“Remigratie”, een klein publieke omroep en asielzoekers opnieuw aan het werk: de tien speerpunten uit het programma van de AfD in Saksen-Anhalt

De regionale verkiezingen van 6 september betekenen een belangrijke politieke ommekeer in Saksen-Anhalt. Met 44 procent van de stemmen kwam de Alternative für Deutschland (AfD) overtuigend als grootste partij uit de bus in deze deelstaat in het oosten van Duitsland.

Maar de verkiezingsoverwinning betekent niet automatisch dat de partij aan de macht komt. De regionale afdeling, onder leiding van Ulrich Siegmund, beschikt op zichzelf niet over voldoende zetels om een regering te vormen. De partij zal daarom andere partijen moeten overtuigen om haar te steunen, terwijl de traditionele Duitse partijen voorlopig vasthouden aan hun principe om niet met de AfD samen te werken.

Los van de verkiezingsuitslag geeft het partijprogramma een duidelijk beeld van de veranderingen die de AfD zou willen doorvoeren. Migratie, onderwijs, media, gezin, klimaat en instellingen: verschillende voorstellen betekenen een breuk met de politieke consensus in Duitsland.

1. Een “remigratiecommissaris”

Dit is een van de meest radicale maatregelen in het programma. De AfD wil een administratieve structuur oprichten die specifiek belast wordt met “remigratie”, een term die de partij onder meer gebruikt voor de terugkeer van buitenlanders die illegaal in het land verblijven of het bevel hebben gekregen om het grondgebied te verlaten.

Het programma voorziet in de benoeming van een “remigratiecommissaris”, die dat beleid moet coördineren. De partij zegt een einde te willen maken aan illegale immigratie en uitzettingen te willen versnellen. Volgens de AfD hebben de opvangcapaciteiten van de gemeenten in de deelstaat bovendien hun limiet bereikt.

De AfD wil daarnaast gekwalificeerde Duitse staatsburgers die momenteel in het buitenland werken, aanmoedigen om naar Duitsland terug te keren.

2. Asielzoekers aan het werk zetten

Een ander controversieel voorstel is de invoering van een verplichte gemeenschapsdienst voor bepaalde asielzoekers die sociale uitkeringen ontvangen.

Het programma voorziet onder meer in onderhouds- en schoonmaaktaken in opvangcentra.

Volgens de AfD zou de maatregel de begunstigden enerzijds meer verantwoordelijkheidszin bijbrengen en anderzijds bijdragen aan het onderhoud van openbare infrastructuur. De partij stelt dat de maatregel snel op regionaal niveau kan worden ingevoerd.

3. Afzonderlijke klassen voor kinderen van vluchtelingen

Het programma voorziet ook in een ingrijpende hervorming van het onderwijssysteem.

De AfD wil dat kinderen van vluchtelingen en asielzoekers worden ondergebracht in gespecialiseerde klassen, in plaats van systematisch te worden geïntegreerd in reguliere klassen. De partij verantwoordt dat voorstel met de noodzaak om rekening te houden met de bijzondere situatie van deze leerlingen en met hun eventuele terugkeer naar hun land van herkomst.

Daarnaast voorziet het programma in meer veiligheid op bepaalde scholen die als problematisch worden beschouwd.

De AfD stelt ook voor om dagelijks de Duitse vlag in scholen te tonen en wil het tonen van regenboogvlaggen in onderwijsinstellingen verbieden.

4. Thuisonderwijs toestaan

De AfD wil het principe van de leerplicht grondig hervormen.

Het partijprogramma stelt voor om af te stappen van een schoolplicht en over te gaan naar een onderwijsplicht. Daardoor zouden gezinnen die dat willen zelf thuis onderwijs kunnen geven aan hun kinderen.

De partij beroept zich op de vrijheid van ouders om het onderwijs van hun kinderen zelf vorm te geven en hekelt wat zij beschouwt als een te verregaande inmenging van de overheid in gezinskeuzes.

Het voorstel stuit echter op een belangrijke juridische hindernis: een dergelijke hervorming zou een wijziging vereisen van de grondwettelijke regels die in de deelstaat van toepassing zijn en dus een gekwalificeerde meerderheid in het regionale parlement.

5. De publieke omroep fors inkrimpen

Ook de Duitse publieke omroep ligt onder vuur bij de AfD.

De partij wil de akkoorden tussen de deelstaten, die momenteel de financiering en werking van de publieke omroep regelen, ter discussie stellen.

In de plaats daarvan pleit de AfD voor een “Grundfunk”, een veel beperktere publieke omroep die zich zou concentreren op een basispakket van essentiële programma’s.

