Belgische economie groeit traagst van de eurozone: "Dit is een wake-upcall"

De Belgische economie groeide het voorbije jaar met 0,5 procent op jaarbasis. Daarmee doet ons land het slechter dan alle andere landen van de eurozone. Gemiddeld groeide de economie in de muntunie met 1 procent, terwijl de volledige Europese Unie uitkwam op 1,2 procent. België bengelt daarmee helemaal onderaan de Europese rangschikking.

Ook de buurlanden presteren beter. Duitsland groeide met 0,9 procent, Frankrijk met 0,7 procent en Nederland zelfs met 1,3 procent. Het verschil met België is opvallend. Zeker omdat ons land tijdens de energiecrisis nog relatief goed standhield.

De nieuwe cijfers bevestigen bovendien een evolutie die al langer zichtbaar was. 21News berichtte begin juni al dat de Nationale Bank voor het tweede kwartaal nauwelijks nog economische groei verwachtte. De centrale bank ging toen uit van een groei tussen -0,1 en 0,2 procent, met een nulgroei als meest waarschijnlijke scenario.

Inflatievoordeel is verdwenen

ING-hoofdeconoom Peter Vanden Houte noemt de automatische loonindexering een belangrijke verklaring voor de zwakke prestaties. Tijdens de hoge inflatie steeg de koopkracht in België sneller dan in de meeste andere Europese landen. Daardoor hield de economie aanvankelijk beter stand dan in de buurlanden. Dat tijdelijke voordeel is intussen grotendeels verdwenen.

Ook de royale steunmaatregelen uit de energiecrisis zijn afgelopen. Gezinnen kregen toen onder meer stookoliecheques om de eerste prijsschok op te vangen. Door de moeilijke begrotingssituatie is er vandaag nauwelijks nog ruimte voor gelijkaardige steun. Ook dat remt de economische groei af.

Belgische economie verliest concurrentiekracht

Naast het wegvallen van het inflatievoordeel krijgt ook een dieper probleem steeds meer vorm. Vooral de Belgische industrie heeft het moeilijk. In het tweede kwartaal groeide de dienstensector nog met 0,2 procent, terwijl de bouw met 0,5 procent kromp en de industrie zelfs 0,8 procent verloor.

België telt veel energie-intensieve bedrijven. Die kregen opnieuw af te rekenen met hogere energieprijzen na de oorlog tussen Israël en Iran. Toch verklaart dat niet alles. Nederland en Duitsland profiteerden tegelijk van een grotere vraag naar Europese chemische producten en van een verstoorde aanvoer vanuit China en het Midden-Oosten.

Daarnaast missen Belgische bedrijven kansen in enkele snelgroeiende sectoren. Frankrijk profiteert van zijn sterke luchtvaart- en defensie-industrie. Nederland haalt dan weer voordeel uit de wereldwijde investeringen in artificiële intelligentie dankzij zijn grote chipbedrijven. Daardoor groeit de kloof met België verder.

Ook de Nationale Bank ziet de structurele zwakte steeds duidelijker worden. Macro-econoom Geert Langenus noemt het zwakke investeringsklimaat een belangrijke rem op de economische groei. De vele regels maken investeren moeilijker en zetten de concurrentiepositie van België steeds verder onder druk. Bovendien is de dynamiek in de private sector sinds de coronacrisis sterk afgenomen.

Peter Vanden Houte merkt op dat de meeste nieuwe banen de voorbije jaren ontstonden bij de overheid of in sectoren die door de overheid worden gefinancierd, zoals de gezondheidszorg. Dat staat in schril contrast met de beperkte jobgroei in de privésector. Voor de federale regering komen de cijfers dan ook op een bijzonder moeilijk moment. Minder economische groei betekent immers ook minder belastinginkomsten en maakt het saneren van de overheidsfinanciën nog moeilijker.

Axel Ronse: "Arizona kwam geen dag te vroeg"

De zwakke groeicijfers lokten meteen politieke reacties uit. N-VA-Kamerlid Axel Ronse noemt de cijfers "slecht nieuws dat al een tijd in de lucht hing". Hij ziet er een bevestiging in dat de economische hervormingen van de Arizona-regering noodzakelijk zijn. "België kent de traagste economische groei van heel Europa. Arizona kwam geen dag te vroeg."

Ronse verwijst naar de maatregelen die de federale regering de voorbije maanden al nam om de concurrentiekracht te versterken. Hij noemt onder meer de keuze voor kernenergie, soepelere regels voor overuren en nachtarbeid, de herinvoering van de proefperiode, de uitbreiding van flexi-jobs en de geplande energienorm.

Tegelijk blijft hij wijzen op de structurele handicaps waarmee ondernemingen kampen. "Onze bruto loonkost is de duurste van Europa. Ook onze energiekosten behoren tot de hoogste. Gooi daar nog eens alle bureaucratische Europese zotternijen bovenop en je krijgt uiteindelijk de traagste economische groei."

Hij hoopt dat de nieuwe cijfers iedereen overtuigen om de hervormingen verder uit te voeren. "Wij hervormen met Arizona, ondanks de tegenwind. Hopelijk is dit een wake-upcall voor iedereen die de hervormingstrein vertraagt. We knallen door."

Voka: "Economische groei moet opnieuw centraal staan"

Ook Voka ziet de nieuwe cijfers als een belangrijk alarmsignaal. Gedelegeerd bestuurder Frank Beckx noemt de zwakste economische groei van de eurozone "veel meer dan een statistiek". Hij spreekt eveneens van een duidelijke wake-upcall en vindt dat economische groei opnieuw bovenaan de politieke agenda moet staan.

"Een sterke economie is geen vanzelfsprekendheid. Ze vraagt een ondernemingsvriendelijk beleid, investeringen in innovatie en talent, betaalbare energie, snelle en rechtszekere vergunningen, performante infrastructuur en gezonde overheidsfinanciën." Zonder een duidelijke groeistrategie dreigt België volgens Beckx verder terrein te verliezen.

Daarom stelt Voka op 7 september zijn nieuwe toekomstvisie 'Switch naar Groei 2035' voor. Dat plan moet concrete hervormingen en strategische keuzes bevatten om Vlaanderen en België opnieuw bij de economische koplopers van Europa te brengen. "België en Vlaanderen hebben alle troeven om opnieuw tot de koplopers van Europa te behoren. Maar daarvoor moeten we vandaag de juiste keuzes maken."

De werkgeversorganisatie wil daarmee het debat opnieuw richten op economische groei als basis voor meer welvaart. Beckx benadrukt dat een sterke economie niet alleen belangrijk is voor ondernemingen, maar ook voor de financiering van de sociale zekerheid, de gezondheidszorg en andere publieke voorzieningen. "Wie opnieuw aansluiting wil vinden bij de Europese kopgroep, zal vandaag keuzes moeten maken."