Documentaire van NAZA: Israëlische leger hekelt "verdraaide, misleidende en oneerlijke voorstelling van de werkelijkheid"

De documentaire Naza, die de werkwijze van het Israëlische leger tijdens de oorlog in Gaza onder de loep neemt, krijgt een bijzonder scherpe officiële reactie. In een bericht op X beschuldigt de Israëlische ambassade in Frankrijk de makers ervan de werkelijkheid "verdraaid, misleidend en oneerlijk" voor te stellen. De ambassade verwijst daarbij naar een communiqué van het Israëlische leger van 6 oktober.

De documentaire is gemaakt door de Israëlische filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor en geproduceerd door The Guardian. De film steunt op anonieme getuigenissen van 24 Israëlische militairen en inlichtingenmedewerkers. Naza ging in première op het filmfestival van Venetië, waar het de speciale juryprijs won. De documentaire belicht onder meer hoe het leger doelwitten identificeert en inschat hoeveel burgers bij aanvallen in Gaza mogelijk om het leven kunnen komen. De titel verwijst naar de Hebreeuwse term nezek agavi, die "bijkomende schade" of "collaterale schade" betekent.

Anonieme getuigenissen die niet te controleren zouden zijn

In zijn reactie verwijt het Israëlische leger de makers dat ze hun beschuldigingen baseren op getuigenissen waarvan de precieze functies en directe kennis niet onafhankelijk kunnen worden gecontroleerd.

Volgens het leger beschrijven de geïnterviewden vooral de voorbereidende fases van het inlichtingenwerk. Ze zouden niet noodzakelijk een volledig beeld hebben van de procedures voor het plannen en goedkeuren van luchtaanvallen.

Het communiqué wijst er ook op dat bij verschillende operaties die in de documentaire aan bod komen, concrete informatie over de datum, de locatie of de geviseerde doelwitten ontbreekt.

Het Israëlische leger stelt bovendien dat de filmmakers hun beschuldigingen niet vooraf hebben voorgelegd. Het voegt er wel aan toe dat het zijn reactie heeft opgesteld zonder over een kopie van de documentaire te beschikken. Daarvoor baseerde het zich onder meer op een verslag van een openbare vertoning.

De anonimiteit van de getuigen is volgens de makers een bewuste keuze. Ze wilden hun bronnen beschermen tegen mogelijke represailles.

Israëlisch leger ontkent met klem dat 500 burgerslachtoffers werden verwacht

Een van de belangrijkste twistpunten is de getuigenis van iemand die beweert dat een aanval werd goedgekeurd terwijl rekening werd gehouden met de dood van 500 burgers.

Het Israëlische leger verwerpt die beschuldiging formeel. Volgens Tsahal heeft het in Gaza nooit een aanval gepland, goedgekeurd of uitgevoerd waarbij een dodental van 500 burgers, of een vergelijkbaar aantal, op voorhand werd verwacht.

Het leger betwist ook de voorstelling dat zijn procedures toelaten om een doelwit automatisch aan te vallen zodra het verwachte aantal burgerslachtoffers onder een bepaalde drempel blijft.

Een ander twistpunt is het gebruik van artificiële intelligentie. Het Israëlische leger erkent dat het technologische hulpmiddelen inzet bij militaire operaties, maar ontkent dat computersystemen zelfstandig kunnen beslissen om aanvallen uit te voeren zonder menselijke tussenkomst.

Het leger benadrukt ook dat zijn richtlijnen voorschrijven dat de principes van onderscheid, proportionaliteit en voorzorg uit het internationaal humanitair recht worden nageleefd. Zo stelt het dat een waarschuwing om te evacueren nooit een reden mag zijn om geen rekening meer te houden met burgers die ter plaatse blijven.

Dit zijn de officiële standpunten van het Israëlische leger. Ze volstaan op zichzelf niet om de beschuldigingen uit de documentaire te bevestigen of te weerleggen.

De controverse draait daarmee om twee sterk uiteenlopende lezingen. De filmmakers willen blootleggen welke mechanismen hebben geleid tot de dood van Palestijnse burgers. Tsahal verwijt de documentaire dan weer dat ze de militaire procedures en de juridische waarborgen die daarbij gelden, op een misleidende manier voorstelt.