Journalist infiltreert mensensmokkelaars en steekt Kanaal over: zo ontsnappen ze aan Franse controles
Na bijna een jaar infiltreren stak een Britse journalist samen met 35 migranten het Kanaal over. Zijn relaas toont hoe flexibel mensensmokkelaars te werk gaan en beschrijft een bijzonder gênant incident voor de Franse autoriteiten.
Voor 1.400 euro naar Engeland
Hij betaalde 1.400 euro, zette op één dag tot 42.000 stappen, sliep in de bossen en rende door de duinen. Een eerste poging mislukte, maar uiteindelijk bereikte Christian Drogan, journalist bij Watchman Media, Dover. In The Telegraph vertelt hij hoe hij bijna een jaar lang infiltreerde in de netwerken achter de illegale overtochten van het Kanaal.
Zijn ervaring levert niet alleen een opmerkelijk beeld op van de wereld achter de zogenoemde small boats. Vooral de flexibiliteit van de smokkelnetwerken valt op. Politieacties vertragen de overtochten, maar lijken de organisatie nauwelijks te ontregelen.
Drogan doet bovendien een opvallende vaststelling. Mensensmokkelaars zouden soms zelf meevaren tijdens het eerste deel van de overtocht. Daarna keren ze terug naar Frankrijk, in sommige gevallen onbedoeld geholpen door de Franse autoriteiten.
Andere identiteit
Om in het netwerk binnen te raken, probeerde de journalist eerst verschillende identiteiten uit. Door zijn uiterlijk kon hij zich naar eigen zeggen voordoen als een Koerd, zolang hij zweeg. De taalbarrière maakte dat verhaal echter moeilijk vol te houden.
Daarom koos hij voor een ander verhaal. Drogan deed zich voor als een Brit die na problemen met het gerecht naar Spanje was gevlucht. Nu wilde hij clandestien naar zijn eigen land terugkeren. Uiteindelijk vond hij een tussenpersoon die hem meenam in het circuit. De prijs voor de overtocht: 1.400 euro.
Daarna volgden instructies, verplaatsingen en vooral veel wachten. De migranten reisden met het openbaar vervoer, trokken door duinen en bossen en verbleven in geïmproviseerde kampen. Uiteindelijk kwam het bevel om naar het strand te gaan.
Franse politie verhindert eerste vertrek
De eerste poging mislukte. Terwijl de migranten naar een rubberboot renden, passeerde Drogan enkele gendarmes en slaagde hij erin aan boord te klimmen. De motor bleek echter te zwak voor de boot en werkte niet naar behoren.
Ditmaal grepen de Franse ordediensten in. Een gendarme stapte het water in en sneed de rubberboot stuk. De overtocht was daarmee verhinderd. Dat voorval nuanceert de kritiek dat de Franse politie niet zou optreden. Agenten grijpen wel degelijk in en kunnen boten uitschakelen voordat ze vertrekken. Het probleem dat Drogan beschrijft, ligt elders.
Dag later gewoon opnieuw proberen
De mislukte poging betekende namelijk niet dat zijn reis voorbij was. Minder dan 24 uur later kreeg Drogan opnieuw instructies om zich klaar te maken. Hij hoefde geen tweede keer te betalen: zijn eerdere betaling bleef geldig.
Daarmee wordt ook duidelijk hoe de smokkelnetwerken economisch functioneren. De 1.400 euro lijkt niet zozeer een plaats in één specifieke boot te kopen, maar een geslaagde overtocht naar het Verenigd Koninkrijk. Een onderschepping veroorzaakt daardoor vooral uitstel.
Een dag later vertrok Drogan met een nieuwe groep. Na opnieuw door de duinen en de begroeiing te hebben gerend, bereikte hij een tweede boot. Die beschikte ditmaal over een krachtigere motor. Aan boord zaten 36 mensen: 35 migranten en de geïnfiltreerde journalist. Vervolgens merkte Drogan iets op wat hem tijdens zijn onderzoek al eerder was opgevallen.
