden gelegd.
Bondgenootschap onder druk
Het geschil speelt zich af tegen de achtergrond van diplomatieke meningsverschillen tussen Ankara en Bakoe, onder meer over Israël.
Azerbeidzjan onderhoudt nauwe strategische banden met Israël. Het land is een belangrijke olieleverancier en koopt er militair materieel aan. Turkije heeft onder president Erdogan daarentegen zijn houding tegenover Israël aanzienlijk verhard sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza.
De Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev heeft scherp gereageerd op buitenlandse kritiek. Op 4 oktober riep hij op om zich niet te bemoeien met de interne aangelegenheden van zijn land, noch met de manier waarop de Azerbeidzjanen leven.
Die kordate houding staat in schril contrast met de hechte solidariteit die beide landen in 2020 toonden tijdens de oorlog om Nagorno-Karabach. Turkije verleende Azerbeidzjan toen cruciale militaire steun.
De controverse over de hoofddoek betekent niet dat de twee bondgenoten uit elkaar groeien, maar legt wel de grenzen van hun politieke toenadering bloot. Ondanks hun gedeelde taal, cultuur en strategische belangen verschillen Ankara en Bakoe duidelijk van mening over de plaats van de islam in de samenleving.
