Sluiting van Straat van Hormuz dreigt wereldwijde energiecrisis te veroorzaken
De spanningen rond Iran dreigen uit te monden in een nieuwe wereldwijde energiecrisis. Na aanvallen op olie- en gasinstallaties in het Midden-Oosten en de feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz stijgen olie- en gasprijzen snel. Als de verstoring aanhoudt, kan dat niet alleen de energiemarkt ontwrichten, maar ook de wereldeconomie treffen met een nieuwe inflatieschok.
Gepubliceerd door Redactie
Samenvatting van het artikel
De spanningen rond Iran en de feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz verstoren de wereldwijde olie- en gasaanvoer, waardoor energieprijzen snel stijgen. Omdat een groot deel van de wereldhandel in olie en lng via deze zeestraat loopt, dreigen vooral Aziatische landen tekorten en hogere prijzen te voelen, terwijl ook Europa geraakt kan worden. Als de situatie aanhoudt, kan de stijgende energieprijs leiden tot een nieuwe inflatieschok en tragere economische groei wereldwijd.
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste maritieme knooppunten voor energie. Dagelijks passeert er ongeveer een derde van alle wereldwijd over zee vervoerde ruwe olie en een vijfde van het vloeibaar aardgas (lng).
Energieanalisten waarschuwen al jaren dat een conflict met Iran deze doorgang zou kunnen blokkeren. Dat scenario leek lange tijd onwaarschijnlijk omdat Iran daarmee ook zijn eigen economische belangen zou schaden. Maar na recente Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het Iraanse regime, waarbij de opperste leider werd gedood, lijkt de situatie drastisch veranderd.
Aanvallen op olie-installaties
Iranische projectielen troffen de voorbije dagen verschillende energie-installaties in de regio. Onder meer de grootste raffinaderij van Saudi-Arabië, een raffinaderij in Koeweit en een olie-industriezone in Fujairah in de Verenigde Arabische Emiraten werden geraakt.
De eerste twee installaties liggen stil. Tegelijk is het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz vrijwel tot stilstand gekomen. Na droneaanvallen op schepen en het opschorten van verzekeringen voor tankers durven veel rederijen de doorgang niet meer te gebruiken.
Energieprijzen schieten omhoog
De reactie op de energiemarkten liet niet lang op zich wachten. De prijs van Brentolie steeg sinds eind februari met ongeveer 14 procent tot meer dan 80 dollar per vat. In Europa klom de gasprijs tot ongeveer 54 euro per megawattuur, ruim 70 procent hoger dan een week eerder.
Aanvankelijk gingen veel handelaren ervan uit dat de verstoring slechts enkele dagen zou duren. Inmiddels groeit de vrees dat het conflict langer kan aanslepen.
Scheepvaart bijna stilgevallen
Het grootste probleem is de verstoorde scheepvaart in de Golf. Volgens scheepstracker Vortexa passeerden op 2 maart slechts vier olietankers de Straat van Hormuz, terwijl dat er normaal meer dan vijftig per dag zijn.
Dagelijks gaan ongeveer 14 miljoen vaten ruwe olie en vier miljoen vaten geraffineerde producten door de zeestraat. Slechts een kwart daarvan kan via alternatieve pijpleidingen worden omgeleid.
Vooral Irak en Koeweit dreigen snel in de problemen te komen. Hun olie kan niet meer worden geëxporteerd, waardoor de opslagcapaciteit binnen enkele dagen vol kan raken. Daarna zouden ze hun productie moeten terugschroeven. Samen gaat het om bijna vijf miljoen vaten per dag.
Azië zoekt alternatieven
De gevolgen zijn vooral voelbaar in Azië, waar veel landen sterk afhankelijk zijn van olie uit het Midden-Oosten. China, Japan en Zuid-Korea beschikken wel over strategische voorraden, maar blijven afhankelijk van import.
Aziatische kopers zoeken daarom naar alternatieve leveranciers in onder meer West-Afrika, Brazilië, Noorwegen en de Verenigde Staten. Analisten sluiten niet uit dat de olieprijs bij een langdurige crisis boven de 100 dollar per vat kan uitkomen.
Ook gasmarkt onder druk
Niet alleen de oliemarkt staat onder spanning. Ook de wereldwijde gasmarkt voelt de impact. Een groot deel van het lng-verkeer uit Qatar loopt via de Straat van Hormuz.
Het Ras Laffan-complex in Qatar, goed voor ongeveer 17 procent van de wereldwijde lng-export, werd stilgelegd. Tientallen lng-tankers wachten momenteel in de Arabische Zee omdat ze de zeestraat niet kunnen passeren.
Nieuwe inflatieschok dreigt
De economische gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. Volgens het Internationaal Monetair Fonds leidt een stijging van de olieprijs met 10 procent doorgaans tot lagere economische groei en hogere inflatie.
Als olie richting 100 dollar per vat stijgt, kan dat de mondiale groei drukken en de inflatie opnieuw aanwakkeren. De Verenigde Staten proberen ondertussen de energiemarkten te kalmeren met plannen voor maritieme escortes voor tankers in de Golf. Maar zolang de Straat van Hormuz gesloten blijft, blijft de dreiging van een wereldwijde energieschok boven de markt hangen.
