Heeft de Onbekende Soldaat ons nog iets te vertellen? (column)

Op 10 november 1922 stonden er vijf doodskisten klaar op het station van Brugge. In elke kist bevonden zich de stoffelijke resten van een soldaat die nog niet geïdentificeerd was. Reinold Haesebrouck, een veteraan die blind was geworden, wees er een aan.

De volgende dag bracht de trein de kist naar Brussel. Aan de voet van de Congreskolom, in aanwezigheid van Koning Albert I, schonk België een grafmonument aan zijn Onbekende Soldaat.

Begrafenisceremonie van de Onbekende Soldaat in aanwezigheid van Koning Albert I, 11 november 1922.

Op 11 november 1922 werd de kist op een artilleriewagen door Brussel vervoerd. Koning Albert I bracht een eerbetoon aan de voet van de Congreskolom. In Brugge werden diezelfde dag ook de vier andere onbekende soldaten begraven. Slechts één van de vijf rust in de hoofdstad, maar het is door hem dat België al diegenen eert van wie de identiteit niet kon worden vastgesteld.

Vier jaar waren verstreken sinds de wapenstilstand van 1918. Voor families die niet wisten waar een van hun dierbaren begraven lag, bood dit graf een plek om te reflecteren.

Waarom de column over het Congres?

De Congreskolom bestond al lang voor de oorlog. Hij herdenkt het Nationaal Congres en het begin van het onafhankelijke België. Aan de voet ervan staan ​​vier beelden die de vrijheden van pers, onderwijs, godsdienst en vereniging symboliseren. In 1922 verenigde België op één plek de herinnering aan zijn stichting en die aan de mannen die stierven ter verdediging ervan. De soldaat rust nu aan de voet van een monument dat getuigt van wat het land wilde behouden.

In 1924 brandde er voor het eerst een vlam in de buurt van het graf. Deze vlam werd vervolgens onderdeel van de ceremonie. Een eeuw later, op 11 november 2024, stak koning Filips de vlam op dezelfde plek opnieuw aan. Dit gebaar was een voortzetting van dat van Albert I, maar tussen deze twee ceremonies beleefde België een nieuwe oorlog, een nieuwe bezetting en verdere verliezen.

Wat België herdenkt op 11 november.

De datum blijft die van de wapenstilstand van 1918. De herdenking heeft echter een bredere betekenis gekregen. Op 11 november brengt Koning Filip een bezoek aan het graf ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de twee wereldoorlogen en de soldaten die sinds 1945 zijn gesneuveld tijdens vredesmissies. De locatie is onveranderd gebleven. De generaties die hun respect komen betuigen, brengen andere herinneringen met zich mee.

8 mei, de datum die het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa markeert, wordt ook herdacht. In België is 11 november een officiële feestdag, in tegenstelling tot 8 mei.

In de dorpen staat deze geschiedenis in steen gebeiteld. De jaartallen 1914-1918 en 1940-1945 staan ​​soms op hetzelfde monument gegraveerd. Achter deze data gaan mannen schuil die naar het front trokken, burgers die tijdens de bezetting omkwamen en families die op hun terugkeer wachtten. Gemeentearchieven, brieven en foto's geven ons soms inzicht in wat er is gebeurd met iemand wiens naam nog steeds in het dorp of de buurt voortleeft.

In Brugge werden in 1922 vijf doodskisten gevonden, elk met het lichaam van een man wiens identiteit onbekend was. Meer dan een eeuw later komt België nog steeds samen bij het graf van een van hen. Zijn naam blijft ongrijpbaar. In de steden en dorpen zijn namen nog steeds te lezen en verhalen herontdekt. ​​11 november is ook de dag waarop het land stilstaat bij de verhalen die het nog aan de volgende generatie wil doorgeven.

Antoine Fonck was 21 jaar oud.

Op de ochtend van 4 augustus 1914 staken Duitse troepen de Belgische grens over. Antoine Fonck, een cavalerist van het 2e Lansiersregiment, vertrok op patrouille richting Henri-Chapelle. Hij nam de leiding op de weg van Stockis naar Battice. Bij de boerderij Bolsée wees een boer hem op een "grijsachtige" groep. Fonck zag een aantal Duitse soldaten, bond zijn paard vast aan een hek en nam positie in achter enkele bomen.

Hij vuurde en wist een van de soldaten te doden, waarna hij weer op zijn paard sprong. De mannen van het 5e Uhlanenregiment hergroepeerden zich en openden het vuur. Zijn paard stortte in. Fonck wist zich los te rukken en probeerde te voet te vluchten. Op een plek genaamd La Croix Polinard werd hij door een Duitse soldaat met een kogel in zijn nek gedood. Het was 10:00 uur 's ochtends. Fonck was de eerste Belgische soldaat die sneuvelde in de Eerste Wereldoorlog.

Hij is begraven op de gemeentelijke begraafplaats van Thimister. Een monument herdenkt zijn overlijden.

De plicht om te herdenken rust op ieders schouders.

Op 11 november brengt de Koning namens België een eerbetoon aan de Onbekende Soldaat. De plicht tot herdenking rust op alle burgers. Dit geldt ook voor hen wier namen niet op het plaatselijke oorlogsmonument staan. De mannen wier namen daar wel gegraveerd staan, streden ter verdediging van een land dat toekomstige generaties hebben geërfd.

Iedereen kan op zijn eigen manier meedoen. Woon de ceremonie in je eigen stad bij, luister naar de namen die worden voorgelezen, vraag wie deze mannen waren. Sommigen woonden in straten waar nu nog steeds mensen lopen. Anderen waren nog maar net van school af of begonnen met werken.

Hun verhaal vertellen betekent het leven herinneren dat ze leidden voordat ze vertrokken, en degenen die op hun terugkeer wachtten.

De herdenkingen geven deze herinnering een plaats in het leven van het land. Elk jaar brengen ze mensen samen die niet dezelfde familiegeschiedenis delen, maar die samen eer kunnen betuigen aan hen die sneuvelden in de strijd ter verdediging van België.

De laatste getuigen zijn overleden. Het is nu aan hen die hun verhalen hebben gehoord om ze door te geven. Wanneer een kind vraagt ​​wie deze mannen waren, moet het nog steeds iemand vinden die het antwoord kan geven.