Oekraïne: Brussel maakt 6,6 miljard euro militaire steun vrij na wegvallen Hongaars veto

De Europese Unie staat op het punt een van haar belangrijkste militaire steunmechanismen voor Oekraïne opnieuw te activeren. Tijdens een bijeenkomst van de Europese ministers van Defensie in Nicosia, op Cyprus, werd maandag gesproken over de besteding van een enveloppe van 6,6 miljard euro die tot nu toe door Hongarije werd geblokkeerd.

De situatie veranderde na de machtswissel in Boedapest. De nieuwe Hongaarse regering onder Peter Magyar trok het veto in dat maandenlang was opgelegd door zijn voorganger Viktor Orbán, die bekendstond om zijn nauwe banden met Moskou. Daardoor kan Brussel opnieuw werk maken van de Europese Vredesfaciliteit (EPF).

“Met een nieuwe Hongaarse minister kunnen we ook vooruitgang boeken met het vrijmaken van de 6,6 miljard euro”, verklaarde EU-buitenlandchef Kaja Kallas voorafgaand aan de vergadering.

Lidstaten terugbetalen en nieuwe wapens financieren

Oorspronkelijk was het fonds bedoeld om EU-lidstaten te compenseren voor militaire uitrusting die zij sinds het begin van de Russische invasie aan Oekraïne hebben geleverd.

Kallas wil de middelen nu breder inzetten. Ze stelde een compromis voor waarmee zowel eerdere wapenleveringen kunnen worden vergoed als nieuwe militaire aankopen voor Oekraïne kunnen worden gefinancierd.

“Ik stel voor om deze middelen te gebruiken voor de terugbetaling van eerdere wapenleveringen, voor gezamenlijke nieuwe aankopen en voor de ondersteuning van de militaire trainingsmissie van de Europese Unie voor Oekraïne”, aldus Kallas.

Het doel is tweeledig: de financiële last verlichten voor landen die het meest bijdragen aan de militaire steun voor Kiev en tegelijk de productie en aankoop van nieuw materieel versnellen, onder meer op het vlak van drones en luchtverdediging.

Ook lening van 90 miljard euro opnieuw op tafel

Het vrijmaken van de 6,6 miljard euro is niet de enige verandering na de politieke ommekeer in Hongarije. Boedapest liet ook zijn verzet varen tegen een Europese lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Volgens Kallas wordt deze maand al een eerste schijf van 5,9 miljard euro uitbetaald, onder meer voor de versterking van Oekraïense dronecapaciteiten.

Tegelijk maakte de Europese Unie bekend dat ongeveer 16 miljard euro aan Europese fondsen voor Hongarije wordt vrijgegeven. Die middelen waren jarenlang bevroren vanwege conflicten tussen Brussel en de regering-Orbán over de rechtsstaat.

Brussel wil druk op Moskou opvoeren

Naast militaire steun wil de EU de economische druk op Rusland verder opvoeren. Volgens Kallas hebben de westerse sancties de Russische economie sinds het begin van de oorlog al tussen 1.200 en 1.500 miljard dollar gekost. Brussel werkt ondertussen aan nieuwe sancties tegen het Russisch militair-industrieel complex, verantwoordelijken voor mensenrechtenschendingen en verspreiders van Kremlinpropaganda.

“Stap voor stap ondermijnen we de fundamenten van de Russische oorlogseconomie”, zei de voormalige Estse premier.

Volgens Kallas voert Rusland momenteel meer aanvallen uit op Oekraïense steden omdat de militaire situatie voor Moskou minder gunstig wordt. “De tijd speelt niet langer in het voordeel van Poetin op het slagveld”, aldus de Europese diplomate.

Politieke aardverschuiving in Boedapest

De heropstart van deze financiering toont vooral hoe groot de politieke verandering in Hongarije is. Jarenlang gebruikte Viktor Orbán het Europese unanimiteitsprincipe om steunmaatregelen voor Oekraïne te vertragen of te blokkeren.

Met Peter Magyar aan het roer verschuift het machtsevenwicht binnen de Europese Unie. Voor het eerst in lange tijd kan Brussel op verschillende strategische dossiers vooruitgang boeken zonder systematisch op Hongaars verzet te botsen.

Voor Kiev kan dat snel leiden tot nieuwe financiële steun, op een moment dat Oekraïne geconfronteerd wordt met intensievere Russische aanvallen en zijn productie van drones, munitievoorraden en luchtverdedigingssystemen verder wil uitbreiden.