In memoriam: Etienne 'Stevy' Davignon (1932-2026)

Geboren in Hongarije

Etienne Davignon werd in 1932 geboren in Boedapest, waar zijn vader Jacques ambassadeur was. Die vader zou de rode draad worden van zijn vroege leven. Als kind woonde Stevy - hij keek niet om als iemand op street Etienne zei - in Berlijn, waar hij vanachter een zuil stiekem Hermann Göring gadesloeg tijdens een galadiner in de Belgische ambassade. Zijn vader begeleidde in 1941 koning Leopold III naar diens omstreden ontmoeting met Hitler in Berchtesgaden. Het kostte Jacques Davignon na de oorlog zijn carrière, en liet bij zijn zoon levenslange gemengde gevoelens achter tegenover het koningshuis. "Ze persen je uit als een citroen, en als je uitgeknepen bent, word je aan de kant geschoven", schreef hij later in zijn biografie Mijn drie levens.

Pas met de volgende generatie - prins Laurent, en vooral de latere koning Filip - normaliseerde de relatie. In 2017 werd Davignon verheven tot graaf, een upgrade van de erfelijke burggraafstitel die zijn grootvader Julien - minister van Buitenlandse Zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog - aan de familie had nagelaten.

Congo

Het was Congo dat de skileraar definitief van zijn droompad haalde. In 1959 werd de 27-jarige diplomaat in opleiding min of meer bij toeval afgevaardigd naar de rondetafelconferentie over de Congolese onafhankelijkheid. De bevoegde minister was tegen de dekolonisering en stuurde bewust iemand zonder veel adelbrieven. "Hij had nog het liefst zijn conciërge gestuurd", zei Davignon er later over.

Het werd het begin van een blitzcarrière. Hij was erbij bij de onafhankelijkheidsverklaring, een jaar later al raadgever van de legendarische buitenlandminister Paul-Henri Spaak - een man voor wie hij een levenslange bewondering zou koesteren - en op zijn 32ste kabinetschef. Maar Congo liet ook een donkere vlek na. Eerder dit jaar besliste de Brusselse raadkamer dat Davignon voor de correctionele rechtbank moest verschijnen voor vermeende betrokkenheid bij de executie van de eerste Congolese premier Patrice Lumumba in 1961. Davignon heeft zijn betrokkenheid altijd ontkend en tekende beroep aan. 

De Europese bouwer

Vanaf 1967 was Davignon als politiek directeur op Buitenlandse Zaken de spin in het web bij de verhuizing van het NAVO-hoofdkwartier van Parijs naar Brussel en bij de oliecrisis van 1973. In 1977 ruilde hij België in voor Europa. Als Europees commissaris, eerst voor Industrie en Interne Markt en later voor Energie en Wetenschappelijk Onderzoek. In 1970 was onder zijn leiding het Davignon-rapport tot stand gekomen, een stichtende tekst voor de Europese politieke samenwerking op vlak van buitenlands beleid.