De Belgische katholieke Kerk zoekt een nieuw elan: wat de cijfers van 2025 onthullen

De Belgische katholieke Kerk zoekt haar plaats in een samenleving waarin religie steeds minder centraal staat. Haar negende jaarverslag, over 2025, bevestigt een duidelijke tendens: de religieuze praktijk blijft achteruitgaan, terwijl de Kerk haar werking en haar manier van communiceren met gelovigen probeert te herzien.

In een analyse van het Observatorium voor Religies en Secularisme (ORELA) van de Université libre de Bruxelles (ULB) belicht Caroline Sägesser (ULB en CRISP) deze evolutie. De Kerk beperkt zich niet langer tot het beheren van de terugval in de traditionele geloofsbeleving. Ze wil voortaan sterker inzetten op evangelisatie, de overdracht van het geloof en het contact met nieuwe doelgroepen.

Die koerswijziging vindt plaats in een samenleving waarin het katholieke geloof voor een groot deel van de bevolking niet langer vanzelfsprekend deel uitmaakt van de culturele of familiale achtergrond.

Kerkbezoek blijft dalen

De cijfers uit het verslag bevestigen dat de secularisering van de Belgische samenleving zich voortzet. Op de derde zondag van oktober 2025, de traditionele peildatum voor het kerkbezoek, woonden 155.084 mensen een misviering bij. Een jaar eerder waren dat er nog 173.335. Dat is een daling met ruim 10 procent.

Op langere termijn is de terugval nog opvallender. Het aandeel Belgen dat op zondag naar de mis gaat, is in een halve eeuw gedaald van 29,4 procent naar ongeveer 1,3 procent vandaag.

Ook het aantal sacramenten volgt grotendeels die neerwaartse trend. In 2025 registreerde de Kerk 27.666 doopsels, 29.073 eerste communies en 4.122 kerkelijke huwelijken. Daarnaast vonden 31.743 katholieke uitvaarten plaats.

Die evolutie weerspiegelt een fundamentele verandering in de manier waarop mensen naar religie kijken. Katholieke plechtigheden begeleiden nog altijd belangrijke momenten in het leven, maar hun plaats in de familietradities is kleiner geworden.

Meer volwassenendoopsels, maar geen kentering

Tegen de algemene terugval in gaat één cijfer wel in de andere richting: het aantal volwassenendoopsels.

Dat steeg van 362 in 2024 naar 534 in 2025, een toename met bijna 48 procent. In 2018 waren er dat nog maar 219. De eerste cijfers voor 2026 wijzen zelfs op 689 volwassenendoopsels.

Die stijging is opmerkelijk, al blijft het om relatief beperkte aantallen gaan in vergelijking met het totale aantal doopsels in België.

Mogelijk wijst de evolutie op een veranderende verhouding tot het geloof: steeds vaker gaat het om een persoonlijke keuze, in plaats van een automatische overdracht binnen het gezin. Het is echter nog te vroeg om daarin een ommekeer van de algemene trend te zien.

Kerk wil sterker inzetten op geloofsoverdracht

De katholieke Kerk probeert haar aanpak aan die veranderingen aan te passen. In het jaarverslag gaat veel aandacht naar evangelisatie en de ambitie om meer missionair te werken.

Onder impuls van onder meer de aartsbisschop van Mechelen-Brussel, Luc Terlinden, wil de Kerk verder gaan dan een werking die vooral gericht is op het beheer van parochies en de instandhouding van tradities uit het verleden.

Het doel is om nadrukkelijker de samenleving op te zoeken, in een tijd waarin kennis van het christendom en deelname aan het religieuze leven niet langer vanzelfsprekend zijn.

Dat roept verschillende vragen op. Hoe kan de Kerk haar aanwezigheid in het hele land behouden met steeds minder gelovigen? Hoe draagt ze het geloof over aan generaties die niet in een religieuze omgeving zijn opgegroeid? En hoe kan ze haar gemeenschappen vernieuwen met minder personeel en vrijwilligers dan vroeger?

Dalend aantal priesters vormt structurele uitdaging

Het tekort aan roepingen is een van de grootste uitdagingen voor de Belgische Kerk.

In 2025 telde ons land 3.262 priesters, tegenover 3.363 een jaar eerder. Er vonden slechts vier priesterwijdingen plaats.

Door die geleidelijke daling moet de Kerk haar parochiewerking, de verdeling van verantwoordelijkheden en de rol van leken in het kerkelijke leven herbekijken.

Ook de voorwaarden om priester te worden, staan ter discussie. Zo pleitte de Antwerpse bisschop Johan Bonny onder meer voor de mogelijkheid om gehuwde mannen tot priester te wijden. Dat voorstel wordt regelmatig naar voren geschoven als mogelijke oplossing voor het dalende aantal roepingen.

Maatschappelijke aanwezigheid reikt verder dan kerkbezoek

Dat steeds minder mensen naar de kerk gaan, betekent niet dat de katholieke Kerk haar invloed op de Belgische samenleving volledig heeft verloren.

Zoals Caroline Sägesser opmerkt, behouden instellingen met historische banden met het katholicisme een belangrijke plaats, vooral in het onderwijs, de gezondheidszorg en het verenigingsleven.

In het secundair onderwijs volgt ongeveer 60 procent van de leerlingen in het Franstalige en Duitstalige onderwijs en bijna 70 procent in het Nederlandstalige onderwijs les in het katholieke onderwijsnet.

Die instellingen functioneren vandaag grotendeels onafhankelijk van de kerkelijke hiërarchie, maar tonen wel hoe sterk het katholicisme historisch zijn stempel heeft gedrukt op de Belgische samenleving.

Ook religieuze bedevaartsoorden blijven bezoekers aantrekken. De vier belangrijkste Mariaheiligdommen van het land, in Scherpenheuvel, Oostakker, Banneux en Beauraing, ontvingen in 2025 samen ongeveer 1,54 miljoen bezoekers.

Dat bezoek staat niet noodzakelijk gelijk aan regelmatige religieuze praktijk, maar toont wel dat er belangstelling blijft bestaan voor spirituele plekken en religieus erfgoed.

Achter de cijfers schuilt uiteindelijk een fundamentelere vraag: welke plaats kan de katholieke Kerk nog innemen in een België waar het geloof steeds minder vanzelfsprekend deel uitmaakt van het dagelijkse leven?

De keuze voor een meer missionaire aanpak toont in elk geval aan dat de Kerk niet louter wil toezien hoe haar traditionele structuren verder afbrokkelen.