Peter De Keyzer over economische stilstand: "België beloont middelmatigheid en straft ambitie af"

Peter De Keyzer, hoofdeconoom en medeoprichter van Growth Inc, vindt dat de oorzaken van de Belgische groeivertraging vooral in eigen land moeten worden gezocht. "Altijd zien we externe factoren als verklaring: geopolitiek, hoge energieprijzen of handelsspanningen. Dat is een veel te makkelijk antwoord. Andere landen hebben namelijk ook last van die factoren. En zij creëren wél meer welvaart dan ons."

"Ons echte probleem zit veel dieper: ons sociaal-economisch model predikt gelijkheid, beloont middelmatigheid en remt ambitie. En dat zet een grote rem op ons groeipotentieel." De Keyzer ziet de oorzaak daarom niet buiten België, maar in de manier waarop de economie, de arbeidsmarkt en de fiscaliteit vandaag zijn georganiseerd. Dat systeem ontmoedigt volgens hem ondernemerschap, prestaties en persoonlijke ambitie. Daardoor blijft ook de economische groei achter.

België straft wie vooruit wil

De Keyzer haalt verschillende voorbeelden aan die volgens hem tonen hoe het huidige systeem ambitie afremt. Zo wijst hij op het verschil tussen een individuele en een collectieve bonus. Wie een individuele bonus van 1.000 euro krijgt voor een uitzonderlijke prestatie, houdt daar volgens hem in het beste geval ongeveer 400 euro netto van over, terwijl bij een collectieve bonus bijna 870 euro overblijft. "Elke dag aanwezig zijn en inklokken levert meer op dan boven het maaiveld uitsteken of ambitie tonen."

Ook de automatische loonindexering krijgt kritiek. Omdat een groot deel van de loonmarge automatisch naar indexeringen gaat, blijft er volgens hem weinig ruimte over om werknemers die uitzonderlijk presteren extra te belonen. Dat maakt het volgens De Keyzer steeds moeilijker om inzet en talent financieel te onderscheiden. Het huidige systeem beloont daardoor niet wie het meeste initiatief neemt, klinkt het.

Ambitie wordt niet beloond

Voor De Keyzer staan die voorbeelden niet op zichzelf. Ze illustreren volgens hem allemaal hetzelfde probleem: wie meer initiatief neemt of beter presteert, wordt fiscaal te weinig beloond. Ook werknemers die promotie maken of meer verantwoordelijkheid opnemen, botsen volgens hem snel op de hoge belastingdruk. Wie meer verdient, belandt al vlug in de hoogste belastingschijven, waardoor van een loonsverhoging netto relatief weinig overblijft.

Daarnaast wijst hij op de vele gelijkgestelde periodes in de sociale zekerheid. Daarbij worden ook tijdens periodes zonder arbeid vakantie- en pensioenrechten opgebouwd. Daardoor verzwakt de band tussen eigen inspanning en opgebouwde rechten, vindt De Keyzer. Volgens hem draagt ook dat bij tot een systeem waarin gelijkheid belangrijker wordt dan individuele verantwoordelijkheid.

Onze economie is "een haai in een aquarium"

De Keyzer vergelijkt de Belgische economie met een haai die nooit groter wordt dan het aquarium waarin hij zwemt. "Ons fiscaal en juridisch aquarium is ondertussen piepklein en zet een rem op elke ambitie en groei."  Dat is geen toeval, maar het logische gevolg van een systeem dat ondernemerschap en ambitie afremt.

Voor De Keyzer draait de discussie uiteindelijk om één fundamentele keuze. "Echte en duurzame economische groei wordt gestuwd door innovatie, ondernemerschap, eigen initiatief, eigen verantwoordelijkheid en individuele ambitie."

Het huidige systeem doet volgens hem precies het omgekeerde. "Wanneer je een systeem bouwt waarin extra inzet, extra ambitie en extra inspanning automatisch leiden tot meer belastingen, en waarin 'niet-gewerkt' nagenoeg gelijk staat aan 'gewerkt', mag je niet verbaasd zijn over onze trage groei."

Die aanpak blijft niet zonder gevolgen. De werkgelegenheidsgraad stijgt nauwelijks, de loopbanen behoren tot de kortste van Europa en het begrotingstekort raakt maar niet onder controle. Ook de ambitie van onze jongeren behoort tot de laagste van Europa.

Zelfredzaamheid en ondernemerschap

Voor De Keyzer kan België het tij alleen keren door opnieuw andere keuzes te maken. "Willen we echt meer groeien en meer welvaart creëren? Dan moeten ambitie, zelfredzaamheid, ondernemerschap en eigen verantwoordelijkheid opnieuw de belangrijkste waarden worden. Al de rest is symptoombestrijding."