Von der Leyen moet opstappen

Recent komt er steeds meer kritiek op Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Niet alleen was er voormalig Europees Raadsvoorzitter Charles Michel, die stelde dat ze haar mandaat “autoritair” invulde. Ook Suzanne Lynch, de EU-correspondent van het gezaghebbende persagentschap Bloomberg, verwijt haar in een commentaarstuk een “machtsgreep” en “micromanagement”.

Von der Leyen is al lang kop van jut bij het steeds groter wordende rechts-conservatieve deel van het Europees Parlement. De voornaamste reden daarvoor is haar peperdure “Green Deal”-beleid, maar ook haar verzet tegen fundamentele verandering in het Europese migratiebeleid. De laatste tijd zien we in dat laatste wel een kentering op EU-niveau, maar dat is eerder ondanks dan dankzij von der Leyen.

Het afscheidsgeschenk van Angela Merkel

De benoeming van de politica in 2019 tot Commissievoorzitter is het bedenkelijke afscheidsgeschenk van Angela Merkel, die zestien jaar Duits bondskanselier was, aan Europa. Daarmee promoveerde Merkel een van haar minst populaire ministers weg naar Brussel. Net zoals Merkel, die migratiechaos toeliet, kerncentrales sloot en meer Europese centralisatie nastreefde, is von der Leyen eigenlijk links. Dat is geen misdrijf, maar het is natuurlijk wel problematisch aangezien ze zogezegd uit een centrumrechtse politieke partij komt.

Dat blijkt trouwens ook uit de keuze van haar speechschrijvers. Naast een voormalige socialistische EP-adviseur zit daar zelfs de voormalige rechterhand van Robert Habeck bij, de voormalige Duitse Groene minister van Economie en vicekanselier.

Het mag dan ook niet verbazen dat von der Leyen zich de afgelopen jaren met hand en tand heeft verzet tegen de verlaging of schorsing van het Europese emissiehandelssysteem ETS, een feitelijke klimaatbelasting die energie nog duurder maakt dan ze al is voor de Europese energie-intensieve industrie. Zeker in Duitsland heeft de chemische industrie hier zwaar onder te lijden.

Industrie betaalt de prijs

Markus Kamieth, de CEO van de Duitse chemiereus BASF en het grootste chemiebedrijf ter wereld, noemde ETS in februari “achterhaald”. Zijn bedrijf betaalt volgens hem nu al “honderden miljoenen” per jaar aan CO2-certificaten, “en de volgende jaren zal het nog dramatisch meer worden als het ETS niet veranderd en hervormd wordt. (…) We staan voor de cruciale keuze: behouden we onze industriële basis in Europa en laten we die transformeren naar een klimaatneutrale industrie? Dan moeten we inderdaad de energie- en klimaatkosten beheersen en sneller vergunningen kunnen krijgen voor nieuwe projecten.”

“Europa heeft zijn uitstoot geëxporteerd”

Jim Ratcliffe, de CEO van het Britse chemiebedrijf Ineos, wil de Europese CO2-taks vijf jaar opschorten. Het Verenigd Koninkrijk blijft het Europese klimaatbeleid tot op de dag van vandaag grotendeels volgen, ondanks de Brexit, en Ineos is ook actief in de EU. “Europa heeft zijn uitstoot niet verminderd maar geëxporteerd”, zegt Ratcliffe. “De productie is verhuisd naar de VS en China, waar de koolstofintensiteit veel hoger is.”

Het kan von der Leyen allemaal weinig deren. De Europese regeringsleiders vroegen haar instelling in maart om hier iets aan te doen, maar de Europese Commissie kwam tot dusver enkel op de proppen met enkele beperkte maatregelen om de ETS-prijs wat te doen zakken. Net na de aankondiging begin april steeg de marktprijs van ETS immers, wat aangeeft dat traders verdergaande maatregelen hadden verwacht.

Daarbovenop komt de Europese Commissie met een nieuw “decarboniseringsfonds” van wel 30 miljard euro, deels gefinancierd met de ETS-opbrengsten. Het is werkelijk hopeloos. Zelfs bij beleid dat bedoeld is om de competitiviteit te versterken, komen von der Leyen en haar Europese Commissie met nog meer uitgaven op de proppen.