De financiering zou niet langer gebeuren via het huidige systeem van omroepbijdragen. Zo zouden onder meer reclame-inkomsten of financiering uit de overheidsbegroting kunnen worden ingezet.

Voor sport- en entertainmentprogramma’s overweegt de partij daarnaast een systeem met optionele abonnementen.

6. De rol van de binnenlandse inlichtingendienst herzien

Ook de binnenlandse inlichtingendienst van Saksen-Anhalt, de Verfassungsschutz, moet volgens de AfD worden hervormd.

De AfD wil de taken van de dienst opnieuw toespitsen op concrete bedreigingen voor de staat, zoals spionage en terrorisme. De partij uit daarentegen kritiek op het toezicht op politieke activiteiten of opvattingen, dat volgens haar te ver gaat.

Dat voorstel krijgt in Saksen-Anhalt een bijzondere betekenis: de regionale AfD is door de binnenlandse inlichtingendienst van de deelstaat zelf aangemerkt als een extreemrechtse organisatie.

7. Een “patriottische koerswijziging” in onderwijs en cultuur

Het programma van de AfD wil ook het historische en culturele verhaal dat door de regionale instellingen wordt uitgedragen, bijsturen. Zo wil de partij meer aandacht besteden aan bepaalde periodes uit de Duitse geschiedenis, in het bijzonder de nationale eenwording in de 19e eeuw en de oprichting van het Duitse Keizerrijk in 1871.

De AfD uit kritiek op wat zij beschouwt als een overdreven schuldbeladen kijk op de Duitse geschiedenis en wil meer nadruk leggen op gebeurtenissen die zij als positief beschouwt.

Die koers zou ook doorwerken in het cultuurbeleid. Zo stelt het programma voor om de regionale campagne #moderndenken te vervangen door #deutschdenken, vrij vertaald “Duits denken."

8. Minder geld naar klimaatbeleid

Ook het huidige klimaatbeleid van de deelstaat ligt onder vuur. De AfD belooft verschillende subsidies te schrappen die volgens de partij deel uitmaken van wat zij omschrijft als een “klimaatbeschermingsindustrie”.

De partij verwijst daarbij naar concrete uitgaven, waaronder kredieten om de CO₂-voetafdruk van regionale instellingen te verkleinen.

Daarnaast wil de AfD zich verzetten tegen financiering voor internationale klimaathulp en druk uitoefenen op de federale regering om bepaalde milieu-uitgaven te herzien.

De maatregel past in de bredere oppositie van de AfD tegen het beleid rond de ecologische transitie, dat volgens de partij te duur is voor de belastingbetaler.

9. Een uitgesproken pronatalistisch gezinsbeleid

Het gezin vormt een andere pijler van het programma. Volgens de AfD moet de vergrijzing van de Duitse bevolking vooral worden aangepakt door het geboortecijfer op te krikken, en niet door een beroep te doen op immigratie.

De partij stelt daarom oplopende maandelijkse tegemoetkomingen voor: 50 euro voor het eerste kind, 150 euro voor het tweede en 250 euro voor elk volgend kind.

De AfD wil het jonge ouders ook gemakkelijker maken om een eigen woning te kopen, via gesubsidieerde hypothecaire leningen tot 300.000 euro voor wie jonger is dan 40 jaar. Een deel van de schuld zou vervolgens kunnen worden kwijtgescholden bij de geboorte van kinderen.

Dat gezinsbeleid gaat gepaard met een restrictiever standpunt over abortus. Zo wil de AfD zwangerschapsafbreking in het Duitse Strafwetboek blijven opnemen en zich verzetten tegen een eventuele depenalisering op federaal niveau.

10. Stemmen per post aan banden leggen

Tot slot wil de AfD de regels rond het stemmen per brief aanpassen.

De partij vindt dat stemmen per brief risico’s op manipulatie met zich meebrengt en wil het daarom voorbehouden aan kiezers die een gegronde reden kunnen aanvoeren waarom ze niet naar een stembureau kunnen gaan.

Tegelijk wil de AfD de mogelijkheden voor directe democratie uitbreiden en het organiseren van volksinitiatieven en referenda vergemakkelijken.

Een programma dat veel verder gaat dan alleen migratie

De voorstellen van de AfD in Saksen-Anhalt tekenen dan ook een programma uit dat veel verder gaat dan alleen een restrictiever migratiebeleid. Zo wil de partij ook het onderwijs hervormen, de publieke omroep inperken, het gezinsbeleid aanpassen en een deel van het klimaatbeleid terugschroeven. Nu is het de vraag welke onderdelen van dat programma daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.