Netanyahu loopt voorop bij Israëlische verkiezingen, maar meerderheid blijft buiten bereik

Benjamin Netanyahu ligt voorlopig op kop bij de Israëlische parlementsverkiezingen, maar heeft nog geen uitzicht op een nieuwe regering. Nu meer dan de helft van de stemmen is geteld, blijft de uitslag onzeker.

Volgens de voorlopige resultaten die de Israëlische kiescommissie woensdagochtend bekendmaakte, haalt het blok rond Netanyahu's Likoedpartij 56 van de 120 zetels in de Knesset. De oppositie zou 49 zetels behalen, terwijl de Arabische partijen samen op 15 zetels uitkomen.

Die cijfers kunnen de komende uren nog aanzienlijk veranderen. De exitpolls wezen aanvankelijk op een veel spannendere strijd, waarbij de twee belangrijkste politieke blokken nauwelijks voor elkaar onderdeden.

Geen meerderheid in zicht

Om een regering te vormen, zijn minstens 61 zetels nodig in de Knesset. Op basis van de huidige cijfers kan noch Netanyahu, noch de oppositie zelfstandig een meerderheid vormen.

Dat opent de deur voor politieke onderhandelingen die lang en ingewikkeld kunnen worden. De Arabische partijen zouden daarbij een doorslaggevende rol kunnen spelen, al staan de belangrijkste politieke blokken tot dusver weigerachtig tegenover een samenwerking met hen.

De eerste prognoses gaven de oppositie onder leiding van voormalig stafchef Gadi Eisenkot zelfs een kleine voorsprong op Netanyahu. In de loop van de nacht werd het verschil kleiner, waarna de voorlopige resultaten uiteindelijk de zittende premier op kop plaatsten.

Hoogste opkomst sinds 1999

Een ander opvallend gegeven is de hoge opkomst. Die bedroeg 77,7 procent, het hoogste niveau sinds 1999.

De grote mobilisatie komt er in een bijzonder gespannen periode voor Israël. De verkiezingen vinden plaats na jaren van oorlog en tegen de achtergrond van diepe politieke en maatschappelijke verdeeldheid.

Het is bovendien de eerste nationale verkiezing sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023, die de Israëlische politiek en het veiligheidsbeleid ingrijpend heeft veranderd.

Netanyahu wil een "sterke rechtse regering"

Benjamin Netanyahu claimde al snel een gunstige uitgangspositie voor zijn partij en pleitte voor de vorming van een rechtse regering.

Tijdens een bijeenkomst met zijn aanhangers in Jeruzalem verdedigde de premier het idee van een "joodse en zionistische" meerderheid. Hij sloot uit dat hij een regering zou vormen die afhankelijk is van de Arabische partijen in Israël.

Netanyahu wees ook op zijn staat van dienst op het vlak van veiligheid. Volgens hem is Likoed de belangrijkste politieke kracht van het land en moet Israël een vastberaden koers blijven varen tegenover regionale dreigingen.

Eisenkot wil Netanyahu aflossen

Gadi Eisenkot leest de verkiezingsuitslag anders. Volgens de oppositieleider hebben de kiezers duidelijk gemaakt dat ze een einde willen maken aan het tijdperk-Netanyahu.

Zelfs als zijn blok uiteindelijk meer zetels behaalt dan dat van de premier, zal Eisenkot echter voldoende steun moeten verzamelen om aan de vereiste 61 zetels te komen. De versnippering van het Israëlische politieke landschap maakt dat bijzonder moeilijk.

Trump schrijft Netanyahu's resultaat deels aan zichzelf toe

Ook de Amerikaanse president Donald Trump mengde zich in de politieke discussie. Toen hem woensdag naar de verkiezingen werd gevraagd, verklaarde hij dat zijn publieke steun aan Netanyahu "veel" had bijgedragen aan diens resultaat.

Netanyahu benadrukte op zijn beurt de bijzondere band tussen Israël en Washington. Tijdens zijn toespraak voor zijn aanhangers sprak hij van een "historische kans" om samen met Trump de Iraanse dreiging het hoofd te bieden.

Politieke onzekerheid blijft

De stemmen moeten nog verder worden geteld voordat de definitieve uitslag bekend is. Eén conclusie tekent zich evenwel al af: geen van beide politieke blokken heeft een duidelijke weg naar een meerderheid.

President Isaac Herzog zal de verschillende partijen raadplegen en vervolgens een kandidaat aanwijzen die het best geplaatst is om een coalitie te vormen. De onderhandelingen kunnen daardoor nog weken aanslepen.

Als de partijen geen akkoord bereiken, dreigt Israël opnieuw in een politieke impasse te belanden, met nieuwe verkiezingen als mogelijk gevolg.

Netanyahu behoudt voorlopig dus een voorsprong, maar heeft de sleutel tot een nieuwe regering nog niet in handen.