Wunsch (NBB): “Groene waterstof was uit de lucht gegrepen, maar als je het niet geloofde was je een slechte Europeaan”

Het gebeurt niet alle dagen dat studies van de Nationale Bank meer citaten van Stalin en verwijzingen naar memes bevatten dan droge statistieken. De memes in kwestie gaan over de “Europoor”: Europeanen die weinig werken, dopjes aan flessen reguleren terwijl Amerikanen Starships de ruimte in sturen en hun weekend zeker niet willen laten vergallen door een crisisvergadering.

Europoor

Maar de Europoor zijn maar geen echte paupers. Ze zijn stijlvol gekleed, genieten van hun pousse-café of verorberen een kaasplank tegen de achtergrond van prachtige historische steden of Toscaanse panorama’s. Het is nooit volledig duidelijk of de cliché-Europeaan nu wordt uitgelachen of juist bewonderd.

Het raakt meteen aan een centrale stelling in het verhaal van Wunsch en Langenus: Europa groeit en innoveert trager dan de VS of China, maar dat weerspiegelt misschien gewoon de diepgewortelde culturele voorkeuren van de Europeanen. Die vinden hun “low-risk, low-return” samenleving gewoon prima, met hoge belastingen om hoge sociale bescherming te financieren, minder werkuren en starre, goed beschermde arbeidsmarkten in het voordeel van gevestigde bedrijven.

Bijziendheid

"Er zijn vrij sterke argumenten om te zeggen dat onze achterstand in innovatie diepe maatschappelijke voorkeuren weerspiegelt”, vindt Wunsch. “De Europese Unie heeft last van een institutionele bijziendheid. We kijken naar de Amerikaanse financiële markten en zien dat ze daar één regulator hebben, en dan denken we te gemakkelijk: als er ook in Europa maar één regulator zou zijn, dan zal het resultaat hetzelfde zijn als in de VS. Als je werktuig een hamer is, dan zie je ook overal nagels. Maar dat maakt dus abstractie van de grote culturele verschillen tussen de VS en Europa.” 

“Europa is juist goed in incrementele technologische vooruitgang”, meent de gouverneur, “niet in “move fast and break things”. De industrie in Duitsland, Italië en elders draait op bedrijven die al een eeuw bestaan en hun processen stap voor stap verbeteren.”

Het is meteen één van de verklaringen waarom zoveel Europese plannen en strategieën in een slag in het water blijken. De Lissabon Agenda, Het Juncker-plan, Next Generation EU. Allemaal hadden ze weinig meetbare effecten. En nu is het Draghi-rapport de nieuwe bijbel van de beleidsmakers.  “Het Draghi-rapport bundelt bestaande voorstellen. Sommige zijn goed, sommige politiek onhaalbaar, en sommige gebaseerd op gebrekkige analyse. Denk bijvoorbeeld aan de stelling dat de energietransitie elektriciteitsprijzen snel zal doen dalen. Maar in de praktijk vraagt dat investeringen die eerst moeten terugverdiend worden, en dat kost eerst méér geld vóór het goedkoper wordt.”