Één Belg op de twee voelt zich psychologisch kwetsbaar
Volgens het nieuwste Mind Health Report van AXA bevindt de helft van de Belgen zich vandaag in een psychologisch kwetsbare situatie. Vooral jongvolwassenen en vrouwen blijken kwetsbaar, terwijl ook het aantal ziekteverloven omwille van mentale gezondheidsproblemen blijft stijgen.
Samenvatting van het artikel
Volgens het nieuwste AXA-rapport voelt de helft van de Belgen zich psychologisch kwetsbaar, met jongeren en vrouwen als de meest getroffen groepen en een sterke impact van schermgebruik en maatschappelijke onzekerheid.
De mentale gezondheid van de Belgen blijft achteruitgaan. Dat blijkt uit het Mind Health Report 2026 van AXA. Voor het eerst sinds de start van deze internationale studie in 2021 geeft de helft van de Belgische bevolking aan dat het mentaal niet goed met hen gaat.
Uit het onderzoek, uitgevoerd door Ipsos bij 1.000 Belgen tussen 18 en 75 jaar, blijkt dat 50% van de respondenten zich momenteel bevindt in wat het rapport een “negatieve spiraal” op het vlak van mentale gezondheid noemt.
Hoewel het aandeel mensen dat aangeeft met een mentaal gezondheidsprobleem te kampen stabiel blijft op 31% sinds 2023, neemt het aantal depressieve klachten verder toe. Vandaag zegt 18% van de Belgen aan een depressie te lijden, zeven procentpunten meer dan in 2021.
Jongeren en vrouwen het zwaarst getroffen
De studie wijst twee groepen aan die bijzonder kwetsbaar zijn. Jongvolwassenen tussen 18 en 34 jaar vormen de meest risicovolle categorie. Van hen zegt 41% mentale gezondheidsproblemen te ervaren.
Ook vrouwen worden vaker getroffen dan mannen. Over alle leeftijdsgroepen heen geeft 35% van de vrouwen aan psychologische moeilijkheden te ondervinden.
Volgens de auteurs van het rapport hangt dat samen met een wereld die steeds instabieler wordt ervaren. Zorgen over de economie, veranderingen op de arbeidsmarkt, geopolitieke spanningen en onzekerheid over de toekomst zorgen voor een aanhoudend gevoel van onrust.
Schermtijd onder vuur
Het rapport wijst ook op de toenemende impact van digitale technologie op het psychologisch welzijn.
Belgen spenderen gemiddeld 4 uur en 20 minuten per dag voor een scherm. Bij jongeren onder de 35 loopt dat op tot 5 uur en 30 minuten per dag.
Maar liefst 62% van de ondervraagden vindt dat die schermtijd een negatieve invloed heeft op hun mentale gezondheid. Bij jongvolwassenen stijgt dat aandeel zelfs tot 81%.
Slaapproblemen worden het vaakst genoemd als gevolg van overmatig schermgebruik (41%), gevolgd door een sterker gevoel van isolement (36%).
Kosten blijven een belangrijke drempel
Ondanks de vele sensibiliseringscampagnes zetten veel Belgen nog steeds niet de stap naar professionele hulp.
Bijna één op de twee heeft het voorbije jaar geen enkele professional in de geestelijke gezondheidszorg geraadpleegd.
De kostprijs van consultaties blijkt daarbij de belangrijkste hindernis. Meer dan een derde van de respondenten noemt dit als reden. Anderen vinden simpelweg dat ze geen begeleiding nodig hebben.
Volgens professor Lode Godderis gaat het probleem echter verder dan de toegang tot zorg alleen.
Veel mensen hebben volgens hem moeite om hun eigen noden correct in te schatten of om te begrijpen welke invloed hun omgeving heeft op hun mentale evenwicht. Daarom pleit hij voor meer gepersonaliseerde begeleiding en een betere doorverwijzing naar de juiste hulpverlening.
Kunstmatige intelligentie wint terrein
Een andere opvallende vaststelling is het toenemende gebruik van kunstmatige intelligentie voor advies rond mentaal welzijn.
Meer dan de helft van de Belgen zegt al gebruikgemaakt te hebben van een AI-tool voor dergelijke vragen. Bij de min-35-jarigen loopt dat op tot 74%.
Gebruikers zijn over het algemeen tevreden over de antwoorden die ze krijgen, maar tegelijk bestaan er ook bezorgdheden.
Zo vrezen sommigen een afhankelijkheid van deze technologie, een afname van menselijke contacten of zelfs het risico dat AI in bepaalde gevallen schadelijk gedrag zou kunnen aanmoedigen.
Volgens het rapport kan AI een nuttig aanvullend hulpmiddel zijn, maar nooit een menselijke begeleiding vervangen wanneer die noodzakelijk is.
Ook bedrijven voelen de impact
De problematiek van mentale gezondheid speelt steeds nadrukkelijker op de werkvloer.
Van de werkende respondenten zegt 31% het voorbije jaar minstens één keer arbeidsongeschikt te zijn geweest om psychologische redenen. Twee jaar geleden lag dat cijfer nog op 26%.
Ook hier zijn jongeren het kwetsbaarst. Van de werknemers tussen 18 en 34 jaar geeft 44% aan al eens het werk te hebben moeten onderbreken vanwege mentale gezondheidsproblemen.
Toch blijft het onderwerp gevoelig binnen veel bedrijven. Hoewel 52% van de werknemers bereid zegt te zijn om psychologische moeilijkheden met hun werkgever te bespreken, zwijgen velen liever.
Sommigen beschouwen het als een strikt privékwestie, terwijl anderen twijfelen aan de mogelijkheid van hun werkgever om te helpen of vrezen voor negatieve gevolgen voor hun carrière.
Een collectieve uitdaging
Volgens AXA tonen de resultaten aan dat mentale gezondheid niet langer uitsluitend een individuele of medische kwestie is.
De verzekeraar benadrukt dat bedrijven, overheden, zorgverleners, maar ook familie en vrienden een rol te spelen hebben bij het voorkomen en begeleiden van psychologische problemen.
In een tijd van economische onzekerheid, snelle technologische veranderingen en toenemende zorgen over de toekomst lijkt mentaal welzijn meer dan ooit een van de grote maatschappelijke uitdagingen van dit decennium.
