Nederland wil opnieuw Poetins miljarden bij Euroclear inzetten voor Oekraïne
Nederland wil opnieuw tot 210 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden bij Euroclear inzetten om Oekraïne te blijven financieren. Daarmee trekt Den Haag een explosief Europees dossier opnieuw open, ondanks hevig Belgisch verzet en groeiende nervositeit in Brussel.
Samenvatting van het artikel
Nederland probeert opnieuw honderden miljarden euro’s aan bevroren Russische tegoeden bij Euroclear te gebruiken voor Oekraïne, terwijl België vreest voor zware financiële en juridische gevolgen.
De Nederlandse regering van premier Rob Jetten probeert het uiterst gevoelige dossier rond Russische tegoeden opnieuw op de Europese agenda te zetten. Daarbij speelt vooral minister van Financiën Eelco Heinen een sleutelrol. Heinen geldt binnen de nieuwe Nederlandse coalitie als één van de belangrijkste economische stemmen van Den Haag en staat bekend als een harde verdediger van strikte Europese begrotingsregels.
Tegelijk speelt de VVD-politicus een centrale rol in de discussies over Oekraïne en de inzet van bevroren Russische tegoeden bij Euroclear in Brussel. Volgens meerdere diplomaten heeft Eelco Heinen dinsdag tijdens een besloten Ecofin-vergadering in Brussel steun gezocht bij andere EU-landen om opnieuw te praten over het gebruik van bevroren Russische staatsactiva voor Oekraïne.
Concreet wil Den Haag dat Europa tot 210 miljard euro aan Russische tegoeden kan aanspreken om de Oekraïense oorlogsinspanningen ook volgend jaar te blijven financieren. Vooral Noord-Europese landen zoals Finland, Estland, Letland en Litouwen zouden het Nederlandse plan steunen. Daarmee blaast Nederland een discussie nieuw leven in die eind vorig jaar al voor zware spanningen zorgde binnen de Europese Unie.
België vreest gigantische miljardenfactuur
Voor België ligt het dossier bijzonder gevoelig omdat ongeveer 185 miljard euro van de Russische tegoeden geparkeerd staat bij Euroclear in Brussel. Daardoor dreigt België volgens de regering van premier Bart De Wever juridisch en financieel het grootste risico te dragen als Rusland ooit probeert het geld terug te eisen via rechtbanken of internationale arbitrage.
De Wever verzette zich eind vorig jaar al fel tegen gelijkaardige plannen van de Europese Commissie. België eiste toen harde garanties van andere EU-landen om eventuele schadeclaims of financiële repercussies mee te dragen.
Volgens De Wever zou België anders “honderden miljarden euro’s riskeren”. Bovendien waarschuwde minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot eerder dat Europa België financieel dreigt “bankroet te stemmen”. Daarnaast vreest België niet alleen juridische claims, maar ook Russische vergeldingsmaatregelen tegen Belgische en Europese economische belangen.
Europa raakt opnieuw diep verdeeld
Een echt Europees akkoord over het plan van Heinen is voorlopig dan ook veraf. Integendeel: achter de schermen groeit opnieuw zware verdeeldheid binnen de Europese Unie. Nederland krijgt steun van Noord-Europese landen, maar België blijft zich fel verzetten tegen elk scenario waarbij het financieel aansprakelijk kan worden voor Russische claims rond de miljarden bij Euroclear.
Daarnaast hadden ook Frankrijk, Italië, Malta en Bulgarije eerder al ernstige bedenkingen bij het inzetten van Russische staatsactiva. Tegelijkertijd blijft ook de Europese Centrale Bank waarschuwen dat buitenlandse investeerders het vertrouwen in de eurozone kunnen verliezen als Europa effectief aan de tegoeden raakt.
Toch heeft de Europese Commissie haar oorspronkelijke plannen nooit volledig opgeborgen. Diplomaten bevestigen namelijk dat Brussel achter de schermen nog altijd zoekt naar manieren om de Russische miljarden alsnog als hefboom voor Oekraïne te gebruiken.
Volgens verschillende bronnen wordt zelfs onderzocht of België via een stemming met gekwalificeerde meerderheid overstemd kan worden. Daarbij kijkt de Commissie onder meer naar Artikel 122 van het EU-verdrag. Dat zou betekenen dat België mogelijk verplicht kan worden mee te draaien in een financieel risico waarvan het zelf zegt dat het de stabiliteit van het land bedreigt.
Europese noodsteun kraakt onder druk
De nieuwe Nederlandse druk komt bovendien op een moment waarop Europese diplomaten steeds zenuwachtiger worden over de financiering van Oekraïne. De Europese Unie keurde in december wel een lening van 90 miljard euro goed voor Kyiv, maar daarvan is voorlopig nog geen euro uitbetaald. Bovendien zou die lening slechts ongeveer twee derde van het verwachte Oekraïense begrotingstekort tot 2027 dekken.
De oorspronkelijke berekeningen gingen ervan uit dat de oorlog dit jaar zou eindigen, maar binnen de EU gelooft bijna niemand dat nog. Daarom probeert de Europese Commissie ondertussen extra middelen los te krijgen bij de Verenigde Staten, Canada, Japan en het Verenigd Koninkrijk. Onder president Donald Trump blijft het echter onzeker hoeveel bijkomende Amerikaanse steun nog zal volgen.
Brussel ziet steeds minder alternatieven
Daardoor groeit in Brussel opnieuw de druk om de Russische miljarden bij Euroclear toch in te zetten. Voor Nederland lijkt de keuze ondertussen duidelijk: liever Russische tegoeden gebruiken dan nieuwe gezamenlijke Europese schulden aangaan. Voor België dreigt dat echter uit te draaien op een financieel en juridisch mijnenveld waarvan niemand exact weet hoe groot de gevolgen uiteindelijk kunnen worden.
