Derde protestdag in Frankrijk zet overheid op scherp: 70.000 agenten gemobiliseerd uit vrees voor geweld

Frankrijk maakt zich op voor een nieuwe dag vol spanningen. Na twee dagen van protesten die gepaard gingen met confrontaties, vreest de regering opnieuw een onrustige zaterdag. Voor de derde nationale protestdag, die op zaterdag 31 oktober plaatsvindt, zouden tussen 300.000 en 500.000 mensen de straat op kunnen trekken. In het hele land worden daarvoor bijna 70.000 politieagenten en gendarmes ingezet.

De regering bereidt zich voor op een bijzonder gespannen zaterdag. Twee weken na het geweld tijdens de protesten van 17 oktober beschouwen de autoriteiten de derde nationale mobilisatiedag als een evenement met een "zeer hoog" risico op rellen. De uitdaging bestaat erin de openbare orde te handhaven tijdens een protest dat naar verwachting veel deelnemers zal trekken, maar waarvan de omvang en het verloop moeilijk te voorspellen zijn.

Het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken houdt rekening met 300.000 tot 500.000 deelnemers in het hele land. Om de situatie onder controle te houden, worden ongeveer 70.000 politieagenten en gendarmes ingezet. De autoriteiten spreken van een uitzonderlijke veiligheidsoperatie.

Versterkte veiligheidsmaatregelen in heel Frankrijk

De protesten beperken zich niet tot de hoofdstad. Ook in Marseille, Lyon, Toulouse, Nantes, Rennes, Clermont-Ferrand en Tours zijn bijeenkomsten aangekondigd.

De autoriteiten zeggen de betogingen mogelijk te willen maken, maar tegelijk plaatsen te vermijden waar het risico op ernstige verstoringen van de openbare orde te groot wordt geacht. Laurent Nuñez belooft daarom een "uiterst kordaat" optreden bij eventuele incidenten.

Sociale media bemoeilijken het werk van de ordediensten

Een van de grootste uitdagingen voor de inlichtingendiensten is de snelheid waarmee online oproepen tot betogingen of geweld zich verspreiden.

TikTok, X, Telegram, Signal, Discord en Snapchat worden gebruikt om berichten te verspreiden en de mobilisatie te organiseren. Sommige publicaties spreken zelfs over een "nacht van de duisternis" of voorspellen nieuwe confrontaties met de ordediensten.

Voor de autoriteiten is het moeilijk om snel een onderscheid te maken tussen online provocaties, overdreven beweringen en concrete voorbereidingen op gewelddadige acties. De inlichtingendiensten moeten daarom een grote hoeveelheid digitale signalen analyseren en omzetten in voldoende betrouwbare informatie om tijdig te kunnen ingrijpen.

17octobre.app en BitChat zorgen voor nieuwe uitdagingen

De tekst wijst ook op nieuwe digitale hulpmiddelen die tijdens de protesten worden gebruikt.

Een daarvan is 17octobre.app, dat wordt omschreven als een soort "Waze voor betogers". Met de toepassing zouden gebruikers informatie kunnen delen over verplaatsingen en bijeenkomsten. Daarnaast wordt BitChat genoemd, een communicatiesysteem dat werkt via een Bluetooth-meshnetwerk en geen simkaart, 4G-verbinding of wifi nodig heeft.

Die nieuwe communicatiemiddelen maken het voor de ordediensten moeilijker om gesprekken te volgen en de verplaatsingen van groepen in real time te begrijpen. De territoriale inlichtingendiensten moeten rekening houden met een protestbeweging die steeds decentraler en digitaler georganiseerd is.

De gebeurtenissen van 17 oktober liggen nog vers in het geheugen

De voorzichtigheid van de autoriteiten houdt ook verband met de eerste grote protestdag. Op 17 oktober schatten de inlichtingendiensten het aantal deelnemers aanvankelijk op ongeveer 150.000. Uiteindelijk zouden volgens de cijfers in de tekst ongeveer 550.000 mensen hebben deelgenomen.

Hoewel de omvang van de mobilisatie dus werd onderschat, hadden de diensten het risico op confrontaties wel onderkend. Sindsdien staat de territoriale inlichtingendienst onder druk om haar voorspellingsmethoden te moderniseren en beter in te spelen op bewegingen die zich sneller ontwikkelen en moeilijker te organiseren zijn.

De situatie is des te gevoeliger omdat de confrontaties van 17 oktober volgens de tekst een bijzonder zware menselijke tol eisten bij de veiligheidsdiensten en de hulpverleners. De regering wil voorkomen dat een nieuwe cyclus van geweld ontstaat.

Protest gaat inmiddels over meer dan de hoge levensduurte

De onvrede ontstond onder meer uit de stijgende levensduurte, maar de beweging heeft zich geleidelijk uitgebreid. Ook jongeren nemen deel aan de protesten en de acties in middelbare scholen gaan door.

Het politieke klimaat geeft de mobilisatie een extra dimensie. Verschillende linkse politici hekelen de aanpak van de regering, die volgens hen te sterk op veiligheid gericht is. Yannick Jadot vindt dat het recht om te betogen "onder druk staat", terwijl François Ruffin de regering verwijt dat ze geen politiek antwoord biedt op de eisen van de betogers.

Tegelijk willen de autoriteiten een duidelijk onderscheid maken tussen vreedzame betogers en groepen die mogelijk vernielingen aanrichten, gebouwen binnendringen, brand stichten of plunderen. Minister van Justitie Gérald Darmanin heeft gevraagd om snel en kordaat op te treden wanneer de daders van geweld worden geïdentificeerd.

Zaterdag onder maximaal toezicht

Met Allerheiligen in aantocht en de spanningen die al hoog oplopen, zijn alle crisiscentra operationeel. De autoriteiten vrezen vooral een veelzijdige mobilisatie, waarbij aangekondigde betogingen samengaan met spontane bijeenkomsten en acties die via sociale media worden georganiseerd.

De regering wil de protesten laten doorgaan, maar tegelijk voorkomen dat ze ontaarden in geweld.

Met mogelijk 500.000 betogers en bijna 70.000 ingezette politieagenten en gendarmes wordt de derde protestdag een belangrijke test voor de Franse veiligheidsdiensten. De vraag is of de mobilisatie van 31 oktober onder controle blijft, of uitmondt in een nieuwe zaterdag vol spanningen en confrontaties.