Bill White: “In 2023 kwam er via de haven van Antwerpen meer cocaïne binnen dan via alle Amerikaanse havens samen”

Een Brusselse socialist en de Amerikaanse ambassadeur zijn het erover eens dat er meer controles nodig zijn in de haven van Antwerpen. Philippe Close uitte tijdens het programma Terzake zijn bezorgdheid over de rol van de grootste Belgische haven in de Europese cocaïnehandel. Zijn oproep kreeg opvallend veel steun van Bill White: “Philippe heeft gelijk en we zijn het allemaal eens. We willen België helpen om alle containers te controleren!”

De Amerikaanse ambassadeur in België gaf zijn boodschap kracht met een opvallende vergelijking: “In 2023 kwam er via de haven van Antwerpen meer cocaïne binnen dan via alle Amerikaanse havens samen.”

Die formulering verdient wel enige nuance: de beschikbare statistieken hebben betrekking op de hoeveelheid in beslag genomen cocaïne en niet op de totale hoeveelheid drugs die daadwerkelijk via de havens is binnengekomen. De orde van grootte waarnaar Bill White verwijst klopt echter wel. 2023 was een historisch recordjaar voor Antwerpen, met volgens douanecijfers zo’n 116 ton cocaïne die in de haven in beslag werd genomen. Die cijfers werden overgenomen door het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA).

Philippe Close: “We hebben hier een probleem mee”

Aanleiding voor de Amerikaanse reactie was een optreden van Philippe Close op de VRT. De Brusselse socialistische burgemeester maakte eerst duidelijk dat er een onderscheid is tussen de stad Antwerpen en de haven, waarna hij rechtstreeks kritiek uitte op de intensiteit van de controles in de haven.

“We begrijpen niet waarom zo weinig containers worden gecontroleerd. Minder dan 5 procent”, zei hij. De Brusselse socialist benadrukte daarbij dat die bezorgdheid niet alleen binnen zijn eigen partij leeft: “Het is niet alleen de PS die dat zegt. Ook de top van onze magistratuur heeft gezegd: sorry, maar we moeten meer doen in de haven van Antwerpen.”

Tegelijk erkende Close het economische dilemma. De haven is van groot belang voor de Belgische economie en meer controles kunnen de logistieke stromen vertragen. “Ik begrijp het, het is niet zo eenvoudig vanwege het economische belang. En het economische belang van de haven van Antwerpen is belangrijk voor het hele land. Ik ben voorstander van dat economische belang”, verduidelijkte hij.

Op de vraag of de haven van Antwerpen, die volgens hem te veel buiten schot blijft, dan ook strenger moet worden aangepakt, antwoorde de burgemeester: “Dat denk ik wel.”

Hij stelde ook dat 60 procent van de cocaïne die Europa binnenkomt via Antwerpen zou passeren, om vervolgens te besluiten: “We hebben hier een probleem mee.” Dat percentage moet echter worden beschouwd als een uitspraak van Philippe Close. Europese statistieken bevestigen zonder twijfel dat Antwerpen een van de belangrijkste toegangspoorten voor cocaïne op het continent is, maar op basis van inbeslagnames kan de omvang van de volledige clandestiene drugstroom niet zo nauwkeurig worden vastgesteld.

Recordjaar in Antwerpen: 116 ton cocaïne in beslag genomen

De cijfers geven wel een beeld van de omvang van het fenomeen. In 2023 onderschepten de douanediensten ongeveer 116 ton cocaïne in de haven van Antwerpen, tegenover 110 ton een jaar eerder. De Belgische autoriteiten maakten toen melding van een nieuw record. De federale politie kwam voor de volledige Port of Antwerp-Bruges uit op meer dan 121 ton en wees erop dat Antwerpen, samen met Rotterdam en Hamburg, tot de Europese havens behoort die het meest door criminele organisaties worden gebruikt.

Het jaar 2023 blijft echter uitzonderlijk. Sinds die recordhoogte is de hoeveelheid in Antwerpen in beslag genomen cocaïne sterk afgenomen. Die daling betekent niet noodzakelijk dat de drugshandel in dezelfde mate is afgenomen: criminele organisaties passen hun routes en werkwijzen aan de controles aan. Inbeslagnames zijn dan ook tegelijk een indicator van de omvang van de drugshandel én van de doeltreffendheid waarmee die wordt opgespoord.

Precies het recordjaar 2023 gebruikt Bill White om Philippe Close bij te treden. Ook de vergelijking met de Verenigde Staten heeft de ambassadeur niet zelf bedacht. Zijn ambassade had de VRT eerder al verwezen naar cijfers waaruit bleek dat de hoeveelheid cocaïne die dat jaar in Antwerpen in beslag werd genomen, meer dan drie keer zo hoog lag als de hoeveelheid die Amerikaanse douaniers en grensbewakingsagenten op het volledige Amerikaanse grondgebied onderschepten.