Oorlog in Iran: Les Engagés wil energieprijzen plafonneren, Vooruit denkt aan “omgekeerde cliquet”

Sinds het begin van de week zorgt het conflict in Iran voor een sterke stijging van de prijzen van olie en gas, onder meer door verstoringen in de bevoorrading via de Straat van Hormuz. Deze strategische zeestraat ligt tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten en is goed voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel, evenals een aanzienlijk deel van het vloeibaar gemaakt aardgas (LNG). Elke dreiging voor deze doorgang heeft dan ook meteen gevolgen voor de wereldwijde energiemarkten.

Prijsplafond of “omgekeerde cliquet”

De voorzitter van Les Engagés stelt voor om een maximumprijs voor energie per megawattuur vast te leggen. Wanneer de marktprijs boven dat plafond uitkomt, zou de overheid het verschil tijdelijk op zich nemen. Zodra de prijzen opnieuw dalen, zou de staat dat bedrag later kunnen recupereren. Volgens Yvan Verougstraete zou zo’n maatregel “enkele tientallen miljoenen euro’s” kosten, maar “zo vermijden we een schok voor burgers, zelfstandigen en bedrijven”, verdedigt hij het voorstel.

Hij wijst erop dat zijn partij tijdens de vorige energiecrisis, bij het begin van de oorlog in Oekraïne, al een gelijkaardig voorstel had gedaan. “De staat heeft toen maanden gewacht om te reageren en uiteindelijk zeer dure energiecheques moeten uitkeren”, zegt hij. Volgens Verougstraete hebben Belgische bedrijven vooral nood aan stabiliteit en voorspelbaarheid, in plaats van nieuwe pieken in de energieprijzen.

Daarnaast stelt Conner Rousseau, voorzitter van Vooruit, voor om opnieuw gebruik te maken van het systeem van de “omgekeerde cliquet”, dat ook tijdens de energiecrisis van 2022 werd toegepast. Dat mechanisme verlaagt tijdelijk de accijnzen op brandstoffen wanneer de prijzen boven een bepaalde drempel stijgen. Wanneer de prijzen opnieuw dalen, worden de accijnzen weer verhoogd zodat de staat de gemiste inkomsten kan recupereren. Op die manier moeten sterke prijsstijgingen voor consumenten worden afgevlakt, zonder dat de overheidsfinanciën op lange termijn onder druk komen te staan.

Een debat dat doet denken aan de energiecrisis van 2022

De voorstellen komen er op een moment dat de stijgende energieprijzen opnieuw herinneringen oproepen aan de energiecrisis na de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

Toen nam de federale regering verschillende noodmaatregelen, waaronder een verlaging van de accijnzen op brandstoffen en de invoering van energiecheques voor huishoudens.

Of de escalatie in het Midden-Oosten een blijvende impact zal hebben op de energiemarkten, blijft voorlopig onzeker. Maar voor verschillende partijen kan het debat over nieuwe steunmaatregelen snel weer op tafel komen als de energieprijzen verder blijven stijgen.