Elke Van den Brandt blijft haar stommiteiten voortzetten met ons geld (vrije tribune)
Door de explosie van het aantal vzw’s en de massale toekenning van subsidies beschrijft hij een Brusselse verenigingswereld die steeds homogener wordt, waar militant engagement en publieke financiering de neiging hebben met elkaar te versmelten. Een bijdrage van Stéphane Gurbuz, voorzitter van de jongerenafdeling van MR Brussel.
Samenvatting van het artikel
- In Brussel is er één vzw per 33 inwoners, een cijfer dat in België zijn weerga niet kent en vragen oproept over de werkelijke aard van dit ecosysteem
- Miljoenen euro’s aan overheidssubsidies vloeien naar verenigingen die vergelijkbare standpunten verdedigen, met name op het gebied van mobiliteit
- Deze geleidelijke opbouw van een door het Gewest gefinancierd activistisch netwerk roept de vraag op of er sprake is van een onevenwichtige vorming van het publieke debat
In Brussel, volgens cijfers verzameld door de liberale volksvertegenwoordiger Olivier Willocx, hebben we één vzw per 33 inwoners, tegenover één per 102 in Vlaanderen en één per 80 in Wallonië. Niemand kan nog ernstig beweren dat dat uitsluitend te maken heeft met verenigingsdynamiek, want vandaag weten we heel goed dat een deel van die structuren functioneert als politieke basisnetwerken, georganiseerd, gefinancierd en gemobiliseerd om gewicht in de schaal te leggen in het publieke debat. De PS heeft dat al lang begrepen, maar laten we eerlijk zijn: ook Elke Van den Brandt heeft dat zeer, zeer goed begrepen.
Deze maand werd een eerste schijf van subsidies van 735.000 euro toegekend aan verenigingen zoals Ateliers de la rue Voot, CyCLO, MolemBIKE, BRAL, CAWaB, Fietsersbond, Café Filtré, GRACQ, Pro Velo, Walk Brussels en Heroes for Zero. Het is belangrijk te verduidelijken dat dit bedrag slechts een kwart van het totale voorziene bedrag vertegenwoordigt; de overige drie kwart zal in de komende maanden nog worden verdeeld. We spreken dus over meerdere miljoenen euro’s aan publiek geld dat in hetzelfde ecosysteem wordt gepompt.
Een gesubsidieerd en ideologisch homogeen ecosysteem
Wat problematisch is, is niet het bestaan van deze verenigingen, noch het feit dat ze een geëngageerde visie op de stad verdedigen, maar wel dat ze allemaal, in verschillende mate, eenzelfde ideologische lijn uitdragen. Die lijn is gericht op een radicale benadering van mobiliteit en een systematische herziening van de plaats van de auto, terwijl ze herhaaldelijk door de overheid worden gefinancierd om argumenten te produceren die vervolgens net diezelfde beleidsmaatregelen moeten rechtvaardigen.
Dit systeem wordt nog moeilijker te verdedigen wanneer sommige van die structuren, zoals BRAL, zich verbinden met andere organisaties die actief zijn rond luchtkwaliteit, de zorgsector of de verdediging van fundamentele rechten, om beroep aan te tekenen tegen gewestelijke beslissingen, onder meer rond het uitstel van de LEZ. Dat creëert een situatie waarin het Gewest verenigingen financiert die juridisch haar eigen beslissingen aanvechten, in een context waarin de doeltreffendheid van die beleidsmaatregelen zelf sterk ter discussie staat. Men geeft letterlijk de stok om zichzelf te slaan.
Van activisme naar geïnstitutionaliseerde invloed
Maar los van de bedragen en de mechanismen, is het vooral de aard van de profielen binnen die verenigingen die vragen oproept. Het gaat namelijk niet enkel om geëngageerde burgers, maar vaak om voormalige niet-verkozen groene kandidaten, actieve militanten of profielen uit kabinetten en instellingen dicht bij Groen. Zij vinden in deze structuren een soort natuurlijke voortzetting van hun politieke engagement, met publieke financiële middelen als ondersteuning.
Het wordt dan moeilijk om dit systeem niet te zien als een vorm van indirecte beloning, waarbij mislukte verkiezingscampagnes uitmonden in invloedrijke posities binnen gesubsidieerde verenigingen. Zo kunnen zij blijven wegen op het publieke debat, studies produceren, cijfers verspreiden en de media bespelen, zonder via de filter van verkiezingen te moeten passeren.
Een opiniefabriek aan het infuus van de overheid
Het is in die context dat we ook bepaalde veelbesproken beweringen moeten interpreteren, zoals die waarin wordt gesteld dat een meerderheid van de Brusselaars bepaalde maatregelen zoals autovrije zondagen zou steunen, terwijl de cijfers afkomstig zijn van geëngageerde groeperingen die zijn opgericht door mensen uit de activistische en politieke wereld en gedeeltelijk worden gefinancierd met overheidssubsidies, waardoor een mening geleidelijk aan als een schijnbare waarheid wordt voorgesteld.
In wezen is het probleem niet dat er verenigingen bestaan, en zelfs niet dat ze zich inzetten, maar dat overheidsgeld wordt gebruikt om een homogeen activistisch ecosysteem op te bouwen, bestaande uit actoren die elkaar kennen, elkaar steunen en versterken, en tegelijkertijd de argumenten aanreiken die het gevoerde beleid rechtvaardigen.
Met het geld van de Brusselaars financiert Elke Van den Brandt vandaag de lobby die haar eigen beleid rechtvaardigt, en wat nog steeds als een tekortkoming zou kunnen worden gezien, wordt in werkelijkheid een perfect geolied systeem.
