Groenland: akkoord met Washington geeft VS geen bijzondere exploratierechten

Donald Trump kondigt aan dat woensdagmorgen al "grootschalige" exploraties naar olie, gas en mineralen van start gaan in Groenland. In een bericht op Truth Social maakt de Amerikaanse president echter niet duidelijk om welke locaties of bedrijven het gaat. Concrete informatie over de werkzaamheden die daadwerkelijk zouden kunnen beginnen, ontbreekt.

Trump spreekt ook over "ons nieuwe en prachtige Groenland". Het eiland blijft evenwel een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken. Het recente veiligheidsakkoord met Kopenhagen en Nuuk draagt geen soevereiniteit over aan de Verenigde Staten.

De aankondiging gaat gepaard met een steunbetuiging aan de Republikeinse senator Dan Sullivan, die een derde ambtstermijn ambieert. Trump nam kort daarvoor deel aan een campagnebijeenkomst in Wasilla, Alaska. Sullivan neemt het bij de tussentijdse verkiezingen in november op tegen de voormalige Democratische politica Mary Peltola.

Trump en Groenland: veiligheidsakkoord geeft VS beperkte rechten

Washington, Kopenhagen en Nuuk ondertekenden hun akkoord minder dan een maand voor deze uitspraken. De overeenkomst moet de veiligheid in het Noordpoolgebied en de Noord-Atlantische Oceaan versterken. Ze maakt de weg vrij voor nieuwe Amerikaanse bases, maar kent de Verenigde Staten geen bijzondere exploratierechten toe.

De overeenkomst beperkt ook bepaalde investeringen uit landen buiten de NAVO in strategische sectoren. Bovendien blijft ze van kracht als Groenland ooit voor onafhankelijkheid zou kiezen.

Het akkoord heeft een einde gemaakt aan maanden van spanningen tussen Washington en zijn bondgenoten. Trump probeert Groenland al sinds 2019 in handen te krijgen. Tijdens zijn tweede ambtstermijn heeft hij zijn dreigementen om het gebied over te nemen opnieuw opgevoerd.

Gegeerde grondstoffen, maar ontginning blijft moeilijk

Groenland beschikt over aanzienlijke voorraden zeldzame aardmetalen, die onmisbaar zijn voor tal van civiele en industriële toepassingen. Washington wil zijn afhankelijkheid van China terugdringen. Dat land domineert momenteel de wereldwijde aanvoer van die grondstoffen.

De Amerikaanse geologische dienst USGS heeft ook gewezen op een aanzienlijk potentieel voor olie- en gaswinning voor de kust van Groenland. Die vooruitzichten bieden echter geen garantie op een snelle ontginning of op rendabele projecten.

Het klimaat, het gebrek aan infrastructuur en de complexe geologische omstandigheden bemoeilijken dergelijke projecten al decennialang. Voor de winning van zeldzame aardmetalen moet het gesteente waarin ze voorkomen worden verwerkt. Op zee maken de ijsomstandigheden de toegang tot olie- en gasvoorraden dan weer bijzonder moeilijk. Eerdere pogingen om deze grondstoffen te ontginnen, zijn niet verder geraakt dan de exploratiefase.

Washington wil zijn militaire aanwezigheid versterken

Trump benadrukt ook het strategische belang van Groenland voor de verdediging van de Verenigde Staten en Europa. Volgens hem maakt de ligging van het eiland het mogelijk om drones, raketten en andere wapens die op Amerikaans grondgebied zijn gericht, te onderscheppen. Die uitspraak weerspiegelt zijn strategische ambities, maar toont niet aan dat dergelijke wapens er systematisch kunnen worden onderschept.

De Verenigde Staten beschikken in het noordwesten van Groenland al over de Pituffik Space Base (zie foto hieronder). Daar staan ongeveer 200 Amerikaanse militairen in voor vroegtijdige waarschuwing bij raketaanvallen, raketverdediging en ruimtebewaking.

Vorige maand kondigde Trump aan dat hij de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Groenland snel wil uitbreiden. Hij sprak onder meer over de bouw van twee bijzonder grote militaire bases.