Wereldwijde storing bij Microsoft legt Europese digitale afhankelijkheid van de VS bloot, waarschuwt Verougstraete

De wereldwijde storing die sinds donderdag 12 november de diensten van Microsoft treft, roept niet alleen technische vragen op. Volgens Yvan Verougstraete legt het incident ook de afhankelijkheid van Europa van grote Amerikaanse technologiebedrijven bloot.

Op X roept de Belgische politicus op om rekening te houden met een veel verontrustender scenario dan een gewone informaticastoring: een bewuste onderbreking van essentiële digitale diensten om geopolitieke redenen.

"Maar stel dat het morgen niet langer om een technische storing gaat, maar om een vergeldingsmaatregel waartoe een Amerikaanse president beslist… Zou Europa dan nog kunnen blijven functioneren?", vraagt hij zich af.

Een afhankelijkheid die is uitgegroeid tot een strategische kwetsbaarheid

De storing bij Microsoft heeft de e-maildienst Outlook, de samenwerkingstools en verschillende diensten van Microsoft 365 verstoord. Daardoor werden bedrijven en overheidsdiensten in tal van landen getroffen. Volgens Yvan Verougstraete legt het incident een probleem bloot dat veel verder gaat dan de betrouwbaarheid van IT-infrastructuur. "Onze digitale afhankelijkheid is een strategische kwetsbaarheid", stelt hij. Daarbij verwijst hij onder meer naar clouddiensten, software en artificiële intelligentie.

De voorzitter van Les Engagés vindt dat Europa te sterk steunt op technologie die in het buitenland wordt ontwikkeld en gecontroleerd. Dat zou de Europese manoeuvreerruimte kunnen beperken wanneer de internationale spanningen oplopen.

Zijn redenering berust op een belangrijk onderscheid: een accidentele storing kan door de technische teams van het betrokken bedrijf worden verholpen, maar een bewuste beperking van de toegang tot digitale diensten zou ook een politiek soevereiniteitsprobleem vormen.

Hij beweert overigens niet dat de huidige storing het gevolg is van een Amerikaanse beslissing. Microsoft heeft laten weten dat er geen aanwijzingen zijn voor een cyberaanval of kwaadwillige tussenkomst.

Investeren in Europese alternatieven

Om die afhankelijkheid te verminderen, pleit Yvan Verougstraete ervoor de Europese inspanningen op het vlak van digitale soevereiniteit op te voeren.

Hij erkent dat de Europese Commissie met verschillende initiatieven rond soevereine clouddiensten, artificiële intelligentie en Europese technologie al stappen heeft gezet. Toch vindt hij dat deze inspanningen onvoldoende snel verlopen.

Hij schuift vier prioriteiten naar voren: investeren in Europese digitale infrastructuur, geloofwaardige alternatieven ontwikkelen voor de dominante softwareproducten, overheidsopdrachten inzetten om Europese bedrijven te ondersteunen en overheidsdiensten de mogelijkheid bieden om van leverancier te veranderen zonder hun activiteiten te moeten onderbreken.

Dat laatste voorstel raakt aan een bijzonder concreet probleem: de mogelijkheid voor overheidsorganisaties om hun gegevens en diensten naar een andere aanbieder over te brengen, zonder vast te zitten aan één enkele infrastructuur.

"Een bondgenoot zijn, ja. Afhankelijk zijn, nee"

Yvan Verougstraete benadrukt dat zijn voorstel niet betekent dat Europa de banden met de Verenigde Staten wil verbreken. "Digitale soevereiniteit betekent niet dat we ons van de Verenigde Staten moeten afkeren. Het betekent dat we nooit overgeleverd mogen zijn aan een beslissing van een buitenlandse mogendheid", schrijft hij.

Volgens hem moet Europa de vrijheid behouden om zijn eigen partners te kiezen, terwijl het tegelijk de controle houdt over de technologieën die het als strategisch beschouwt. Hij vat zijn standpunt samen in één duidelijke boodschap: "Een bondgenoot zijn, ja. Afhankelijk zijn, nee."

De storing bij Microsoft bewijst op zichzelf niet dat een Europese overheidsdienst op bevel van de Amerikaanse regering de toegang tot zijn digitale hulpmiddelen zou kunnen verliezen. Het incident illustreert wel welke gevolgen een sterke concentratie van IT-diensten bij een beperkt aantal leveranciers kan hebben. Het is precies die kwetsbaarheid die Yvan Verougstraete centraal wil stellen in het Europese debat over technologische soevereiniteit.