Trump ziet toenadering tussen Canada en EU als een ‘vijandige daad’

Donald Trump liet niet lang op zich wachten met een reactie. Enkele uren nadat Ursula von der Leyen had voorgesteld om van Canada het eerste “geassocieerde lid” van de Europese Unie te maken, noemde de Amerikaanse president het plan “belachelijk” en bedreigde hij de Europeanen met nieuwe importheffingen als hij daarin een “vijandige daad” zou zien.

“Als ze dit doen, als ik denk dat het op de een of andere manier een vijandige daad is, zal ik zeer hoge importheffingen opleggen”, waarschuwde Donald Trump woensdag. De Amerikaanse president verwees ook naar de mogelijkheid om de handel met Europa te verminderen.

De boodschap is rechtstreeks gericht op de toenadering tussen Brussel en Ottawa, terwijl de betrekkingen tussen Canada en de Verenigde Staten de afgelopen weken sterk zijn verslechterd.

“Een belachelijk idee”

Donald Trump spaarde ook zijn Canadese buur niet en bestempelde Canada als een “vreselijke handelspartner”. Volgens hem is het vooruitzicht van een bijzondere Europese status voor Ottawa simpelweg “belachelijk”.

Enkele uren eerder had Ursula von der Leyen officieel de deur geopend naar een ongekende relatie tussen de twee partners. In het Europees Parlement, in aanwezigheid van de Canadese premier Mark Carney, verklaarde de Commissievoorzitter dat ze met Ottawa wilde samenwerken om “de deur te openen voor Canada om het eerste geassocieerde lid van de EU te worden”.

Die status bestaat juridisch nog niet en de precieze invulling ervan moet nog worden bepaald. Het zou niet gaan om een klassieke toetreding tot de Europese Unie, wat onder de huidige omstandigheden onmogelijk is, maar om een nieuwe vorm van economische en strategische integratie.

Brussel en Ottawa overwegen onder meer om hun samenwerking op het gebied van defensie, energie, kritieke grondstoffen, artificiële intelligentie, quantumtechnologie, cyberveiligheid en industriële toeleveringsketens te versterken.

Von der Leyen had benadrukt dat deze samenwerking niet “tegen iemand anders” gericht zou zijn. Donald Trump lijkt het niet op die manier te hebben geïnterpreteerd.

Dreigt er een nieuwe handelsoorlog met de EU?

De Amerikaanse reactie geeft een extra dimensie aan het Europese plan: de mogelijke gevolgen ervan voor de betrekkingen met Washington.

De Verenigde Staten en Canada zijn al verwikkeld in een sterke escalatie van hun handelsconflict. De onderhandelingen, die naar verwachting eind augustus tot een akkoord zouden leiden, mislukten uiteindelijk, terwijl Washington en Ottawa steeds meer vergeldingsmaatregelen tegen elkaar namen.

Canada probeert tegelijkertijd zijn overafhankelijkheid van zijn immense buurland voor handel te verminderen. Mark Carney heeft zich tot doel gesteld om de Canadese handel met andere landen dan de Verenigde Staten in het komende decennium te verdubbelen. De toenadering tot Europa is een van de belangrijkste instrumenten van die strategie.

De Amerikaanse president waarschuwt nu dat ook de Europeanen de prijs van die toenadering zouden kunnen betalen. De dreiging illustreert precies het dilemma waarop Brussel en Ottawa zeggen een antwoord te willen bieden: hoe kunnen ze meer economische autonomie verwerven wanneer hun belangrijkste handelspartner ook in staat is de toegang tot zijn markt als drukmiddel in te zetten?

Ursula von der Leyen had haar initiatief woensdag voorgesteld als het recht van democratieën om “te kiezen met wie ze samenwerken”. Donald Trump heeft er zojuist aan herinnerd dat aan die keuze mogelijk een prijskaartje hangt.