Oppositie over Iran: van ‘schurkenstaten’ tot ‘historisch kantelpunt’
De Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran hebben ook in België een politieke schokgolf veroorzaakt. Waar de ene spreekt van een gerechtvaardigde actie tegen een “gruwelijk regime”, waarschuwt de andere voor een nieuwe schending van het internationaal recht met mogelijk zware gevolgen voor Europa. De reacties tonen een diepe verdeeldheid over zowel de legitimiteit van de aanval als de rol van de Europese Unie in dit nieuwe geopolitieke kantelmoment.
Gepubliceerd door Vanille Dujardin
Samenvatting van het artikel
Na de verdeeldheid in de regering trekken oppositiepartijen scherpe lijnen over de VS-Israëlische aanval op Iran.
Dat de federale meerderheid geen eensgezind standpunt vindt, is opvallend. Maar buiten de regering klinkt het debat nog uitgesprokener en vaak radicaler. Waar de coalitie balanceert tussen recht, veiligheid en bondgenootschap, trekken oppositiepartijen duidelijke ideologische lijnen.
Open Vld: Europa moet geopolitieke macht worden
Voor Frederic De Gucht draait het debat minder om de aanval zelf dan om Europa. Over het Iraanse regime laat hij weinig twijfel bestaan: niemand rouwt om het einde van Khamenei, dat regime stond volgens hem voor onderdrukking en regionale chaos. Maar zijn kernpunt ligt elders: Europa mag niet langer toeschouwer zijn van zijn eigen lot. Volgens De Gucht volgen geopolitieke schokken elkaar in sneltempo op, terwijl de EU te vaak vanop de zijlijn toekijkt.
Europa mag niet langer de toeschouwer zijn van haar eigen lot. Tijd voor dringende actie.
— Frederic De Gucht (@FredericDeGucht) March 1, 2026
Niemand rouwt om het einde van Ali Khamenei. Zijn regime staat voor onderdrukking en regionale chaos. Of dit een democratische lente voor Iran betekent, moet blijken, maar de Iraniërs…
Hij stelt een fundamentele vraag: wordt Iran het nieuwe Afghanistan, Syrië of Libië? En belangrijker: waar is het Europese noodplan? België en de EU moeten volgens hem kiezen. Blijven we een “geopolitieke consument”, of worden we een politieke en militaire macht die respect afdwingt? Zonder een echte defensiepijler blijft Europa volgens hem kwetsbaar voor beslissingen die elders worden genomen, met directe gevolgen voor energieprijzen, migratie en veiligheid.
PS: regimewissels brengen geen vrede
PS-voorzitter Paul Magnette spreekt van een schending van het internationaal recht en waarschuwt voor imperialistische logica. “De geschiedenis heeft het overal en altijd aangetoond: van buitenaf opgelegde regimewissels hebben nooit democratie of vrede gebracht, alleen maar meer chaos en lijden voor de bevolking”, zegt hij. Hij betuigt zijn solidariteit met het Iraanse volk, maar verwerpt de militaire aanpak.
Ook federaal parlementslid Ridouane Chahid reageerde via X. Hij deelde een videofragment van filosoof Behrang Pourhosseini en voegde daar slechts één zin aan toe: “Alles is gezegd.” In de video klinkt een dubbele boodschap. Enerzijds opluchting over de verdwijning van een tiran die decennialang verantwoordelijk was voor repressie en menselijk leed. Anderzijds fundamentele bedenkingen bij de manier waarop die verdwijning tot stand kwam: via militaire actie van wat hij “schurkenstaten” noemt, met burgerslachtoffers en mogelijke schendingen van het internationaal recht. Pourhosseini stelt daarbij expliciet dat hij liever had gezien dat Khamenei was gearresteerd en berecht door een volksrechtbank, in plaats van gedood in een militaire operatie.
Ecolo: “Het rijk van de machtsgreep”
Ook bij Ecolo klinkt een unanieme veroordeling. Voormalig covoorzitter Samuel Cogolati spreekt van een vertrappeling van het internationaal recht. “Na Venezuela, Groenland en Cuba is dit geen ontsporing meer. Dit is het rijk van de machtsgreep,” stelt hij. Hij waarschuwt in een bericht op zijn sociale media bovendien voor politieke zelfdestructie: militaire escalatie kan het Iraanse regime net versterken en de regio verder destabiliseren, zoals eerdere interventies in Irak en Afghanistan hebben aangetoond. Verder roept hij Brussel op om te reageren en zich niet te beperken tot een lauwe oproep tot “terughoudendheid”. “Geen dubbel standaarden, geen internationaal recht à la carte,” luidt zijn boodschap.
