Niet alle doden wegen politiek even zwaar (opinie)
Waarom domineren sommige conflicten het publieke debat, terwijl andere — ondanks vaak nog dramatischer menselijke tol — vrijwel onzichtbaar blijven? In deze opiniebijdrage analyseert Marcela Gori de politieke en mediatieke logica achter een selectieve verontwaardiging die onze blik op de wereld structureel vervormt.
Samenvatting van het artikel
— Sommige conflicten domineren het debat, terwijl andere volledig onder de radar blijven ondanks dramatische cijfers
— Volgens de analyse bepaalt politieke rendabiliteit welke tragedies aandacht krijgen
— De auteur pleit voor coherentie en verzet zich tegen een selectieve verontwaardiging
Hebt u die foto’s gezien van Houthi-kinderen die lijden aan ondervoeding? Nee, u hebt ze niet gezien. En dat is niet toevallig. Er zijn oorlogen, conflicten en spanningsgebieden die volledig onder de radar blijven van media en politiek. Economisch “verkopen” ze niet. Politiek “leveren” ze geen stemmen op.
En toch zijn sommige cijfers onthutsend. In de Democratic Republic of the Congo zijn er de voorbije 25 jaar 5 tot 6 miljoen doden gevallen (waarvan de meerderheid indirect: door hongersnood, gebrek aan zorg…), vandaag zijn er 6 miljoen ontheemden en elk jaar tienduizenden verkrachtingen.
In Yemen zijn er 400.000 doden in tien jaar, 4 à 5 miljoen ontheemden en 17 tot 19 miljoen mensen die kampen met voedselonzekerheid (meer dan de helft van het land). In Sudan leeft eveneens de helft van de bevolking in voedselonzekerheid, goed voor zo’n 25 miljoen mensen. In Xinjiang (China) wordt geschat dat meer dan een miljoen Oeigoeren in “heropvoedingskampen” verblijven.
De lijst is lang, en eindeloos triest.
Deze oorverdovende stiltes
In België wordt er dagelijks gesproken, gedebatteerd en verontwaardigd gereageerd op bepaalde tragedies. Ze worden centraal, alomtegenwoordig. Ze structureren het publieke debat, overspoelen de sociale media en verdelen de meningen.
Zelfs zo ver dat er moties worden gestemd in Brusselse gemeenteraden of parlementen die in werkelijkheid geen enkele bevoegdheid hebben om internationale conflicten op te lossen of er een standpunt over in te nemen. Zoals dat het geval was voor Gaza.
Maar voor Soedan, Congo, Jemen of recent nog Iran: stilte. Deze conflicten bestaan. Ze zijn gedocumenteerd. Ze zijn bekend. En toch blijven ze grotendeels buiten het publieke debat.
Soms wordt aangevoerd dat media en politici de voorkeur geven aan binaire, herkenbare conflicten, met sterke beelden, boven “complexe” conflicten zoals Congo. Het moet snel leesbaar en onmiddellijk begrijpelijk zijn. Dat klopt — maar het is slechts een deel van het probleem.
Conflicten die verkiezingen winnen
Als jurist wil ik eerst en vooral benadrukken dat wat vergeten wordt, niet noodzakelijk minder ernstig is. Als de aandacht van de wereld ongelijk verdeeld is, komt dat ook doordat sommige politici conflicten aan ons “verkopen” als voetbalwedstrijden. Men moet een kamp kiezen (en er is er maar één dat men hoort te steunen), de juiste kleuren dragen (of de juiste vlag), en in plaats van punten te tellen, telt men doden en misdaden. Elk nieuw feit wordt een aanleiding om de straat op te gaan en zijn vijandigheid tegenover het andere kamp te tonen.
Niet alle levens lijken hetzelfde gewicht te hebben in het publieke debat, omdat ze niet allemaal hetzelfde politieke rendement opleveren. Dat is een ongemakkelijke realiteit, maar we moeten ze onder ogen zien.
Sommige conflicten mobiliseren, structureren kampen, creëren betrokkenheid, vullen manifestaties en voeden sociale media. Ze worden politieke markeringen, thema’s waarop men zich positioneert — soms krachtig, soms buitensporig.
Tijdens de recente campagne voor de Brusselse regionale verkiezingen hebben sommige partijen conflicten gebruikt om hun achterban te mobiliseren. De belangrijke vragen waren niet: “Hoe verhogen we de koopkracht?”, “Hoe stoppen we de vlucht van de middenklasse uit de hoofdstad?”, “Kunnen we een nieuwe mobiliteit opbouwen?”, maar wel: “Stem op ons om beter voor Palestina te strijden.”
Die strijd is legitiem — maar hij zal nooit worden beslist in een regionaal parlement van ons land. Het tegendeel beweren is politieke misleiding.
Persoonlijk zeg ik niet dat bepaalde verontwaardiging onterecht is. Het gaat erom vast te stellen dat ze ongelijk verdeeld is — en dat die ongelijkheid gevolgen heeft.
Die onevenwichten roepen vragen op. Waarom toont de Workers' Party of Belgium vijandigheid tegenover Israël, maar niet tegenover China, Iran of Venezuela? Waarom mobiliseert links zich massaal voor de Palestijnse zaak, maar zwijgt het over het lot van Jezidi-vrouwen die worden verkracht, verkocht als seksslavinnen of vermoord? Geen woord, geen houding, geen tweet. Coherentie betekent dat men deze selectiviteit weigert.
En laten we duidelijk zijn: het echte schandaal is niet dat sommige conflicten veel aandacht krijgen. Het is dat andere volledig genegeerd worden — omdat ze politiek niets opleveren.