Mensensmokkelaars varen zelf mee
Leden van de smokkelnetwerken zouden geregeld zelf aan boord stappen. Daar is een eenvoudige reden voor: ze willen controleren wie meegaat. Tijdens de eerste minuten van de overtocht zien de smokkelaars erop toe dat alleen mensen die hebben betaald aan boord zitten. Zodra die controle achter de rug is, keren ze naar de Franse kust terug.
Wanneer de boot nog dicht bij het strand vaart, springen sommigen simpelweg in het water. Vervolgens doen ze zich voor als migranten die de boot hebben gemist. Drogan zag naar eigen zeggen hoe ze tegenover de politie uitputting of onderkoeling veinsden en later weer vertrokken zodra de agenten weg waren.
Tijdens zijn eigen overtocht verliep het nog opmerkelijker. Enkele mannen aan boord wilden plots van de boot terwijl die zich van Frankrijk verwijderde. Drogan besefte naar eigen zeggen dat het geen migranten waren die van gedachten waren veranderd, maar leden van het smokkelnetwerk die het vertrek hadden begeleid.
Franse politie brengt vermeende smokkelaars terug?
De mannen zouden vervolgens een zoek- en reddingsschip hebben gevraagd hen op te pikken. Dat schip nam daarop contact op met de Franse autoriteiten. Even later naderde een politieboot. De mannen werden aan boord genomen, kort gecontroleerd en vervolgens naar de Franse kust teruggebracht.
Drogan vroeg zich af hoe de autoriteiten hun rol niet konden opmerken, terwijl hij zelf had begrepen waarom de mannen aan boord waren gestapt.
Zijn relaas vraagt wel enige voorzichtigheid. Drogan beschrijft wat hij tijdens zijn infiltratie zegt te hebben gezien. Er is geen gerechtelijke identificatie waaruit blijkt dat de betrokken mannen daadwerkelijk mensensmokkelaars waren. Evenmin zijn er aanwijzingen dat de Franse agenten wisten met wie ze te maken hadden.
Als zijn beschrijving klopt, legt ze niettemin een opmerkelijke zwakke plek bloot. Smokkelaars zouden dan reddings- en onderscheppingsoperaties kunnen gebruiken om na het begeleiden van een illegaal vertrek zelf weer aan de Franse kust te raken.
Chaotisch maar bijzonder flexibel
Uit het onderzoek komt geen beeld naar voren van een perfect geoliede criminele machine. Integendeel. Drogan beschrijft defecte motoren, voortdurend veranderende afspraken, lange voettochten, geïmproviseerde kampen en ruzies binnen het netwerk.
Tijdens de geslaagde overtocht zou de bestuurder van de boot zelfs telefonisch ruzie hebben gekregen met zijn baas. Vervolgens weigerde hij nog andere groepen op te pikken. Daardoor vertrok de boot met slechts 36 mensen.
Net die geïmproviseerde werkwijze maakt de smokkelnetwerken moeilijk te ontregelen. Ze hebben weinig vaste infrastructuur nodig, kunnen vertrekplaatsen snel veranderen en vervangen een boot wanneer dat nodig is. Mislukt een poging, dan proberen ze het een dag later opnieuw.
Na ongeveer zeven uur op zee kwam de groep uiteindelijk de Britse kustwacht tegen. Drogan bereikte samen met de andere opvarenden Dover. Zijn dekmantel hield daar niet lang stand. Britse agenten merkten zijn uiterlijk, zonverbrande huid en nautische horloge op en kregen argwaan. Daarop maakte de journalist zijn echte identiteit bekend.
Op 2 augustus registreerden de Britse statistieken 35 illegale aankomsten per small boat. Er zat nog een 36ste man aan boord. Die was niet gekomen om in het Verenigd Koninkrijk te blijven, maar om te zien hoe de smokkelroute van binnenuit werkt.