Ook Saskia Bricmont, Europees Parlementslid voor Ecolo, reageert scherp. “Er zal geen gerechtigheid zijn in een wereld waar misdadigers hun wetten dicteren en het internationaal recht schenden,” schrijft ze op X. Ze noemt de Verenigde Staten en Israël “twee schurkenstaten” die Iran (en volgens haar ook de rest van de wereld) aanvallen. Haar gedachten gaan naar de Iraniërs, die volgens haar de eerste slachtoffers zijn, zowel van het regime van de mollahs als van de bombardementen.
Groen: diplomatie boven bommen
Ook zusterpartij Groen reageerde scherp op de aanval door de Verenigde Staten en Israël op Iran. Kamerlid Meyrem Almaci noemt het Iraanse regime wel verwerpelijk, maar benadrukt dat dat geen vrijgeleide geeft voor militaire interventies die het internationaal recht schenden. Volgens haar moet de internationale gemeenschap de aanval scherp en ondubbelzinnig veroordelen omdat die het leven van Iraniërs en de wereldorde in gevaar brengt. Ze noemt de aanval “totale waanzin” en wijst op de nood aan diplomatieke druk en bescherming van mensenrechten en veiligheid.
DéFi: historisch kantelmoment
DéFi-voorzitter Sophie Rohonyi spreekt van een “historisch kantelmoment”. Zij toont zich verheugd over de dood van Khamenei en hoopt op het einde van de tirannie en een democratische toekomst voor Iran. Ze wijst erop dat het regime, “dorstig naar wraak”, nog steeds overeind staat, net als de Revolutionaire Garde (IRGC). Daarom roept ze op om aan de zijde van het Iraanse volk te blijven staan, met het oog op een vrije en democratische toekomst.
Vlaams Belang: zonder terughoudendheid
Voor Sam Van Rooy, federaal parlementslid voor het Vlaams Belang, is er geen ruimte voor nuance. Wie in het Westen de dood van Khamenei niet viert, is volgens hem “laf, te onwetend om te begrijpen hoe gunstig dit is voor het Westen, of staat aan de verkeerde kant van de geschiedenis”. Op sociale media herhaalde hij die boodschap expliciet. Westerlingen die de dood van “de jihadistische massamoordenaar en terrorist Ali Khamenei” niet toejuichen, positioneren zich volgens hem fout in de geschiedenis.
Westerners who don't celebrate the death of the jihadist mass murderer and terrorist Ali #Khamenei are either cowards, too ignorant to understand how beneficial this is for the West, or standing on the wrong side of history. #Iran
— Sam van Rooy MP (@SamvanRooy1) March 1, 2026
PVDA: “Illegale en onrechtvaardige aanval”
Voor de PVDA is er geen enkele twijfel. Algemeen secretaris Peter Mertens spreekt van een “illegale en onrechtvaardige aanval” door “schurkenstaten”. Volgens hem waren vrede en diplomatie mogelijk, maar kozen Washington en Tel Aviv bewust voor oorlog. Mertens verwijst naar Oman, dat als bemiddelaar had aangekondigd dat Teheran bereid was verdere toegevingen te doen in de onderhandelingen over het nucleaire programma. “Vrede lag binnen handbereik,” klonk het bij de Omaanse minister van Buitenlandse Zaken. Volgens Mertens dienden de onderhandelingen voor de VS en Israël enkel om tijd te winnen. Hij stelt dat Netanyahu en Trump Iran op de knieën willen dwingen en het land in chaos willen storten, “zoals ze dat deden in Irak, Syrië en Libië”. Partijvoorzitter Raoul Hedebouw deelde Mertens’ post op X.
Breuklijnen liggen bloot
Buiten de federale meerderheid klinkt het debat dus minder aarzelend. Waar de regering balanceert tussen recht en veiligheid, trekken oppositiepartijen duidelijker ideologische lijnen, van onvoorwaardelijke steun tot scherpe veroordeling. De oorlog in Iran fungeert op die manier als spiegel van de bredere breuklijnen in de Belgische politiek.
