"Viervoudige aanval" op de wereldvoedselvoorziening op komst
De oorlog in het Midden-Oosten kost naast mensenlevens ook oogsten. Terwijl de aandacht uitgaat naar olie en diplomatie, speelt zich een stille voedselcrisis af: bijna de helft van de wereldwijd verhandelde ureum, de meest gebruikte meststof, passeert de Straat van Hormuz.
Gepubliceerd door Dominique Dewitte
Samenvatting van het artikel
De blokkade van de Straat van Hormuz heeft een mondiale meststoffencrisis veroorzaakt die oogsten in Azië en Afrika bedreigt en waarvan de volle impact zich pas in 2027 zal manifesteren.
Ureum
Ureum is geen luxeproduct. Het is stikstof in granulaatform en stikstof is wat gewassen laat groeien. Eén ton geproduceerd ureum vereist circa 580 kubieke meter aardgas, wat de meststof acuut gevoelig maakt voor zowel gasprijsbewegingen als de beschikbaarheid van gas. Golfstaten waren de afgelopen drie jaar de grootste regionale exporteur van ureum en ammonia ter wereld.
De prijsgevolgen zijn al zichtbaar. Globale ureumfutures bereikten 693 dollar per ton, 49 procent meer dan vlak voor de oorlog. QatarEnergy heeft de productie van ureum stilgelegd na de beslissing om de LNG-productie te stoppen. China, een andere grote exporteur, heeft exportbeperkingen ingevoerd om de eigen markt te beschermen.
Azië en Afrika
De impact is al voelbaar in Azië, waar het zaaiseizoen nu loopt. In Thailand, Bangladesh en de Filipijnen kiezen boeren ervoor minder land te bebouwen of helemaal niet te zaaien. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) signaleert acute tekorten in India, Bangladesh, Sri Lanka, Egypte, Soedan en delen van sub-Sahara Afrika, met stijgende kosten, verminderde beschikbaarheid en dreigende voedselonzekerheid. Het ergste moet nog komen. Aanhoudend hoge ureumprijzen kunnen ook de landbouwproductie treffen tijdens het plantseizoen van het zuidelijk halfrond in de tweede helft van 2026. Zelfs het Noord-Europese voorjaarseizoen van 2027 is onzeker, afhankelijk van hoe lang de oorlog duurt.
Een sterke El Niño
Daar bovenop komen klimaatschokken. Wetenschappers voorspellen een sterke El Niño later dit jaar, die warmte en droogte zal brengen in al kwetsbare landbouwregio's. De combinatie van hitte, handelsoorlogen, conflict en El Niño creëert een "viervoudige aanval" op de wereldvoedselvoorziening. Elke factor afzonderlijk beheersbaar, samen potentieel destabiliserend.
Het FAO-rapport waarschuwt dat het potentieel groeit voor gesynchroniseerde productieschokken bij voedselexporterende landen. Daarbij zouden meerdere grote producenten tegelijk worden getroffen. Een historisch zeldzaam, maar niet langer theoretisch scenario. De Straat van Hormuz geldt dus niet alleen als energieknelpunt, maar ook als voedselveiligheidsrisico van de eerste orde. Een inzicht dat bij beleidsmakers decennialang afwezig geweest.
