De Wever slaat alarm: "Europa heeft initiatieven, China heeft een plan"

Premier Bart De Wever sloeg dinsdag alarm in Brussel, tijdens een bijeenkomst van de denktanks Friends of Europe en het Jacques Delors Instituut. Zijn boodschap was even helder als ongemakkelijk: Europa neemt initiatieven bij de vleet, maar heeft geen strategie. "China neemt niet veel initiatieven. Deze mensen hebben een strategie. En een strategie gaat onze initiatieven als ontbijt opeten," zei hij. De punchline is zeker raak, maar ook triest: op de agenda van de Europese top van 18 en 19 juni staat het dossier China niet eens bij naam, maar als "geo-economische onevenwichten". Uit angst voor Beijing durven Europese leiders het land niet eens bij naam te noemen.

"Voor wie wil groeien, is China onvermijdelijk"

Die angst heeft een adres: de Antwerpse haven, de chemiesector, de staalindustrie. Markus Kamieth, de topman van BASF, zei het in een interview met De Tijd. De Europese activiteiten bevinden zich in "uitzonderlijk moeilijke omstandigheden", met historisch lage bezettingsgraden en de dunste orderboeken in dertig jaar. Voor BASF dreigde 2025 het zwakste jaar in twee decennia te worden. De 600 geschrapte jobs in Antwerpen zijn geen eindpunt: Kamieth sluit verdere ontslagen niet uit. Zijn conclusie over China is ijskoud zakelijk: "Voor wie wil groeien, is China onvermijdelijk."

Jim Ratcliffe, eigenaar van het chemisch bedrijf Ineos met een vestiging in Antwerpen, verklaarde in juni 2025 dat "binnen tien jaar de helft van de industrie hier weg" is. De Europese markt wordt overspoeld met goedkopere producten uit China en andere Aziatische landen, die hun export naar Europa omleiden nu de VS hen buitensluit met hoge handelstarieven.

Mondiale leiderschap verworven in 90% van kritische technologische domeinen

De cijfers achter die uitspraken zijn ontnuchterend. De exportverkopen van Chinese halfgeleiders stegen in mei 2026 met 111 procent tot 36 miljard dollar, de snelste groei sinds 2013. Halfgeleiders zijn de bouwstenen van computers, auto's en medische toestellen. Chinese uitvoer van computers en onderdelen steeg met 66 procent, het snelste tempo sinds 2010. Die groei is geen toeval: ze volgt uit een decennialang staatsbeleid waarbij Beijing via subsidies, gerichte investeringen en marktafscherming de eigen industrie naar de top heeft geleid. Volgens Australisch onderzoek heeft China het mondiale leiderschap verworven in 57 van de 64 meest kritische technologische domeinen. Europa haalt in de overige zeven nergens de eerste of tweede plaats.

Van vriendelijkheid naar economische dwang

De Wever beschreef hoe dit beleid zich in de praktijk vertaalt aan de hand van een persoonlijk verhaal. Als burgemeester van Antwerpen ontving hij bij zijn aantreden een Chinese ambassadeur die de bilaterale relatie vergeleek met een "lotusbloem". Tien jaar later verscheen een andere ambassadeur. Die dreigde de haven van Antwerpen te boycotten als Belgische politici hun toon tegenover China niet zouden matigen. Vriendelijkheid als openingszet, economische dwang als slotargument.

De Wever sluit een subsidiewedloop met China uit: Europa zou die race verliezen. Protectionisme verhoogt simpelweg de prijzen voor bedrijven en consumenten. Hij pleit voor versnelde toepassing van bestaande handelsverdedigingsinstrumenten, diversificatie van toeleveringsketens en wederkerigheid in markttoegang: Europese bedrijven moeten in China dezelfde toegang krijgen als Chinese bedrijven in Europa.

De vraag is of de politieke wil daarvoor bestaat. De Wever uitte zijn teleurstelling over de Franse president Emmanuel Macron. Die wil naar verluidt opnieuw een akkoord sluiten met China in de marge van de G7, net nu Europa zich zou moeten verenigen tegenover Beijing. Eensgezindheid is precies wat China het minst vreest: een verdeeld Europa is een makkelijk te bespelen Europa.